داستان کوه

داستان کوه به بلاگفا منتقل شد

2011-06-19T02:53:00.003+04:30

بالاخره من هم تسلیم شدم و به بلاگفا نقل مکان کردم। آدرس داستان کوه در بلاگفا:

http://dastanekouh.blogfa.com/

بارونتسه

2011-06-06T07:01:00.001+04:30

بارونتسه 7129 متر
یال جنوب شرقی
هیئت شناسایی 1951 اورست به سرپرستی اریک شیپتون سفر فوق العاده ای برای شناسایی مناطق شرقی اورست انجام داد. سه سال بعد یکی از اعضا آن تیم، ادموند هیلاری، به همراه همنوردش جرج لو و چند دوست دیگر نیوزلندی اش بازگشت تا بر روی ماکالو شناسایی داشته باشد و در عین حال تعداد کثیری قله در اطراف یخچال بارون (Barun) را صعود کند. هیئت آنها حداقل 21 اولین صعود را به ثبت رساند و یکی از مهمترین آنها بارونتسه (Baruntse) بود. ادامه...

آمادابلام

2011-05-30T05:25:00.003+04:30

آمادابلام 6856 متر
یال جنوب غربی/ رخ شمال شرقی
"صعودی تقریبا کامل بر روی کوهی تقریبا کامل"، توصیف سو گیلر (Sue Giller) آمریکایی از صعودش بر روی یال جنوبی غربی آمادابلام (Ama Dablam) در سال 1982 بود؛ از حق نگذریم آمادابلام یکی از کوه های کلاسیک در هیمالیا است. یال جنوب غربی مسیر اولین صعود کوه در سال 1961 بود که توسط هیئتی به سرپرستی ادموند هیلاری صورت گرفت. او پیش از آن گفته بود که این کوه "غیر قابل صعود" است، و بعد از مدتی نظر خود را تغییر داد "به میزان جالب توجهی مشکل". امروزه صعود آن دور از ذهن نیست و می توان فهمید چرا یکی از خوش ترکیب ترین قلل هیمالیا تا این اندازه پر طرفدار است.ادامه...

چولاتسه

2011-05-24T00:48:00.002+04:30

چولاتسه 6440 متر
یال جنوب غربی / گرده غربی
در سولا خومبو (Sola Khumbu) شما قدرت انتخاب نامحدودی دارید. گذشته از غولهای هیمالیا نظیر اورست، لوتسه، و نوپتسه، دنیایی از قلل کوچکتر، با دیواره های صخره ای و یخ هایی با اشکال فراواقعی وجود دارند که برای هر سلیقه ای صعود مناسبی را نوید می دهند و این همه در حالیست که به دلیل قرار داشتن در ارتفاع پایینتر قدرت ذهنی برای لذت بردن از پیرامون خود کاهش نمی یابد. در این میان چولاتسه (Cholatse) یکی از آخرین قللی بود که در بهار 1982 صعود شد. ادامه...

مدیریت و بینش

2011-04-18T08:29:00.011+04:30

هر که را دور چرخ جامی داد

با بصیرت نگشت چون جمشید

آنچه که مدیران طراز اول را از مدیران عادی متمایز می سازد بینش و بصیرت دیدن مرزهای دوردست (vision) و توانایی پیاده سازی و شهامت در اجرای برنامه های کوتاه مدت است. در حالی که به نظر می رسد متولیان رسمی کوهنوردی در کشور اعم از فدراسیون و هیئت های شهرها آینده هیمالیا نوردی را تنها در انجام صعودهای تکراری 50-60 سال گذشته می بینند، عده کمی از کوهنوردان و مدیران ورزشی نیز در راه اعتلای کیفی این ورزش در کشورمان قدم بر می دارند.

زمانی گمان بر این می رفت که شاید عدم اطلاع و ناآگاهی از صعودهای بزرگ است که ما را دچار این درجازدگی می کند. اما امروزه حتی با گسترش و سهولت بی سابقه در اطلاع رسانی به نظر نمی رسد تغییری در این نگرش ایجاد شده باشد.

در این میان معدود افرادی نظیر آقای کیومرث بابازاده وجود دارند که نه تنها به خوبی بر ارزش صعودهای شاخص در هیمالیا نوردی آگاهند بلکه به بهترین نحو قادرند در مسیر رسیدن به سطح این صعودها گام بردارند.

کوهنوردان آرش قصد ادامه مسیر ایرانی ها بر روی برودپیک را دارند و یکی از بهترین اقداماتی که می توانست برای اعتلای سطح کوهنوردی آنان انجام شود آموزش تحت نظر کوهنوردانی طراز اول بود (گزارش آقای بابازاده را در این مورد در اینجا بخوانید). کوهنوردی، آموزش، و تعلیم تحت آموزه های کوهنوردان بزرگی نظیر دنیس اروبکو، برنده کلنگ طلایی و یکی از بهترین هیمالیا نوردان حال حاضر دنیا، به آنها درسهایی می دهد که در هیچ کلاس آموزشی دیگری قابل فراگیری نیستند.

نمی خواهم نقش آموزش های متداول را کمرنگ کنم. آموزش های دوره های رسمی کوهنوردی و مربی گری تحت نظر مربیان داخلی و خارجی جایگاه مطلوب خود را دارد. اصول کوهنوردی فنی در همه جای دنیا یکسان است و قطعا هر کوهنوردی که قصد هیمالیا نوردی را دارد باید بر آنها تسلط داشته باشد و به طور مداوم بر دانش خود در این زمینه بیافزاید. اما برای ارتقاء کیفی هیمالیا نوردی این آموزش ها کافی نیستند.

علت اصلی عدم استقبال کوهنوردان ما از هیمالیا نوردی فنی و مسیرهای جدید سطح بالای فنی این صعودها نیست. چرا که در ایران مکررا صعودهای مشکلتری از نظر فنی اجرا می شود. بلکه موانع ذهنی است که آنها را نسبت به این صعودها کم رغبت می کند.

هیمالیا نوردی پیشرفته امروزه یعنی صعود از مسیرهای جدید و هر چه مشلکتر در سریعترین زمان ممکن. آموزش های لازم برای کوهنوردی در این سطح بیش از هر چیز روانی و ذهنی اند و در کلاسهای مربی گری عادی قابل تدریس نیستند. بلکه کوهنوردان بزرگی نظیر دنیس اروبکو با کارنامه پرباری از بهترین صعودهای هیمالیا نوردی می توانند آنها را منتقل کنند.

تداوم این آموزش ها و کسب تجربه در عمل در آینده از آنها کوهنوردانی طراز اول می سازد. البته باید توجه داشت کوهنوردان آرش قدمهای اولیه را در این زمینه بر می دارند. به همین دلیل نباید از آنها انتظار داشت به یکباره در سطح صعودهای درجه یک دنیا فعالیت کنند. این راهی طولانی است که باید قدم به قدم و با هوشیاری اما با صلابت برداشته شود.

به هر حال آنها می توانند با انتقال تجربیاتشان به بقیه کوهنوردان علاقه مند به این زمینه عملا به سوی تعالی هیمالیا نوردی در کشورمان گام بردارند.

درود بر همت بلندشان.

موسوی نژاد و مسیر انجمن

2011-03-07T08:20:00.006+03:30

ده سال از دومین صعود دیواره علم کوه در زمستان می گذرد. صعودی که البته ازمسیر جدید صورت گرفت؛ مسیر انجمن. محمد موسوی نژاد سرپرست آن برنامه نقش بسیار اساسی در موفقیت آن برنامه ایفا نمود که متاسفانه نقش وی به اندازه کافی شناخته نشد.

موسوی نژاد در وهله اول موفق شد گروه بزرگی گرد آورد که همگی از دل و جان برای موفقیت برنامه کوشیدند. گروهی با توانایی های متفاوت که هر یک تا آنجا که در توان داشت از تلاش دریغ نکرد. از مهیار پورعبدالله که اتاقک چوبی را طراحی کرد و ساخت تا آرا مگردیچیان که برای مدت 16 روز اشعه آفتاب بر چهره اش نتابید.

از طرف دیگر تدارکات ما در برنامه چه از نظر فنی و چه غذایی با توجه به امکانات و شرایط آن زمان در حد بسیار خوبی قرار داشت. از یاد نمی برم نان سنگک هایی را که در علم چال و درون آن اتاقک چوبی با ولع می خوردیم. عمده تدارکات فنی با کمک باشگاه های آرش، دماوند و سیپان تهیه شد اما از اقلام مهم طناب های ثابت نویی بود که موسوی نژاد تهیه کرده بود.

اما شاید مهمترین نقش او به عنوان سرپرست، حداقل برای من، اعتماد و حمایتی بود که از من به عنوان مسئول فنی به عمل آورد. و حمایت او آمیخته با عشقی بود که به این برنامه نشان می داد. بارها و بارها می گفت این برنامه "مقدس" است. فکر می کنم واقعا به آن اعتقاد داشت. حتما می توانید حدس بزنید بیان صادقانه این حرف چه شور و شوقی در من ایجاد می کرد.

اما متاسفانه بعد از برنامه با بی مهری مواجه شد. بسیاری با تنگ نظری و به نظر من از سر حسادت به او طعنه می زدند که در قسمت فنی برنامه فعالیتی نداشته است. واقعا به قدری طعنه بی پایه ای است که لزومی ندارد برای رد آن چیزی نوشت. موارد دیگری هم بود اما شاید از همه مهمتر کم توجهی "خواص" به برنامه واقعا دلسرد کننده بود، در حالی که آنها بیشتر به ارزشهای فنی برنامه واقف بودند.

به هر حال همانطور که گفتم نقش او در موفقیت برنامه بسیار تعیین کننده بود. متاسفانه سالهاست به دلایلی که در اینجا قابل ذکر نیست، از او بی اطلاعم. امیدوارم هر جا هست سالم و سلامت باشد.

دهمین سالگرد صعود مسیر انجمن را به جامعه کوهنوردی و بخصوص به محمد موسوی نژاد تبریک می گویم.

مرحوم اسماعیل متحیر پسند در حال گشایش طول "مادر" (سوم) مسیر انجمن (عکس: رامین شجاعی)

ماکالو

2011-01-10T03:34:00.003+03:30

ماکالو 8463 متر
گرده غربی
گرده غربی ماکالو، که به عنوان "تیغه واکر" (Walker Spur) هیمالیا معروف شده است، مسیر حیرت انگیزی بر روی پنجمین قله بلند دنیا است. هر کوهنوردی که در ارتفاعات خومبو کوهنوردی کرده باشد تحت تاثیر این مسیر قرار گرفته است؛ مسیری که بیش از هر مسیر مشابهی از نظر فنی در قلل 8000 متری، در هیمالیا صعود شده است. یکی از نتایج تاسف بار این محبوبیت مقدار زیاد طناب های ثابتی است که بر روی این مسیر بجا مانده است و تیمهای صعود کننده خواه نا خواه از آن استفاده می کنند، اگر نه به عنوان طناب صعود حداقل بعنوان راهنمای مسیر. ادامه...

اورست

2010-12-19T06:40:00.003+03:30

اورست
جبهه شمالی، مستقیم
چهل سال از اولین صعود اورست، بلندترین کوه زمین می گذرد. افراد بسیاری خواهند گفت که قله اورست جایی است که بیشتر از هر جای دیگر دوست دارند به آن برسند. حتی عشق قله های بی تفاوت هم می توانند اهمیت آن را بفهمند. این حس به قدری قویست که باعث می شود که بعضی از کوهنوردان آماده باشند تا تمام این کوه و بارگاه اصلی آن را تبدیل به زباله دانی از بسته ها، قوطی های غذا، شیشه، طناب، کپسول اکسیژن و چادرهایی کنند که هیچ گاه تجزیه نخواهند شد، بلکه فقط یخ می زنند و زیر برف مدفون می شوند و باز هم با وزش بادهای زمستانی سر از زیر یخ و برف بیرون می آورند. ادامه...

* این فصل توسط آقای بهنام کاکاوند (behnamkakavand@gmail.com) ترجمه شده است. بار دیگر از ایشان کمال تشکر را دارم.

چو آیو

2010-12-06T08:23:00.002+03:30

چو آیو 8201 متر
یال شمال غربی
نانگپالا (Nangpa La) نقطه ای کلیدی برای مسیر بازرگانی تاریخی محسوب می گردد که امروزه برای قاچاق الوار از جنگل های خومبو در نپال به سوی دشت های بی حاصل تبت برای ساخت خانه از آن استفاده می شود. کوهنوردان از تینگری (Tingri) به سمت جنوب و برای رسیدن به چوآیو از این گذرگاه استفاده می کنند. همچنین در سال های اخیر برای رسیدن به رونگشارچو (Rongshar Chu) و منلونگتسه (Menlungtse) به ارتفاع 7181 متر از این خط مرزی عمیق در هیمالیا استفاده می شود. در سمت راست آن قله صعود نشده و زیبای جوبو راپ (Jobo Rap) به ارتفاع 6666 متر خودنمایی می کند، و در سمت چپ چوآیی (Cho Aui) به ارتفاع 7350 متر قرار دارد که در سال 1986 توسط یک هیئت ژاپنی صعود شد. در همان سمت چپ چوآیو (Cho Oyu)، ششمین قله مرتفع دنیا، بر مناظر اطراف احاطه دارد. بی شک اینجا یکی از زیباترین نقاط کره زمین است. ادامه...

* این فصل توسط آقای بهنام کاکاوند (behnamkakavand@gmail.com) ترجمه شده است. بار دیگر از ایشان کمال تشکر را دارم.

شیشاپانگما

2010-11-07T07:46:00.003+03:30

شیشاپانگما 8048 متر *
رخ جنوب غربی
شیشاپانگما مرتفع ترین قله ای است که کاملاً در محدوده چین قرار دارد. اما به طرز عجیبی نزدیک ترین 8000 متری به کاتماندو، پایتخت نپال است و تنها 8000 متری است که از این شهر دیده می شود. در نتیجۀ ممنوعیت مسافرت به تبت در دهه 1950، این آخرین کوه از چهارده قله مرتفع دنیا بود که صعود شد. در اولین صعود آن در سال 1964، ده کوهنورد چینی به سرپرستی سو چینگ (Hsu Ching) از طریق جبهه شمال غربی و یال شمالی به قله رسیدند. ممکن است تیم حمله بزرگی به نظر برسد، اما با در نظر گرفتن تعداد کل اعضای این هیئت، به همراه دانشمندان و خدمه بارگاه اصلی که مجموعاً 206 نفر بودند، دیگر چندان هم تیم بزرگی به نظر نمی آید. ادامه...

* این فصل توسط آقای بهنام کاکاوند (behnamkakavand@gmail.com) ترجمه شده است. بار دیگر از ایشان کمال تشکر را دارم.

منلونگتسه

2010-10-13T06:17:00.004+03:30

منلونگتسه 7181 متر
رخ غربی / رخ جنوب شرقی
منلونگتسه (Menlungtse) یکی از چشمگیرترین قلل هیمالیاست. بهتر است آن را یک توده کوه توصیف کرد چرا که از دو قله به فاصله 1.5 کیلومتر از یکدیگر تشکیل شده است که با گردنه ای وسیع از یکدیگر چدا شده اند؛ گردنه ای که قعر آن 6700 متر ارتفاع دارد. این توده در شمال زنجیره هیمالیا و در تبت قرار دارد و مانند توده ای بزرگ و مجزا از گرانیت در بالای سرچشمه رود رانگشار سربرافراشته است. نقابهای عظیم، یالهای باریک و تیغه ای، و شیبهای تند صخره ای که از قله محافظت می کنند آن را به مظهری از قلل دست نیافتنی تبدیل نموده است. ادامه...

شش گانه کوهنوردی

2010-09-10T07:25:00.009+04:30

چند سال پیش مسابقه صعود سرعتی قله دماوند با جایزه ای چشمگیر از طرف فدراسیون کوهنوردی برگزار شد. وقتی آقای آقاجانی از من پرسید چرا در آن شرکت نمی کنم گفتم امثال من در این مسابقه هیچ شانسی ندارند چون می دانستم از نظر سرعت به گرد پای قله نوردانی مانند مرحوم ابراهیم شیخی نخواهم رسید. در عمل جایزه 2000 دلاری آن مسابقه در آن زمان به قدری جذاب بود که تعداد زیادی دوندگان دوهای استقامت در آن شرکت نمودند و در نهایت از 10 نفر اول (اگر اشتباه نکنم) فقط دو نفر کوهنورد بودند و بقیه دومیدانی کار. آن دو نفر هم مانند مرحوم شیخی خود سابقه فعالیت در دو را داشتند.

از همان موقع این ایده به ذهنم رسید که ای کاش کوهنوردان هم مسابقه ای داشتند که بتوانند توانایی های خاص خود را به نمایش بگذارند. یک کوهنورد خوب باید بتواند نه تنها سریع صعود کند بلکه بتواند کوله کشی کند و سنگنورد، یخنورد و درای تولینگ کار خوبی نیز باشد. در مقام مقایسه با دومیدانی، کوهنورد قله رو سرعتی شبیه به دونده ماراتن است و کوهنورد (عام) مانند دهگانه یا هفت گانه کار در دو میدانی است (دهگانه آقایان و هفتگانه خانمها).

بعضی ورزشها از ابتدا در قالب مسابقه شکل می گیرند؛ مانند فوتبال و کشتی. بعضی ورزشها بدون مسابقه وجود دارند اما برای تشویق، گسترش و ارتقاء کیفی آنها مسابقاتی برای آنها تشکیل شده است؛ مانند دو و پارو زنی. در هر حال وجود مسابقه باعث ایجاد انگیزه ای مضاعف برای تمرین، بخصوص در جوانان، و بطور کلی ارتقاء کیفی یک ورزش می شود.

به این دلایل پیشنهاد می کنم مسابقه ای شش گانه در کوهنوردی برگزار شود شامل کوهنوردی سرعتی، کوهنوردی همراه با حمل کوله پشتی، سنگنوردی سختی مسیر، سنگنوردی سرعت، یخنوردی و درای تولینگ. در مورد جزئیاتی مانند نحوه امتیازبندی، ترتیب برگزاری و زمانبندی مسابقات بعدا می توان دقیقتر بحث کرد. مثلا می توان چنین زمانبندی داشت؛ در روز اول مسابقه کوهنوردی با کوله 20 کیلویی به مدت قریب به یک ساعت (صبح، 1200 متر صعود)، سنگنوردی سرعت (عصر)، روز دوم سنگنوردی سختی مسیر(صبح) و یخ نوردی (عصر)، روز سوم درای تولینگ (صبح) و کوهنوردی سرعتی به مدت 2-3 ساعت (عصر، 2500-3000 متر صعود).

در حال حاضر مسابقه در تمام این رشته ها بطور مجزا برگزار می شود. اما نه برای مجموعه آنها. اتفاقا گروه بزرگی از کوهنوردان (همانند هیمالیا نوردان) نه در تک تک این رشته ها بلکه در مجموعه آنها می درخشند. تا جایی که می دانم چنین مسابقه ای در هیچ کجای دنیا برگزار نمی شود و حدس می زنم از برگزاری چنین مسابقه ای استقبال زیادی صورت گیرد.

این یک پیشنهاد کلی است و در صورت پذیرش آن باید بر روی نکات جزئی تری بحث کرد. مثلا اینکه بولدرینگ هم در آن گنجانده شود یا خیر؟ آیا بهتر نیست مواد آن را کم کرد، مثلا به سه یا چهار ماده کاهش داد؟ یخ نوردی اگرچه جزء مهمی از کوهنوردی است اما مسابقات آن به فصول خاصی محدود می شود. این محدودیت را چگونه می توان از سر راه برداشت؟ قطعا سوالات زیادی از این دست وجود خواهد داشت که به بعضی از آنها در عمل و بعد از برگزاری چند مسابقه پاسخ داده خواهد شد.

پ. ن. این مسابقات طبیعتا نمی توانند شبیه سازی کاملی از ورزش کوهنوردی در طبیعت باشند. مثلا هیمالیا نوردی علاوه بر موارد فوق نیازمند استقامت روانی بالا، قدرت تحمل شرایط سخت و خطر پذیری است.
منابع عکسها:
http://www.kondis.no/Aalesund/flere-bilder-fra-saudehornet-rett-opp.4699451-127706.html

http://ricardofb.wordpress.com/2007/09/26/world-championship-2007-aviles/

http://www.mcofs.org.uk/scottish-tooling-series.asp

http://adventure.howstuffworks.com/outdoor-activities/climbing/ice-climbing3.htm

الگو و رفيقی به نام "اسی"*

2010-08-29T09:43:00.006+04:30

*نوشته احسان دارابی

با نام او

"اول رکاب رو به کارابين بالايی اسلينگ بنداز، بعد سوار که شدی، ديدی ميانی وزنتو تحمل کرد، اونوقت طنابتو بنداز توی کارابين پايينی اسلينگ."
اولين باری بود که می ديدم يکی بدون آشنايی قبلی، حاضر می‌شه بهت چيزی باد بده. اسمش اسماعيل بود. ولی کمتر کسی بود که با اسم کامل صداش کنه. معمولاً بهش می‌گفتند، "اسی".
کمتر می‌شد اسی باشه و آموزش نباشه. يه جوری سر راه بچه‌ها قرار می‌گرفت، که يکی از تجربه‌هاشو متناسب با وضعيتی که تو اون هستن، بهشون بگه.
ريخت و هيکلش رو که می‌ديدی، فکر نمی‌کردی کار خاصی بتونی بکنه، ولی اگر با زوايای روحی اسی آشنا می‌شدی، از ارادة بزرگش سر در می‌آوردی. آخه اسی يه ويژگی خيلی مهم داشت. خودشو قايم نمی‌کرد. فيلم بازی نمی‌کرد. رک و راست. ارادة اسی هميشه مورد تعجب ما بود. البته گاهی هم آزاردهنده! چون يا آخر از همه از کار دست می‌کشيد و يا هيچ وقت و تو بايد ساکت می‌نشستی و همراهيش می‌کردی، چراکه اسی اراده کرده بود کار تموم بشه.
به قشنگ‌ترين شکل ممکن اهل رقابت بود. يعنی رفاقت موقعی حفظ ميشه که همه به سطح يکسانی برسيم، پس خودمونو بايد به هم برسونيم. درس خوندن اسی بهترين مثال برای اين ادعا بود. نيمه‌ی دوم دهة 70، با مجيد هم طناب هم بودند. مجيد فوق ليسانس داشت و اسی ديپلم. خودش می‌گفت که اين قابل پذيرش نيست. من، ديپلم و هم طنابم، فوق ليسانس. تا بالاخره، زمستان سال 86 از پايان‌نامة فوق ليسانس در رشتة تربيت‌بدنی دفاع کرد و شد مثل هم طنابش.
اسی سال 82، موقعی که 35 سال بيشتر نداشت، سکته کرد. همه فکر کردند اين هم از اسی! ولی سروکلة اسی، اواخر 84 دوباره توی پل خواب پيدا شد. آروم آروم پيش اومد. "ببين عزيز من! فقط ضربان قلبم نبايد خيلی بالا بره." عيد 86، اسی بيستون هم رفت. مجيد از اينکه اسی مسير قرارگاه رو سرطناب صعود کرده بود، داشت بال در می‌آرود. پشت تلفن گفت: "احسان! اسی دوباره برگشت." چند ماهی گذشت تا بفهمم اينکه "اسی دوباره برگشت"، يعنی چی؟
اسی دوباره برگشت، يعنی تجربة تيم رفت بالا. اسی دوباره برگشت، يعنی نشاط تيم رفت بالا. اسی دوباره برگشت، يعنی کمر تيم محکمتر شد. يعنی چشم تيم بيناتر شد. مهمتر از همة اينها، يعنی يه رفيق، يه کسی که دوست داشتن رو بلده، محبت رو ميشناسه، وارد زندگی اجتماعی و فردی ما شد. اسی شد رفيق کوه و بيرون از کوه ما.
يکی از مهمترين ويژگی‌های اسی، ابراز محبتش بود. يا با کسی دوست نمی‌شد و يا واقعاً دوستش داشت. شايد اگر کسی به ما بگه، دوستت داريم، با خودمون فکر می‌کنيم که خوب، بين اين همه حرف، اين هم يه حرفی بود که زد. ولی به خدا اسی اينطوری نبود. وقتی می‌گفت، دوستت داره، برات مايه می‌گذاشت. وقت می‌گذاشت. دل می‌سوزوند. سر ميخ باهات دعوا می‌کرد، ولی به قول خودش : "ما اگه گوشت همديگرو بخوريم، استخون همديگرو دور نميندازيم." اگه توی هفته بهش تلفن نمی‌زدی، هم اون ازت ناراحت می‌شد و هم تو از اون دلتنگ.
از تابستون 86 کار ما بالا گرفت. صبح جمعه‌ها با سه چهار بطری آب، دو سه بسته سيگار و سه تا کولة پر از آهن و طناب می‌رفتيم بالا (پل‌خواب). اسی مدير ما بود ولی هر وقت دلمون می‌خواست با نظر دادن‌ها، وارد حيطة مديريتی اون می‌شديم. البته طوريکه به کل کار لطمه‌ای نخوره. خوبيش اين بود که ناراحت نمي‌شد. تازه، يه جوری با تيکه کلام‌هايی که فقط مال خودش بود، متلک هم بارمون می‌کرد و می‌خنديديم.
- اسی اين مسير 9/5 هم نيست.
- هه هه! عزيز من حالا که به ما رسيد، شد 9/5؟!
- اسی اين مسير خيلی سنگين شد.
- هه هه! بسه 9/5 صعود کردی. خجالت بکش!!!
داشتم از جمعه‌های اسی و مجيد و خودم می‌گفتم که گاهی هم علی حاج سعيدی و مهری جعفری هم با ما همراه می‌شدن. اون جمعه‌ها اختصاص يافته بود به گشايش مسير روی انتهای شمالی پل‌خواب. اسی می‌گفت: "يه زمان سند مالکيت نصف مسيرهای پل خواب به نام ما بود. حالا سند سمت راست ديواره شده مال ما! خوشم می‌ياد هميشه يه سندی به نام ما بوده!" مسيرهای "نيش ترمز"، "آرزو"، "پرنيان" و "خوب، بد، زشت" حاصل اون چند هفته بود. پرنيان رو که به خاطر دخترش گذاشت. آخريه هم، اسم فيلم مورد علاقة اسی بود. سه نفر بوديم، تک آورديم. اسی شد خوب، مجيد شد بد! و من شدم زشت. اون خنده‌های اسی را الان که يادم می‌ياد، ....
يه بنده خدايی اين اواخر، پای ديواره بهش گفت:" آقا اسماعيل. اين اسم‌هايی که روی مسيرهاتون گذاشتين، خيلی يه جوريه! مثلاً خانوم خوشگله، فلاش تانک و از اين چيزا."
اسی با لبخندی بر لب گفت :"يعنی چه جوريه؟"
بنده خدا نمی‌دونم می‌خواست بگه، نامتعارفه، قشنگ نيست يا ... که يهو گفت: "يه کم بی ادبيه."
اسی يه نگاه بهش انداخت و گفت: "اشکالی نداره. شما که با ادبی، برو يه کم تلاش کن. مسير باز کن. اسم با ادبيه خودت رو هم روش بزار." و يه خنده‌ای سر داد که اون آقا هم خندش گرفت.
يه شب توی تابستان 86، بهش زنگ زدم. گفتم: "اسی! بسه اين همه پل خواب، پل خواب ديگه. بيا بريم يه جای ديگه."
گفت: " خوب احسان جون تو بگو کجا بريم؟، ما هستيم."
- اسی بريم آب اسک؟
- به اون مجيد بگو ببين اگه می‌ياد، بريم.
مجيد هم موافق بود. رفتيم آب اسک. اين دفعه، 4 طول توی يه روز صعود کرديم. 200 متر مسير بکر و دست نخورده. زير پات يک رودخونة خروشان. اولش منو مجيد شوخی و خنده و مسخره‌بازی راه انداخته بوديم. اسی گفت: "ببين اگه قراره کار کنيم، جدی باشين. اگه هم نه. همين الان برگرديم، يه جور ديگه تفريح کنيم."
ارادة اسی کم کم از ما جلو می‌زد. ما فکر می‌کرديم، قراره بريم تفريح، يهو چهار پنج طول مسير نو صعود می‌کرديم. يه شب که داشتيم با هم حرف می‌زديم. گفت: "من از اول کوهنوردی دوست داشتم، برم ترانگو تاور!"
برق از سه فاز من پريد. اسی جون چی؟
- هه هه! نترس بابا! ترانگو تاور توی پاکستان، اسم يه ديواره2000 متری گرانيتيه و ....
- اسی اينارو می‌دونم، ولی چه جوری؟
- تو بگو هستی، تا بقيشو بهت بگم.
خلاصه ما شديم نايبِ ميرزا بنويسیِ آقا و جمع‌آورندة اطلاعات ترانگو تاور. برای مدتی با اين ترانگو تاور، جنب و جوشی توی بچه‌ها انداخت. به قول خودش: "اگه حرف اين ترانگو تاور رو نزده بوديم، حالا حالا‌ها کسی فکرشم نمی‌کرد. اولين تمرين جدی برای اين برنامه شد: "گشايش مسير روی بيستون در زمستان 86."
چند نفری قرار بود باشيم که آخرش اسی موند و من. مسير جدايی دست پخت دو سه روز تلاشمون شد. ترجمة فارسی طلاق!
توی اون مسير يه روز يکی از قديمی‌های ديواره‌نوردی به‌نام "پرويز پورويسی" هم با ما همراه شد. اسی معتقد بود، همراه شدن پرويز دو تا حسن داره: 1- استفاده از تجربة پرويز. 2- رعايت ادب در قبال يک پيشکسوت.
ترانگو تاور اون سال سر نگرفت، ولی اسی هنوز هم دنبالش بود که يه تيمی براش آماده کنه.
عيد 87. باز هم بيستون. چون اعتقاد داشت: "کار نيمه‌کاره نکنی بهتره. بايد اين مسير نيمه‌کاره تموم بشه."
دو روز پشت سر هم حادثه رخ داد. روز اول طناب من به بهترين حالت توی يک سقوط، زده‌دار شد. آنقدری ازش موند که 120 متر سقوط آزاد نکنم. با مجيد، بشکن می‌زديم که آخ جون الان فرود می‌ريم. ولی اسی گفت: "من می‌رم، تو پشت من بيا. مجيد تو هم اونجايی که ديدی لازمه رول بکوب". از طرز حرف زدنش هم معلوم بود که فرود نه! گفتم اسی من اينجا می‌مونم تا تو و مجيد و ابوالفضل (عظيمی) فرود بياين. جواب داد : "عمراً اگر بدون تو بالا برم. از اولش بودی. اينجا هم بايد باشی. اگه حال نداری، يومار بزن!"
روز بعد. ابتدای طول سوم، باز حال نداشتم و اسی باز برنگشت. گفت من جلو می‌رم و تو نفر دوم بيا. ولی آخر طول ششم اجازه داد، من طول بعدی را باز کنم. ولی هيچ کسی نفر دوم بالا نيومد، چون من 20، 25 متری سقوط کردم. اسی نفر دوم اومد بالای سرم. اميد (صافی)، حسن (گرامی)، مجيد و پرهام (گياهی) دلشون به اسی قرص بود. هر چی نباشه، اسی امداد و نجات درس می‌داد.
اين اواخر می‌گفت: "احسان نمی دونم چی شد بهت اجازه دادم بری، ولی اگر عقل و تجربة الانم بود، نمی‌ذاشتم از صبح بيای."
منو که آوردن پايين اسی رفته بود توی کافه شيرزادی زار زار گريه کرده بود. اينو مجيد، وقتی بدن اسی توی کيسة حمل جسد، گوشة بهداری "سيرا" منتظر آمبولانس "بهشت سکينه" بود، گفت.
اين اواخر اسکی باز هم شده بود. يه روز توی راه گفت : "همه دوست دارن برن بهشت. ولی هيچ کس جرات مردن نداره!" براش توضيح دادم، توی قرآن و روايات امام‌ها، چند نوع مرگ از سختترين تا آسون‌ترينش که عين سلام و عليکه، گفته شده. گفت: "يعنی ميشه ما هم اينطوری بميريم؟!"
از لحظات آخرش که پرسيدم، مجيد می‌گفت: "اون لحظه‌های آخر، اسی آروم کنار من خوابيد، صدای خر و پوفش هم بلند شد. پنج دقيقه‌ای بلند شدم، رفتم دوری بزنم. وقتی برگشتم، اسی چند قدم اينورتر، به پشت افتاده بود روی زمين، آسمون رو نگاه می‌کرد."
چند هفته، قبل از وداع اسی، هنگام فرود از ديواره، من و حسين بلنداختر مسموم شديم. از بد جادثه، طناب هم پايين نمی‌آمد. يه کمی ماها رو تماشا کرد. از خجالت آب شدم. آخه من نفر آخر فرود اومده بودم و بايد طناب را منظم می‌کردم. گفتم اسی واقعاً معذرت می‌خوام. گفت خجالت بکش. اين جور چيزها معذرت‌خواهی نداره.
گفت: می‌رم بالا. گفتم: قلبت. گفت: نترس. گفتم: آروم برو. نفس بکش. عجله نکن.
50 متر معلق يومار زد. پايين که برگشت. کلاه کاسک، خيس خالی بود.
ما رو جمع کرد آورد بيمارستان. توی راه، حسين و من هی ازش تشکر می‌کرديم. یهو شاکی شد، گفت: "بس کنيد شما دوتا ديگه. احساس غريبگی به من دست می‌ده."
رسيديم بيمارستان. بابا هم اومد. اسی خجالت می‌کشيد بره جلو. می‌گفت: "ما هميشه تو رو از بيمارستان تحويل خانواده می‌ديم."
توی بهداری سيرا، بابا گفت: "اسی خيلی با محبت بود." و دستی به چشم‌هاش کشيد.
حوالی 4 بعدازظهر پنجشنبه، 24 تير، مجيد از پای ديواره زنگ زد. گفت : احسان! اسی مرد." و بغضش ترکيد. توی جاده همش منتظر بودم مجيد دوباره پشت تلفن بگه : "احسان! اسی دوباره برگشت." ولی توی بهداری، زيپ کيسه رو که باز کردم، اونو آرومِ آروم، بدون هيچ حرکت اضافی ديدم. لبم را روی پيشانی اسی گذاشتم، سرد بود. بايد می‌بوسيدم. من زندگی‌ام مديون رشادت‌های اسی و امثال اسی بود.
حيف که از رفتن اسی، خودش خبر می‌داد، ولی ما بهش می‌خنديديم!
زنگ مي‌زد. تا گوشی رو بر می‌داشتی: صدای اسی بود که می‌گفت: "سلااااااااااااااااام! حاج احسان. احسان چه خبر؟"
الان مدتيه که منتظرم بهش خبر بدم:
«اسی، تو دل‌خوشیِ ما بودی. رفتی و دلمون غم‌دار شد.
اسی، تو کمر ما بودی. رفتی و ما تا شديم.
اسی، تو چشم ما بودی، رفتی و ما گم و گور شديم.
اسی تو رفيق عزيز ما بودی. خدايا، عجب رفيقی رو از دست داديم.
اسی، روی تخت‌های کافة مصطفی، زير ديوارة پل‌خواب، از دور و ور ميدان امام حسين و پل چوبی که می‌گذريم، جای خالی تو، ياد تو، ما رو دلتنگ می‌کنه.»
خدايا روح اسی را در جوار رحمت خودت آرام و شاد کن.
4 شهريور 1389- چهلمين روز وداع ما با اسماعيل متحيرپسند

نقدی بر کلاغها 2

2010-08-17T07:14:00.003+04:30

سلام آقای نصیری،
با اجازه تون این متن رو به شکل مراوده های نوشتم بلکه دوباره متهم نشم دارم ادای روشنفکرها رو در میارم. البته سرهم بندی اش نکردم. تقریبا به اندازه همون نقد قبلی براش وقت گذاشتم. ولی لحن نوشته رو عوض کردم.

قبل از هر چیز یه سوال از شما بپرسم. شما که ننوشتین من می خواستم با خود شما تسویه حساب کنم؟ تسویه حسابی که نوشتین مربوط به فریدیانه دیگه؟ درسته؟ اگه این برداشتم غلطه برام بنویسین که جوابشو بدم. حالا بپردازیم به اصل موضوع.

همین چند روز پیش (15 مرداد) بحث کوتاهی داشتم با آقای احسان حسین نژاد در بخش نظرات این پست ایشون.
عمده صحبت های من از این قرار بوده:
سلام احسان جان
همینکه یک نفر عنوان انتقاد برای نوشته اش انتخاب کنه نمیشه اون رو از هر نوع تخریب و سو’ نظری بری دونست. با این تعریف تو پس برنامه ای مثل هویت یا مقالات انتقادی (یا به قول تو اعتراضی) کیهان در نقد روشنفکران همه معتبرند و این اشکال از روشنفکرهاست که اونها رو تخریب در نظر می گیرن.

به عکس تو فکر می کنم میشه معیارهایی برای تخریب ذکر کرد. مثلا وقتی کسی بدون ارائه دلیل افترا بزنه، دروغ بگه، واقعیت رو تحریف کنه تا صفات نادرستی به کسی بده این کار اون رو میشه تخریب در نظر گرفت. به همین سادگی.

درست به عکس تو فکر می کنم حدی از بی ملاحظگی و بی ادبی رو میشه تحمل کرد اگر حرف مستدل زده بشه. و افترا حتی اگه با الفاظ مودبانه صورت بگیره تاثیر بسیار بدتری داره. مثلا اگه کسی ثابت کنه یک نفر معتاده و بعد بگه "مرتیکه مفنگی" این بی ادبیه اما تخریب نیست. اما اگه ناروا کسی رو معتاد خطاب کنه و به دروغ بگه "او که چند مرتبه در محافل مصرف تریاک دیده شده..."، "او که هزینه اعتیادش سر به فلک می کشد..." به ظاهر بی ادبی نکرده اما تخریب صورت داده.

همینطور من فکر می کنم این حق ماست که جویای سابقه منتقد بشیم. من برای حرفهای کسی که بر حسب موقعیت و بر حسب اینکه منافع خودش یا دوستهاش به خطر میفته نظرات متفاوتی میده ارزشی قائل نمیشم. و اگه بخوام به اون پاسخ بدم حتما به اون اشاره می کنم تا اون رو از اعتبار بندازم.
توجه کن که اساس گفتگو قانع کردن طرف مقابل نیست بلکه تاثیر برای مخاطبینه. بنابراین بی اعتبار ساختن منتقد فرصت طلب کاملا قابل قبوله.

... می دونم درد تو از چیه. جایی که شخص بجای جواب انگیزه ها و نیات و حتی سابقه غیر مربوط به موضوع رو به پیش میکشه تا از جواب طفره بره. مثلا بگه " فلانی با اون سابقه اخلاقی اش نمی تونه گزارش نویسی من رو نقد کنه" خب این طرف پاسخی نداده. حالا اگه اون اشاره اش دروغ باشه که خودش افترا زده اگر هم درست باشه باز هم به موضوع ارتباطی نداره. منظور من سابقه ای هست که به نوعی به بحث مربوط باشه.

اتفاقا شخصا فکر می کنم مقداری از اغراض شخصی در این موارد به کل جامعه کمک هم می کنه چون باعث میشه دو طرف بیشتر از حد معمول کنکاش بخرج بدن (طبیعتا باز بشرط اینکه از افترا و دروغ و غیره بپرهیزن)

در اهمیت سابقه منتقد من و شما با هم اشتراک نظر داریم. ولی من در چند مورد اساسی با شما اختلاف دارم. اول اینکه سابقه باید به موضوع مربوط باشه. نقد من بیشتر از 2700 کلمه داشت و شما فقط چسبیدین به 158 کلمه آخر اون که میشه حدود 6 درصد کل متن. همینطور من نوشتم اگه بخوام پاسخ بدم، به سابقه منتقد "اشاره می کنم" نه اینکه به صرف اینکه طرف بی اعتباره از جواب به 94 درصد بقیه نقدش طفره برم.

بر عکس شما من به انگیزه و نیت منتقد هم کاری ندارم و دنبال این نمی گردم ببینم طرف برای انتقام جویی داره این حرفها رو می زنه یا نه. موضوعی که خیلی برای من مهمتره اینه که طرف مدلل صحبت کنه. در واقع نوشتم برای کل جامعه وجود انگیزه های شخصی مفید هم هست. برای اطلاعتون درباره نظرات من در این مورد می تونید به این پست من هم نگاه کنید.

آقای نصیری، من توی کل نقدم حتی یک بار به شما توهین نکردم یا متلکی نگفتم. نفدم می تونست ملاحظه کارانه تر باشه (بعدا بیشتر در اینباره توضیح می دم) ولی توهین آمیز نبود. گفتم نقد های شما سطحی و توخالیه نگفتم خودتون آدم پوچی هستین. اما شما اول که مانیفست تون رو برای بار چندم منتشر کردین (البته یادم نیست قبلا هم اسمش مانیفست بود یا نه) بعد از یک سری شعار از من به عنوان یکی از مصادیق وجود لکه های سیاه، دروغ، فریب افکار عمومی، سرکوب اندیشه های منتقد و غیره در کوهنوردی ایران اسم بردین. بعدا دوباره در پاسخ به بنده باز هم اون رو تکرار کردین و گفتین من فرصت طلبم که خصلتی "تهوع آوره". دو سه تا متلک هم گفتین مثل "اداها و تظاهرات خودنمایانه روشنفکری تان!". شما خودتون با ادبیات خودتون هر اسمی می خواهین روی این حرف ها بگذارین مبادا دوباره از جواب من بخواهین دنبال چاه و نخلستان بگردین.

از فرصت طلبی نوشتین. کاش حداقل یک بار مانیفست خودتون رو می خوندین. من که نگفتم " نقد ، کینه توزی و دشمنی نیست . نقد، پرسشگری ست . نقد ، فروپاشی و تخریب نیست . نقد ، روشنگری ست ." خود شما گفتین. حالا قسمت های منفی همه این صفات رو به من نسبت دادین که از جواب طفره برین؟ آقای نصیری این همون کاریه که بسیاری از مخالفین شما با شما می کنن. میگن فلانی به خاطر فلان و بهمان از باشگاه دماوند کینه داره و می خواد به این ترتیب انتقام بگیره. مطمئن باشین از این به بعد با استناد به همین پست شما براحتی می تونن به جای جواب به شما فقط دنبال سابقه شما بگردن، کاری که البته تا حالا هم می کردن. خودتون هم که این روش رو به کار بردین و تصدیق کردین.

در اینجا (نزدیک به 3 ماه پیش) با اشاره به شما و در گفتگویی با آقای شهرام عباس نژاد نوشتم:
...مشکل من این نیست که ما با هم موافقیم یا مخالف. مشکل من با این قسمت از حرف هاته که فقط نقد افراد متخصص، یا با نام رو قابل مطرح شدن می دونی. یا کلی می نویسی نباید مغرضانه باشه. به جز نامدار بودن منتقد برای بقیه این موارد نمیشه حد و مرزی قائل شد و یه عده رو توی دایره نقد راه نداد.

برای همین مغرضانه بودن یا از دید کارشناسانه بودن نقد رو باید به خواننده ها واگذار کرد.

بدترین قسمت هم اینه که نتیجه این طرز تلقی ممکنه این بشه که بجای پاسخ گویی و بحث مستدل دنبال این باشیم که چه کسی این حرف ها رو زده، سابقه اش چی بوده، و غیره.

به عنوان شاهد زنده این مدعا فرامرز نصیری رو در نظر بگیر. ترجیع بند حرف 99 درصد کسانی که به نقدهای اون پاسخ می دن این بوده که اون با باشگاه دماوند خصومت داره، سابقه اخلاقی اش خراب بوده، یا کاری توی کوهنوردی نکرده.

می بینید. من از 3 ماه پیش تا حالا حرفم عوض نشده. اما شما در عرض 24 ساعت یادتون میره چه مانیفستی نوشتین و نقد من رو "تاختن" به خودتون در نظر میگیرن. اصلا فرض کنیم من به فریدیان توهین کردم. به شما که نکردم. فقط نوشتم نقدهاتون تو خالیه. توی همون مانیفست، شما هیچ دلیلی برای اینکه من مصداق فریب افکار عمومی و غیره هستم نیاوردین که به نظر من این مصداق توهینه. اما من 2548 کلمه نوشتم تا توضیح بدم چرا به نظرم نقدهای شما تو خالیه.

توی همون گفتگو با آقای حسین نژاد نوشتم:
مثلا اگه کسی ثابت کنه یک نفر معتاده و بعد بگه "مرتیکه مفنگی" این بی ادبیه اما تخریب نیست. اما اگه ناروا کسی رو معتاد خطاب کنه و به دروغ بگه "او که چند مرتبه در محافل مصرف تریاک دیده شده..."، "او که هزینه اعتیادش سر به فلک می کشد..." به ظاهر بی ادبی نکرده اما تخریب صورت داده.

البته اثبات اعتیاد راحته. یک آزمایش خون اون رو نشون میده. اما بعضی چیزهای دیگه مثل استاد جعلی و پوشالی، یا نقد توخالی رو به همین سادگی نمیشه نشون داد و باید کلی براش زحمت کشید. حالا شما بدون دلیل میگی "مرتیکه مفنگی". من نزدیک 25 ساعت برای اون نوشته وقت گذاشتم که بگم "معتاد". حداکثر گفتم "معتاد بی حال".

در مورد فریدیان هم موضوع به همین شکله. یک نقل قول از خودم مربوط به 3.5 سال پیش:
آقای بهنام محمدی سلام،
با تشکر مجدد از بذل توجه تان. اینکه با اصل بحثهای انتقادی مخالفید نباید مانع شود تفاوتی بین یک بحث استدلالی با افترا و تحریف و دروغ قائل نشوید. هدف تمام آن مثالهای در ظاهر بچه گانه بحث "استدلالی" به جای "شعار و هیاهو" بود. بنده قادر نیستم در مورد کسی تا این حد تند و صریح بنویسم بدون آنکه (حداقل سعی کنم) آنها را اثبات کنم. نمی توانم بنویسم کسی در مورد توانایی ها و دانسته هایش توهم دارد و ننویسم چگونه حتی نمی داند کارآیی کیسه خواب خیس بسیار کمتر از کیسه خواب خشک است. نمی توانم بنویسم کسی واقعیت را تحریف کرده است بدون اینکه دقیقا بنویسم چگونه در مورد مصرف داروهای ارتفاع تمام حقایق را نگفته است. نمی توانم در مورد کسی بگویم افترا می زند بدون اینکه دقیقا بنویسم سهم هر یک از ما از مخارج شخصی چقدر بوده است. به نظرم این روش صحیح مباحثه وانتقاد است هر چند طولانی، کسل کننده، یا بچه گانه به نظر برسد.

باز هم هست:
جناب شرنگ سلام،
متاسفانه مجبورم بخشی از نظرات شما را سانسور کنم زیرا صفت هایی را به طور عام به اعضای باشگاه دماوند نسبت داده اید که به نظر من وقتی بدون برهان ذکر شوند برداشت توهین آمیز از آنها خواهد شد. متاسفم

می بینید. من از خیلی وقت پیش نظرم این بوده که اگه به کسی بگیم معتاد ولی مستدل بگیم اسم این کار توهین نیست. اما شما از چهارشنبه تا پنجشنبه، روشنگری و پرسشگری رو تبدیل می کنی به "تاختن".

پرونده برودپیک 122 صفحه است که نزدیک به 89 صفحه اون نوشته های منه. من اسم این کار رو توهین و تخریب نمی گذارم. بعدا به اینکه چرا کلماتی مثل دروغگو، مزور، متکبر و غیره رو در مورد ایشون بکار بردم توضیح میدم. اما شما در باره اونها نوشتی من اون رو "زیر شلاق کلمات توهین آمیز" قرار دادم. من بالاخره نفهمیدم این ادبیات از نظر شما توهین آمیزه یا نه. شما که خودت مثل نقل و نبات از اونها استفاده می کنی؟ قبلش هم گفتی "در مقابل دید همگان". مگه خود شما در مانیفستت نگفتی که یکی از اهدافت مبارزه با "پنهان کاری" یه؟ اگه در مقابل دید همگان نباشه که میشه همون پنهان کاری؟ آقای نصیری شما رو به همون قلم قسم میدم تکلیف ما رو با خودتون روشن کنین.

آقای نصیری، دلایلتون برای فرصت طلب نشون دادن من برداشت های کاملا شخصی شما است که دلیل قانع کننده ای برای اون نشون ندادین. اینکه یک نفر برای چند سال نقدش رو به تاخیر بندازه دلیل فرصت طلبیه؟ فعلا رکورد تاخیر من مربوط به گزارش راکاپوشیه که 12 سال تاخیر داشته. گزارش فارسی مسیر زمستونی انجمن فعلا 10 سال گذشته و هنوز هم منتشر نشده و ممکنه رکورد راکاپوشی رو هم بزنه. اصلا فرض کنیم من کلا در زندگی خواب آلودم. این چه ربطی به ارزش نقد من داره که بخواهین اون رو به رخم بکشین؟

نوشتین از جو ایجاد شده علیه شما استفاده کردم. لازم به گفتن نیست که با این روش پاسخگویی کلا هرموقعی که من این نقد رو منتشر می کردم شما باز هم می تونستید یک انگیزه ای برای اون بتراشین. مثلا اگه قبل از برودپیک پارسال بود لابد می گفتین می خواد اگه توی برنامه مشکلی پیش اومد یه جوری نصیری رو خلع سلاح کرده باشه. اگه بعد از برودپیک 84 منتشر می کردم می گفتی این به خاطر پست های کلاغها با من دشمن شده.

یه موضوع دیگه. راستی رسالت شما در مبارزه با فرصت طلبی من فقط مربوط به وقتی هست که من شما رو نقد کردم؟ وقتی نقدم به مذاق شما خوش میاد دیگه این رسالت فراموش میشه؟ ببینید آقای نصیری اون موقعی که نقدی بر نانگاپاربات رو می نوشتم مطمئن بودم با توجه به سابقه اختلافات من و فریدیان این برداشت فرصت طلبی از نوشته من میشه. به گوش شما هم حتما رسید. یادتونه اون موقع در باره اون نوشتید "لازم است به عنوان عضوی کوچک از جامعه ی کوه نوردی ایران و همچنین یکی از خوانندگان مطالب و نوشته های وبلاگ های کوه نوردی ٬ تشکر و سپاس خود را از آخرین یادداشت شما در نقد و بررسی دقیق و موشکافانه ی حادثه ی نانگاپاربات اعلام نمایم ." و مدتی بعد این تیتر در همون ارتباط: "رامین شجاعی و دفاع از اصول انسانی". اون موقع یاد فرصت طلبی برای تسویه حساب شخصی نبودین؟

من اگه فرصت طلب بودم توی همون ماجرای پرونده برودپیک به مخالفین فریدیان در مورد حادثه غار پراو اجازه می دادم اتهامات سنگین خودشون رو توی داستان کوه منتشر کنن یا دیگه حداقل ازشون نمی خواستم مسائل مربوط به اون حادثه را در داستان کوه منتشر نکنن. نگاه کنید:

ناشناس
...فریدیان عاشق شهرت طلبی است و{...} اما او می رود جلوی غار پراو در مراسم سالگرد کسانی که {...} با پیرهن قرمز عکس می گیرد.

رامین شجاعی
سلام،
متاسفانه مجبورم بخشی از سخنانتان را سانسور کنم . بنظرم صحیح نیست چنین اتهام جدی بدون هیچ دلیل و برهانی ذکر شود.
به شما و دیگرانی که در مورد آن حادثه در این وبلاگ نظر داده اند پیشنهاد می کنم اگر فکر می کنید در مورد حادثه غار پراو حرفهایی گفته نشده هر طور مایلید سخنان مستدلتان را منتشر کنید ولی این طور اتهام زدن بدون پشتوانه صحیح نیست. بخصوص خواهش می کنم با توجه به نوشته های بنده در مورد حواشی برودپیک این سخنان را در این وبلاگ ذکر نکنید.

به هر حال من که خودم گفتم از این فرصت استفاده می کنم و ضمن انتقاد از کلاغها ارادت خودم به مجموعه وبلاگ نویسها رو بیان می کنم. نکته نگفته ای نبود که شما این طور بزرگش کردین. جناب صدیقی، که با یک کامنت علیه من ناگهان دوست عزیز شما شده، نکته صحیحی رو عنوان کرده، البته با تفسیر منفی خودش که من می خواستم خودم رو توی دل وبلاگ نویسا جا کنم. شما هم متلکش رو غلیظ تر کردی گفتی من می خوام "به قهرمان ملی وبلاگ نویس ها" تبدیل بشم. من از این زاویه به اون نگاه می کنم که بله، من کسی رو که دوست دارم می خوام خودم رو توی دلش جا کنم. براش هدیه می خرم و خلاصه یه جوری محبتم رو بهش نشون میدم. آدم با ابراز علاقه هم به خودش و هم به طرفش احساس خوبی میده. یکی از این راه های ابراز علاقه توی وبلاگ ها کامنت گذاشتنه. که من متاسفانه کم انجام می دم و همیشه خودم رو بابت اون سرزنش می کنم. اینطوری خلاصه یه "کامنت عمومی" برای مجموعه وبلاگ نویس ها گذاشتم. امیدوارم این متلک شما روی بقیه در مورد انگیزه من تاثیر بدی نذاره.

آقای نصیری می دونم خسته تون کردم. ولی هنوز یک کم دیگه حرف مونده که بزنم. راجع به اون متن منقطعی که از داستان کوه آوردین. اون متن نتیجه پرونده 122 صفحه ای برودپیک هست. اون پرونده 1.5 سال بعد از برنامه برودپیک منتشر شد. طبق اسناد و مدارک موجود فریدیان حداقل از روز سوم برگشتمون به ایران تا 6 ماه بعد هر جا می نشست از من بدی می گفت. دلیلی هم برای حرفهاش نمی آورد که بتونی بگی داره بحث استدلالی رو پیش میبره. فقط یک سری تهمت و افترا بود که راجع به من پخش می کرد. اما من برای حرفهایی که 1.5 سال بعد زدم شاهد و دلیل و مدرک ذکر کردم. مثلا اون می گفت از اندوخته شخصی اش برای هزینه های من خرج کرده و من نشون دادم چنین چیزی نبوده و این یک دروغ و افترا بیشتر نیست. بعضی موارد به این راحتی نبود مثل اینکه اون یادداشت های شخصی من رو خونده. ولی اگه کسی واقعا بیطرف باشه نمی تونه نظر دیگه ای بده. آخه چطور ممکنه کسی بی هوا به یادداشت های شخصی شما اشاره کنه اگه ندونه توی اونها چی نوشته شده. اون هم نه یک بار بلکه دوبار. برای بعضی هاش البته شاهد و مدرکی نداشتم. نمی شد هم به روش استنتاجی به چیزی رسید. چون حرفهایی بود که فقط بین ما رد و بدل شده بود. برای این موارد فریدیان هم نمی تونست شاهدی ارائه کنه. منتها عین روایت اون رو هم آوردم تا خواننده خودش قضاوت کنه.

آقای نصیری، من داشتم از خودم دفاع می کردم. بدون دلیل و مدرک هم اینکار رو نکردم. مثل اینکه یک نفر سر شما کلاه بگذاره و شما بری دادگاه بگی فلانی به این دلیل و اون دلیل از شما کلاه برداری کرده. حالا اون یکی هی بگه تو نباید به من بگی کلاه بردار چون داری به من توهین می کنی. باید به این آقا یا خانم گفت اون موقع که کلاه منو برمی داشتی باید به فکر آبروی خودت می بودی. قبلا این رو جای دیگه گفتم، فریدیان اون موقع که اون حرف های خلاف رو راجع به من می زد باید به فکر این روز می بود.

حالا به طور خلاصه چند تا از مصادیق این صفاتی که به فریدیان نسبت دادم رو ذکر می کنم. همه شون هم توی پرونده برودپیک موجوده :

عطش شهرت: اشاره به گفته خودش که گفته بود "من می خوام مشهور بشم. من می خوام مثل مسنر مشهور بشم." تا نشون بدم قسمتی از دلایل بوجود اومدن این حواشی عطش اون به شهرته.
حسادت کهنه: اشاره ام به مخالفت اون با مسئولیت فنی من در برنامه برودپیک آقای موسوی نژاد (که از تشکیل دو جلسه فراتر نرفت) تا نشون بدم این حسادت قسمتی از انگیزه های اون برای پاشوندن تیم دو نفره ما بود.
توهم به توانایی ها: در صحبتم با آقای بهنام محمدی به اون اشاره کردم.
رفتار متکبرانه: اشاره به متن فریدیان راجع به وقتی که سوار هلی کوپتر بودند و گستاخی اش به خلبان.
حراف: هر کسی که فریدیان رو بشناسه میدونه اون پرحرفه. پرحرفی فی نفسه صفت بدی نیست اما وقتی کسی با پر حرفی می خواد مقاصد سوء خودش رو پیش ببره به نظر من مصداق آدم حرافه.
بیمار روانی: نمی گم این رو تحریف کردین. فقط دقت نکردین. چون اگه می خواستین تحریف کنین حداقل کل جمله رو نمی آوردین که خودش کاملا گویاست. من نوشتم اون نقش یک بیمار روانی رو بازی کرده نه اینکه خودش بیمار روانیه.
دروغگویی: اصلا پرونده برودپیک هیچی، خود شما چند بار اون رو دروغگو خطاب کردین؟ اما در پرونده برودپیک می تونم به دروغ اون در مورد هزینه کردنش از اندوخته شخصی اش برای مخارج من بگم.
مزورانه: اشاره ام به صحبت های خصوصی و نیمه خصوصی (در جلسه انجمن و جلسه بررسی که در دفتر انجمن برگزار شد) که خیلی راحت همه چیز رو می گفت ولی بعد توی گزارش کتبی رسمی اش هیچ اشاره ای به اون نمی کنه.
هیاهو: اشاره ام به انتشار صحبتهاش توسط شما که اون رو تکذیب هم نکرد. و بعد به قول شما با لحن متفاوت همون حرف ها رو در جلسه انجمن هم زد. به اون لحن و اون ادبیات و اون جور انتشار موضوع چیزی جز هیاهو نمی تونم بگم.
خیانت در امانت: این یک اصطلاح حقوقیه و دقیقا مصداق کاریه که اون با بارهای من کرد؛ بارهای من پیش اون امانت بود. اونهم بارها رو گرو برداشته بود تا حساب دیگه ای رو تسویه کنه.
افترا: افترای اون راجع به سرکیسه کردن جامعه کوهنوردی توسط من که با عدد و رقم نشون دادم چنین چیزی صحت نداره.
روشهای استالینی: وقتی کسی برای پیشبرد اهدافش هیاهو، دروغ، و افترا رو پیش میکشه من به اون روش استالینی می گم.
پلیدی: راستش رو بخواهید وقتی این متن رو می نوشتم برای خودم هم جای سوال بود که چطور این همه صفت های منفی در یک نفر جمع شده. برای همین نوشتم "وقتی به اندازه کافی انگیخته شده باشد". البته شما قسمت های دیگه رو پر رنگ نکردین مثلا اینکه اون یادداشت های شخصی من رو خونده. جمع شدن این همه صفت منفی به نظرم اسمش پلیدیه.

بله آقای نصیری، من خودم رو چند ماه از خواب و خوراک انداختم تا به کسی بی دلیل اتهامی نبندم. من در دفاع از خودم نوشتم ولی سعی کردم حالا که بی اندازه صریحم مستدل بنویسم. حداقل سعی ام رو کردم. ممکنه شما یا هر کس دیگه با استدلالهای من مخالف باشین که اون یه بحث دیگه است. اما طرف صبح از خواب بیدار میشه میبینه آقای نصیری نقد با "ادبیات" براش نوشته. فرق من با شما اینه.

خانم رهنما و جناب "مریدی از مریدان" البته ته مایه ای از غرض ورزی رو در حرفهای من به شما دیدن. به نظر خودم اون نقد فقط یه کم بی ملاحظه بود. قبول دارم این متن می تونست ملاحظه کارانه تر باشه. من از 1 تا 10 برای نقدم (1 بی ملاحظه ترین و 10 ملاحظه کارترین) به خودم نمره 9 می دم و برای بیشتر نوشته های شما 1. این در حالیه که به متوسط نقدهای سینمایی نمره 7 میدم. یادمه امیر نادری وقتی فیلم دونده رو ساخت چه حرفهایی که بارش نکردن و چه نقدهایی که توی مجله "فیلم" بر علیه اش ننوشتن. متوسط نمره ملاحظه کاری نقدهایی که برای اون نوشته می شد فکر کنم 6 بود. بعضی ها عملا بهش می گفتن بی سواده و باید بره جلوی دانشگاه کتاب بخره بخونه. اون هم در باره فیلمی که به اعتقاد خیلی از منتقدهای دیگه یکی از بهترین فیلم های اون دوره بود. یعنی حتی نقد من از خیلی از نقدهای سینمایی که هر روز توی مجله ها و روزنامه ها چاپ میشه هم ملاحظه کارانه تر بود.

اما واقعا فکر نمی کردم این حد از صراحت به شما بر بخوره؛ شمایی که ادبیات و لحن خاص خودت رو برای مبارزه داری. به شما عملا فحش ناموسی می دن چیزی بهشون نمی گی. چطور من که تازه چند جا از شما تعریف هم کردم باعث شدم دنبال چاه بگردی؟ من فقط گفتم نقدهاتون مبتذل و سطحیه. نگفتم خودت سطحی هستی یا حتی وبلاگ کلاغها سطحی و مبتذله. آخرش هم گفتم یه کمی مواظب لحن نقدهات باش. البته شما هم گفتی من با نوشته ای که راجع به فریدیان داشتم حق ندارم به شما همچین توصیه ای بکنم. باشه. اصلا اون قسمت حرفم رو پس می گیرم. شما اصلا تندتر بنویس. طوری بنویس که از این به بعد به جای 1 بهت صفر بدم، نخواستی 1-. فقط لطفا مدلل بنویس. از این یکی دیگه کوتاه نمیام (مگر اینکه "ادبیات تون" خیلی محکم باشه). به هر حال اگه خاطرتون رو مکدر کردم همینجا رسما ازتون عذر می خوام. بهتره شما هم به خاطر متلک هاتون واینکه من رو مصداق کلی فحش های روشنفکری کردین از من عذر خواهی کنین.

پ. ن. 1. من صعود قلم رو بی چون و چرا تایید نکردم. چیزی که اطلاع کمی ازش دارم رو چطور می تونم تایید یا رد کنم؟ من فقط قسمت هایی که شما به اون پرداختی رو گفتم نادرسته. حالا اصلا از همه اش تعریف می کردم. اشکالش کجاست؟ شما کی گفتین توی نقد نباید از چیزی بی چون و چرا حمایت کرد؟ گفتین "نقد، پرسشگری ست. نقد دشمنی نیست..." و غیره. نگفتین که "نقد پرسشگری ست. نقد تایید کننده بی چون و چرا نیست..." و غیره؟

پ. ن. 2. می خواستم راجع به جهان بینی شما هم یک کمی بحث کنم. ولی فقط یک نکته می گم و تمام. به شرطی که این رو دوباره علم نکنین و بخواهین بقیه مطلب رو نادیده بگیرین و بچسبین به همین یک پاراگراف. (اصل این ایده رو از خانم رهنما گرفتم. ) آقای نصیری، شما رسالتت رو تعریف کردی. گفتی رسالت شما مبارزه با لکه های سیاهه. خیلی هم خوب. حالا اگه روش های شما تاثیر معکوس داشته باشه چی؟ اگه این لکه ها به دلیل این روش های شما گسترش پیدا کرد چی؟ نباید یک تغییری توی روش هاتون بدین؟ به هدفتون قسم خوردین به روش هاتون که قسم نخوردین؟ هیچ وقت به این موضوع فکر کردین؟

نقدی بر کلاغها

2010-08-11T09:09:00.004+04:30

من هیچ سهمی در صعود قلم نداشتم. حتی در حد خبر رسانی. اما چند سالی است
که بیشترین اطلاعات کوهنوردی ام، اعم از خاطره، گزارش، عکس، نقد و خبر را از دنیای وبلاگ های کوهنوردی فارسی گرفته ام. بنا براین وظیفه خود می دانم جهت ادای احترام به مجموعه کوهنوردان قلم به دست جوابی بر نقد بی مایه، مبتذل و فاقد اندیشه آقای نصیری بدهم.

اول خاطره ای از دوستی را ذکر کنم. سال ها پیش سخنرانی بود که مخاطبانش را افراد بی سواد و کم سواد تشکیل می دادند. دوست ما به واسطه تشکیل جلسات سخنرانی در خانه ایشان گاه پای حرف های وی می نشست. ظاهرا یکی از شگردهای این سخنران این بود که هر از چند گاهی چند لغت دهان پر کن از دید مخاطبین کم سواد به کار می برد. مثلا به ناگهان می گفت "اتم"، "مولکول" و از این قبیل. به این ترتیب برای مخاطبان چنین تداعی می شد که با شخص دانشمندی مواجه اند. نقد آقای نصیری بر صعود قلم هم از همین شگرد استفاده کرده است.
ایشان با نقل قولی از دکتر شریعتی، شروع می کند و با به کاربردن مکرر کلماتی نظیر "اندیشه"، "تفکر"، "متانت" سعی دارد بر مخاطبین تاثیر گذارد. در حالیکه تفکر و اندیشه و متانت صفاتی نیستند که تکرار آنها نقدی را پر مغز کند. بلکه محتوا، قدرت استدلال، ارائه مثال و همه جانبه نگری است که نقدی را عمیق و متین یا بر عکس سطحی، مبتذل و شتابزده می سازد.

با این مقدمه می پردازم به نقد ایشان. ایشان با این فرض شروع می کند که قلم تفکر و متانت را تداعی می کند. این ادعا و پیش فرض باید اثبات شود مگر اینکه غالب خوانندگان درستی آن را قبول داشته باشند. مثلا اینکه "دروغگویی زشت و ناپسند است" احتیاج به اثبات ندارد چون غالب افراد به آن اذعان دارند. اما اینکه "دزدی از فقر ناشی می شود" باید اثبات شود، یا لااقل چند دلیل و مثال برای آن ذکر شود. چون هستند بسیاری که که به این موضوع اعتقادی ندارند. ادعای مورد اشاره نیز چنین حالتی دارد. خود من اولین باری است که چنین برداشتی را در مورد ارتباط قلم با اندیشه و متانت می شنوم.

البته بهتر بود ابتدا از ایشان می خواستم دلایل این ادعایش را مطرح کند تا ببینم دلایل قانع کننده ای هستند یا خیر. اما تا زمان ارائه این دلایل نظر خودم را بیان می کنم. آیا واقعا هر نوشته ای اندیشه و متانت را به ذهن متبادر می کند؟ کافی است نگاهی به بسیاری از روزنامه ها و خبرگزاری های رسمی بیندازید تا خلاف آن برایتان ثابت شود. نوشته هایی که نویسنده معلوم است دهان خود را باز و چشم و گوش و از همه مهمتر مغز خود را تعطیل کرده و قلم فرسایی نموده است. همچنین با برچسب متانت برای قلم چه جایی برای هجو و طنز و لودگی در آثار ادبی دنیا باید در نظر گرفته شود؟ همچنین باید پرسید وی این تیتر تایید آمیز خود را چگونه توجیه می کند (در ستایش شور وبلاگی...شوری آمیخته با اروتیسم، لودگی، سیاست! )؟

در مرحله بعد ایشان با باز انتشار یک عکس که به زعم ایشان لوده و مبتذل است (همچنان بدون اینکه برای اثبات این بخش از نقد خود دلیلی ارائه کند) شروع به نتیجه گیری هایی می کند که همه آنها خود جای بحث و گفتگو دارند.
آیا این عکس ها حکایت از لودگی دارند؟ لودگی مفهومی نسبی است و عرف یک فرهنگ و جامعه می تواند آن را تعیین کند. فرامرز نصیری به عنوان یک فرد از جامعه در این امور تنها می تواند نظر شخصی خودش را بیان کند. برداشت من از مجموعه نظرات گفته شده در این باره این بوده که اغلب خوانندگان آنها را لودگی ندانسته اند اگر چه عده ای نیز با وی هم عقیده بوده اند.

فرض کنیم بپذیریم این عکس مصداق لودگی است. چگونگی نتیجه گیری ایشان مبنی بر اینکه این صعود فاقد اندیشه و بی محتوا بوده است بار دیگر روشن نیست. به عقیده بنده نمی توان از یکی دو عکس سر قله از یک مجموعه 70 نفری در برنامه ای طولانی مدت نتیجه گرفت که کل برنامه بی محتوا بوده است.

ادامه نقد ایشان بر اساس همین چند مدعا استوار است. واقعیت این است که نقد ایشان بقدری ضعیف است که به نظر من همین چند خط برای نشان دادن تهی بودن آن کفایت می کند. اما از طرف دیگر وبلاگ کلاغها یکی از پر خواننده ترین وبلاگ های کوهنوردی است. خود من هر زمان به اینترنت دسترسی داشته باشم به آن سر می زنم. شاید دلیل آن این باشد که آقای نصیری به عکس نقد و تحلیل در امر خبر رسانی قوی و پیگیر است (اگر چه کاملا یکسویه و بخصوص پرداختن به خبرهای از جنس "حوادث"). و البته گاه نکات بسیار ظریفی در آنها یافت می شود. گشایش مسیر اراکی ها: پیشرفت یا انحطاط؟! یکی از بهترین آنها بوده است. بنابراین به احترام خوانندگان و خود ایشان از این فرصت استفاده می کنم و نقد مفصلتری برای ایشان می نویسم.

ابتدا در همین ارتباط و معنی واژه مبتذل. این واژه امروزه معانی متفاوتی پیدا کرده است. به نظرم دیکشنری انگیسی-فارسی 6 جلدی آریانپور (و نه نسخه آنلاین آن) اطلاعات جامع تر و به روز تری از واژه ها را در اختیار قرار می دهد. بعد از مقداری جستجو در این دیکشنری (ابتدا پیدا کردن معادل های انگلیسی یک کلمه و بعد ترجمه فارسی یک یک آنها که حاوی مثال های متعددی است) معنی واژه "مبتذل" آن طور که امروزه در زبان فارسی به کار برده می شود چنین است: 1- کهنه و ملالت آور، کهنه 2- حرف تکراری، پرواضح 3- قدیمی و تقلیدی 4- لوس و بی مزه و عاری از لطف و ابتکار، متداول، عوامانه، پیش پا افتاده، همیشگی 5- جلف، پر زلم زیمبو، رکیک 7- مهمل، تو خالی، سطحی

به این ترتیب مثلا وقتی می گوییم فلان نقاشی یا موسیقی مبتذل است مقصودمان احتمالا یکی یا چند تا از مفاهیم فوق است یا وقتی می گوییم لباس مبتذل مقصود جلف و پر زلم زیمبو و یا نقد مبتذل به معنی نقدی توخالی و سطحی.

با توجه به محتوای عکس ها به نظر می رسد ایشان مبتذل را به معنی پیش پا افتاده و لوس و بی مزه و یا حداکثر جلف به کار برده باشد. صفت مبتذلی که من برای توصیف نقد ایشان به کار برده ام اشاره به توخالی و سطحی بودن نقد ایشان دارد.

ایشان در جای دیگر به نام این برنامه، صعود قلم، اشاره می کند و بر اساس همان گزاره های اثبات نشده به این نام گذاری خرده می گیرد.

واقعیت این است که هر کس که یک خط از نوشته هایش را منتشر کند قلم به دست است. ممکن است نوشته هایش مانند نقدهای فرامرز نصیری سطحی و مبتذل، مانند دیگری رکیک و زننده و یا برعکس سرگرم کننده و عمیق باشد. حال تعدادی از قلم به دستان می خواهند بر اساس علاقه مشترکشان دور هم جمع شوند و قله ای را صعود کنند. همه شان هم کوهنوردند. به این ترتیب "صعود قلم" نام کاملا با مسمایی است چرا که هم نشانه قلم به دست بودن و هم کوهنورد بودن آنها را دارد.

همچنین ایشان متذکر شده است بهتر است کوهنوردان به دلیل نگاه افکار عمومی مواظب رفتار و کردار خود باشند. شنیدن این نکته از طرف آقای نصیری واقعا شوکه کننده است. آخرین صفتی که برای وی می توانم تصور کنم، او که ترجیع بند سخنانش تحقیر فرهنگ حاکم بر کوهنوردی ایران است (مثلا نگاه کنید به اینجا )، توجه به نظر دیگران نسبت به خود بوده است. کسی که به عالم و آدم با تندترین لحن ممکن می تازد قاعدتا نظر دیگران نباید برایش اهمیتی داشته باشد. پس نمی تواند از دیگران نیز چنین درخواستی کند.

به هر حال از نظر من کوهنوردان هم آیینه ای از جامعه بزرگتر ایران هستند. در طول این سالها شنیع ترین و زیباترین جنبه های انسانی را در کوهنوردان دیده ام. گذشته از آن دیدن کوهنوردان یا هر صنف دیگری با یک چشم کاملا نادرست است. همانطور که نمی توان با دیدن یک مکانیک دروغگو همه مکانیک ها را دروغگو دانست نباید با دیدن 70 نفر کوهنوردی که مثلا سنگین و رنگین در یک برنامه شرکت می کنند نتیجه گرفت همه کوهنوردان موجودات فهیم و متینی هستند (از دید آقای نصیری البته).

آقای نصیری شجاع و یا بهتر است بگویم بسیار بی ملاحظه است. همانطور که گفتم یکی دو مورد از مچ گیری هایشان به نظرم بسیار قابل توجه بوده است. اما اشکالات فراوانی هم دارد. مثلا در نقدهایش دقت لازم را ندارد. موضوع را از همه زوایا نگاه نمی کند. بطور خلاصه وسواسی در آنچه می نویسد ندارد. من به طرز تلقی ایشان در مورد اصلاح یا تغییر امور کاری ندارم. برای من مهم نیست که ایشان به فرض با همه عالم دشمن باشد و بخواهد انقلاب فرهنگی بپا کند و به همین دلیل در نقدهایش تندترین الفاظ و تحقیر کننده ترین لحن را بکار ببرد. اما برایم مهم است وسواس را در نوشته هایش ببینم. ببینم وقتی موضوعی را به نقد می کشد به همه زوایای آن نگریسته است. باز اشاره می کنم در همین نقد صعود قلم معلوم نیست چطور به این نتیجه می رسد که یک صعود طولانی مدت به صرف چند عکس به زعم ایشان مبتذل به طور کلی بی محتوا باشد؟ در جایی دیگر در یکی از نازلترین نقدهایش فقط با استناد به روایت یک نفر به مرحوم عباس جعفری می تازد و به زعم خود چهره واقعی وی را ترسیم می کند. (ترسیم چهره واقعی استاد عباث!!) از نگاه وی همین که راوی با ذهنیات او در یک راستا قلم بزند دارای وجدانی بیدار است و نیازی به تحقیق در صحت آنچه گفته است نمی بیند. و این یکسونگری غیرمسئولانه همراه شده بود با تحقیرآمیزترین و توهین کننده ترین لحن ممکن. (باید متذکر شوم خوشبختانه مدتی است کمتر از این لحن و ادبیات استفاده می کند. از این بابت خرسندم و آن را نشانه پیشرفت می دانم.)

شاید بتوان گفت توانایی در همه جانبه نگری مانند ضریب هوشی ذاتی است و نه اکتسابی. خلاصه اینکه بعضی ها دارند و بعضی ها ندارند. اما مواردی هم هست که نمی توان پذیرفت او از همه ظرفیت خود استفاده کرده است. مثلا همین چندی پیش مباحثه ای داشت بر سر اطلاق واژه سرپرست به رئیس فدراسیون (نگاه کنید به اینجا). فکر می کنم چنانچه قبل از انتشار چند بار نوشته اش را با دقت می خواند خود متوجه این اشتباه می شد.

همچنین در پیشبرد بحث صداقت ندارد. در همان مثال قبلی به هر طریق ممکن سعی دارد اشتباهی که می توانست به سادگی یک اشتباه لپی قلمداد شود را با ارجاع به مرجعی قدیمی اثبات کند (بهتر است بگویم توجیه کند). همچنین در بحث مربوط به صعود قلم گزینش چند نظر توهین آمیز از میان ده ها نظر منتشر شده برای بی فرهنگ نشان دادن معترضین به نظرم از همین زاویه است. این در حالی است که از میان کسانی که با وی هم عقیده بودند نیز می شد کامنت های توهین آمیز و بی ادبانه استخراج کرد.

همه این روش های ناصادقانه نشان می دهد که او علی رغم نهایت بی ملاحظگی در تاختن به افراد شهامت اعتراف به اشتباه را ندارد و حاضر نیست پوزش بخواهد.

گفتم من کاری به جهان بینی او ندارم. اما به تجربه دریافته ام (بطور کاملا شخصی و غیر قابل اثبات) که چنین ویژگی هایی یعنی عدم همه جانبه نگری، و نداشتن صداقت در پیشبرد بحث و ترس از اعتراف به اشتباه معمولا از اذهان بنیادگرا (رادیکال) نشات می گیرد. نمی دانم کدامیک پیش نیاز کدام یکی است. یعنی اول شخص بنیادگرا می شود بعد یکسو نگر یا از جزم اندیشی و یکسو نگری است که به روش های بنیادگرایی می رسد. اما اغلب این دو ویژگی را در کنار هم دیده ام.

و این روش های بنیادگرایانه گویا رسالتی است که ایشان برای وبلاگ ها قائل است (که البته با توجه به نقد اخیر ایشان باید گفت رسالتی که برای معدودی از وبلاگ نویسان قائل است). ایشان چندین بار با ذکر مطلبی از یونس شکر خواه رسالت وبلاگ ها را در تقابل با رسانه های بزرگ و بیداری جامعه می داند. ایشان معتقد است رسانه های بزرگ به دلایلی قادر به نشر حقیقت نیستند و این وبلاگ های کوچک هستند که باید این وظیفه را به عهده بگیرند. (متاسفانه نقل قول کامل ایشان را نتوانستم پیدا کنم.) اما این تلقی از رسالت وبلاگ ها در یافتن حقیقت ناقص است زیرا پدیده ای به نام روزنامه نگاری تحقیقی در رسانه های بزرگ را نادیده می گیرد.

روزنامه نگاری تحقیقی شاخه معروفی از روزنامه نگاری است. رسانه های بزرگ و به زعم من معتبر همگی چنین بخشی دارند. از بی بی سی و سی ان ان گرفته تا واشنگتن پست و اشپیگل. وظیفه آنها تحقیق است. یعنی یافتن حقیقت. همه حقیقت و از همه جوانب آن. مچ گیری از دولت مردان بزرگترین دستاورد و آرزوی آنان است. شاید به این دلیل ساده که تیراژ آنها را بالا می برد. از معروف ترین این موارد ماجرای واترگیت است که افشاگری دو روزنامه نگار واشنگتن پست باعث شد رئیس جمهور وقت آمریکا استعفا دهد. کسانی که با جامعه آمریکا آشنا هستند می دانند استعفاء رئیس جمهور مترادف با رسوایی است که از آن بدتر قابل تصور نیست. اتفاقا از پرهزینه ترین بخش های این رسانه ها همین بخش روزنامه نگاری تحقیقی است.

اما آنها این کار را مسئولانه انجام می دهند. حرفه آنها این است و اعتبار و موجودیت آنها به دقت و همه جانبه نگری در این تحقیقات بستگی دارد. کافی است موضوعی را بدون مدرک و سند افشا کنند. حتی اگر دادگاه به ضرر آنها رای ندهد در پیشگاه خوانندگانشان بی اعتبار شده و به تدریج آنها را از دست می دهند.

هزینه های فراوان این تحقیقات همه جانبه و بزرگ که محصول کار تیم بزرگی از محققین، کارشناسان و خبرنگاران است از عهده هیچ وبلاگی بر نمی آید. البته وبلاگ ها می توانند غیر مسئولانه و بدون مدرک و دلیل به هر کسی بتازند زیرا آنها دغدغه اعتبار ندارند. حرفه آنها این نیست. و تا وقتی خوانندگان زیادی نداشته باشند کسی حتی زحمت شکایت از آنها را به خود نمی دهد.

وبلاگ ها البته باعث توزیع امر خبررسانی شده اند. توییتر، یوتیوب، فیس بوک و رسانه هایی از این قیبل نیز در کنار وبلاگ ها به توزیع خبر رسانی مشغولند. ممکن است افشا گری آنها تحقیقات مفصلتری را جرقه بزند اما معتقدم هنوز نتوانسته اند با رسانه های بزرگ در زمینه یافتن همه حقیقت (روزنامه نگاری تحقیقی) به رقابت پردازند.

مثلا آقای نصیری نزدیک به دو سال است که کل حیثیت و اعتبار خود را گذاشته تا ثابت کند تیم نانگاپاربات باشگاه دماوند به قله صعود نکرده است. در شرایط مشابه احتمالا اولین کاری که یک رسانه معتبر می کرد نظر خواهی از چند کوهنورد بود که به این قله صعود کرده اند. (کاری که البته از آقای نصیری هم بر می آمده است. در عصر اینترنت انجام این کار هزینه زیادی ندارد.)

به این ترتیب مدتهاست که نقدهای آقای نصیری را جدی نمی گیرم و آنها را بیشتر یک اظهار نظر ساده، اغلب عصبی و پرخاشجویانه که معمولا دلیلی برای اثبات آنها ارائه نمی شود قلمداد می کنم.

ترجمان آموزه های یونس شکر خواه در وبلاگ کلاغها، به استثناء معدودی دفعات مچگیری های بجا و ستودنی، تبدیل شده است به بی مسئولیتی، عدم دقت، بی صداقتی، عدم همه جانبه نگری و ترس از مواجهه با اشتباه. خوشحالم که مجموعه وبلاگ نویسان کوهنورد این خط مشی را دنبال نمی کنند.

و در آخر سخنی با خود ایشان. آقای نصیری ممکن است بدانید روش من آسیب رسانی روانی به نقد شونده ام نیست. اما در این نوشته به عمد چند بار از واژه ابتذال استفاده کردم. با وجود آنکه بخوبی در باره آن توضیح داده ام که مبادا از آن تلقی توهین آمیزی صورت گیرد ولی حتی خودم از کاربرد آنها احساس خوبی ندارم. این واژه را بکار بردم شاید درک کنید تاثیر لغاتی که برای نقد انتخاب می شوند می تواند بسیار فراتر از معنی آنها در فرهنگ دهخدا، معین یا آریانپور باشد. همه کسانی که در این سالها به آنها تاخته اید انسانهایی از پوست و گوشت و خون هستند و بیشتر آنها "خاکستری اند" نه "سفید و سیاه". همه آنها احساس و غرور دارند. باید بدانید خشونت تنها کتک زدن و شکنجه نیست. نوعی از خشونت، خشونت کلامی است. اتفاقا تاثیر آن بعضا بیشتر است و سالها بر جا می ماند. از آزار کلامی دیگران بپرهیزید.

جلسه انتقادی برنامه برودپیک

2010-08-04T06:57:00.004+04:30

در گوشه ای از اتاق 6 متری باشگاه آرش بر روی تکه مقوایی شعاری نوشته شده است به این مضمون: "دوستی، احترام متقابل، انتقاد، انضباط اصول گروه کوهنوردان آرش است". در همه سال های فعالیتم در آرش با همه افت و خیزهایی که شاهد آن بوده ام "انتقاد" فکر می کنم بیش از هر چیز دیگری بر خط مشی و گرایش آرش تاثیر گذاشته است. روحیه انتقادی نه بر روی کاغذ بلکه در عمل در بین اعضا جاری بوده است. در آرش هیچ کسی مصونیت بخصوصی در این زمینه نداشته است. و بواسطه همین جاری بودن نقد کسی نتوانسته برای خود حلقه قدرت و اقتداری ایجاد کند. حتی پیشتر میروم. به نظرم نوآوری و نوجویی در بین اعضای آرش معلول همین تفکر نقاد بوده است. هیچ کس در آرش به واسطه داشتن تفکرات بدیع یا ناسازگار بر روند حاکم رانده و سرکوب نشده است. نوآوری هایی که روند تکاملی و رو به رشد آرش را باعث شده اند.

و بدون تردید این روحیه از موسسین آرش نشات گرفته است. افرادی نظیر ابراهیم بابایی، کیومرث بابازاده، ابراهیم نوتاش، وفا یونسی، علی شریفی و دیگران برخلاف گرایش غالب در جامعه ایران هرگز به دنبال کسب احترام و توجه در جمع با روش های مرشد و مرادی نبوده اند. نمی خواهم وارد بحث روانشناختی در این زمینه شوم اما به هر دلیلی که بوده آنها به دنبال کسب چنین احترامی در باشگاه (در زمان تاسیس گروه) آرش نبودند. و چه زیباست که اتفاقا به دلیل همین استغنا بیشترین احترام را بر انگیخته اند.

لینکهای زیر مربوط به جلسه انتقادی انتهای برنامه برود پیک گروه آرش در سال 88 است. در ابتدای جلسه آقای کیومرث بابازاده از استقبال خود از انتقاد جهت بهبود و پیشرفت صحبت می کند. بعید میدانم وی در آن لحظه به شعاری که سال ها در گوشه ای از دفتر کوچک آرش آویخته شده فکر می کرد. خیر. ذات گروه آرش با انتقاد آمیخته است. امیدوارم فعالین باشگاه این روحیه نقد و انتقاد را ارزشی بدانند که بخش بسیار مهمی از شخصیت آرش را شکل داده است. و اجازه ندهند هیچ کس و هیچ مقامی این ارزش را به هر بهایی از آنها بستاند. زیرا صعودها و مسیرهای جدید بعد از چندی تازگی خود را از دست می دهند. اما اگر بخواهیم شاهد رشد و پیشرفت دائمی باشیم باید عناصر اولیه آن را فراهم کنیم که یکی از مهمترین آنها همین نقد و انتقاد است.

فیلمبردار: پوریا محمدی

اسماعیل...

2010-07-17T09:09:00.008+04:30

اسماعیل را در برنامه راکاپوشی شناختم. قبلا به توانایی های او اعتقاد پیدا کرده بودم اما او را درست... نمی شناختم.
او اندام ورزیده ای نداشت و در نگاه اول بعید می نمود کوهنورد پر قدرتی باشد. اما وقتی پای کوله کشی پیش میامد پا به پای دیگران حرکت می کرد. با وجود آنکه در قله نوردی بسیار قوی بود اما توانایی متمایز کننده او بیشتر مربوط می شد به سنگنوردی و کار فنی. جسارت او در سنگنوردی بسیار فراتر از حد معمول بود و وقتی این جسارت با تسلط به اصول کار فنی آمیخته می شد از او سنگنوردی ممتاز می ساخت. علاقه به صعودهای نو و دشوار در وجودش نهادینه شده بود. او از جمله کسانی بود که هیچگاه نمی بایست به اجرای برنامه ای با ارزش ترغیبشان کنید. زیرا خود پیشتاز برنامه های باارزش بود.
در برنامه راکاپوشی (سال 1376) مانند بقیه اعضاء آرش به سختی توانست هزینه برنامه اش را تامین کند. متاسفانه در موقعیتی تعیین کننده در اوایل برنامه بیمار شد و از تیم پیشرو جا ماند. بعدا 4 روز را در بارگاه 1 با هم گذراندیم. بقیه بچه ها در بارگاه های بالاتر بودند. وقتی مواد غذایی مان رو به کاهش رفت به سادگی داوطلب شد به بارگاه اصلی برود و مقداری مواد غذایی بیاورد. به گفته خودش برای جبران روزهایی که بیمار بود و نتوانسته بود در کار تیمی شرکت کند!
تا اینکه چند سال پیش نارسایی های مادرزادی باعث شد قلبش را به دست جراحان بسپارد. اما نمی توانست از کوه دل بکند. و کوه برای او در سنگنوردی فنی و دشوار معنی و مفهوم پیدا می کرد. تا عاقبت قلب رنجور و در عین حال بزرگش در پل خواب در حین آزمون مربی گری سنگنوردی از حرکت باز ایستاد.
باید اسماعیل را از نزدیک می شناختید. قلب بیمارش گویا گنجایش روح بزرگ او را نداشت. قلبی که برای دوستانش می تپید و همواره برای آنها جا داشت.
از اینکه دوست او بودم به خود افتخار می کنم.
اسماعیل متحیر پسند، در سن 40 سالگی دار فانی را وداع گفت. از او دختری 7 ساله به نام پرنیان به یادگار مانده است. به خانواده و دوستانش صمیمانه تسلیت می گویم.
اسماعیل، هرگز تو را فراموش نمی کنیم. خنده های شیرین و دوست داشتنی ات، لطیفه های شاد و طنز ظریفت...

اسماعیل متحیر پسند (چپ)-محمد اوراز (راست)

حادثه سيل تابستان 1366 در دره سه هزار*

2010-06-07T02:40:00.005+04:30

اشاره: به دليل آنكه سالها از اين برنامه مي گذرد بسياري از جزئيات را در خاطر ندارم. حتي نام چند نفر از اعضاي تيم. در ضمن اين همان سالي بود كه سيل تهران اتفاق افتاده بود. و برنامه ما بعد از آن حادثه اجرا مي شد.

آن سال من مسئول فني گروه آرش بودم. تابستان آن سال به اتفاق 7 نفر ديگر راهي منطقه علم كوه شديم تا صعودهايي را بر قله هاي منطقه، گرده آلمانها و ديواره غربي داشته باشيم. سرپرست برنامه نيز من بودم. جالب است اشاره كنم من در سن 21 سالگي سرپرست تيمي بودم كه متوسط سن آنها 35 سال بود. همگي آنها نسبتا كم تجربه بودند و بعضي از آنها براي اولين بار به منطقه علم كوه مي آمدند.

اوايل برنامه يكي از اعضاي تيم بدليل بيماري ارتفاع زدگي به همراه يك نفر ديگر از علم چال برگشت. بقيه تيم به صعود قلل و گرده آلمانها پرداختيم. من صعود ديواره غربي را نيز در سر داشتم كه ديگران با آن مخالفت كردند.
براي برگشت تصميم گرفتيم از دره سه هزار برگرديم. از چند نفري كه در منطقه بودند در باره مسير پرس و جو نموديم و صبح زود راه افتاديم.

بعد از ظهر آن روز گاه گاه باران خفيفي مي باريد. حوالي ساعت 6 بعد از ظهر باران شدت يافت. در نقطه اي از دره كه عرض آن حدود 50 الي 70 متر بود، نزديك به دامنه و جايي كه بيشترين فاصله را تا رودخانه داشت چادر زديم-البته بطور كاملا اتفاقي و من هيچ تصوري از خطري كه متوجه ما بود نداشتم-.

به داخل چادر رفتيم. باران با شدت بسيار زيادي مي باريد. يكي از اعضا تيم به نام آقاي ناصر اشرافيان كه از نزديك شاهد سيل همان سال تهران بود مرتبا به احتمال وقوع سيل هشدار مي داد. بعد از مدتي با اشارات پي در پي ناصر من موضوع را جدي گرفتم. متوجه تغيير صداي رودخانه شدم و به اتفاق يك نفر ديگر از چادر بيرون رفتيم تا نگاهي به رودخانه بياندازيم. رودخانه گل آلود نيز شده بود. سرم را به طرف بالاي رودخانه چرخاندم. صحنه اي را كه ديدم هرگز از خاطرم محو نخواهد شد. از پيچ بالاي رودخانه، تمام عرض دره را سيلي وحشتناك مملو از قطعات بزرگ سنگ و آبي گل آلود پر كرده بود که به پايين سرازير مي شد. با تمام قوا فرياد زدم "سيل، سيل..." و به طرف دامنه دويدم. از روي دامنه ديگران را مي ديدم كه سراسيمه از چادر بيرون مي آمدند و به طرف دامنه فرار مي كردند.
خوشبختانه ما در معرض موج اوليه سيل نبوديم. وگرنه آخرين نفرات نمي توانستند خود را نجات دهند.

اما سطح آب سیل کم کم بالاتر آمد گل و لاي آن بر آخرين نفري كه از چادر بيرون مي آمد پاشيده شد. چادر به تدريج زير آب فرو رفت و بعد از لحظاتي از نظر ناپديد شد. نه تنها چادر و كليه وسايلمان بلكه صخره بزرگي كه روي آن چادر زده بوديم را نيز سيل با خود برد.

فاصله اتفاقي ما از رودخانه و نزديكي مان به دامنه و از آن مهمتر هوشياري ناصر اشرافيان نسبت به خطر وقوع سيل جان ما را نجات داد.

شب را زير باران سپري كرديم و روز بعد با پاي برهنه به پايين حركت كرديم. بعد از حدود دو ساعت به اولين گوسفند سرا رسيديم. و بعد از چند روز به تنكابن. در حاليكه هيچ پولي نداشتيم و در راه از روستائيان مقداري پول و چند گالش گرفته بوديم.

در تنكابن نيز آشنايي را ديديم –يكي از كساني كه يكي دو بار به گروه آرش آمده بود-و از او نيز براي برگشت پولي قرض گرفتيم. متاسفانه ديگر او را نديديم تا قرضمان را پس بدهيم.

در آخرين لحظات نيز با عباس محمدي و مرحوم مهران قلعه اي كه از طالقان و دره دو هزار به تنكابن رسيده بودند همراه شديم-البته قرضي كه از آنها گرفتيم را پس داديم :).

من تا آن موقع هيچ گاه از خطر سيل در كتابهاي كوهنوردي، يا در كلاسهاي آموزش كوهنوردي آگاه نشده بودم. كم تجربگي و ناپختگي نيز باعث شد تا نتوانم خطر را "حس" كنم.

آذر ماه 1384

*این نوشته به درخواست مرحوم فرشاد خلیلی نوشته شد تا در تحقیقی که در حال انجام آن بود مورد استفاده قرار گیرد و بعدها در مجموعه ای منتشر شود. همینجا از خانواده مرحوم خلیلی تقاضا می کنم مجموعه مطالب و عکس های منتشر نشده او را در سایتی به نام ایشان قرار دهند. فکر می کنم بهترین کاری که برای بزرگداشت نام او می توان انجام داد همین بهره مند سازی عموم کوهنوردان از دانسته ها و تجربیات ایشان باشد.

اشتباه صادقانه

2010-05-22T08:05:00.004+04:30

در بخش نظرات نگاهی به حادثه بهمن دیزین می خوانیم:

...این صادقانه بودن اشتباهات اصلا چه معنی دارد؟ مگه نمونه ای هم در کوهنوردی برای به کشته دادن همنوردان نتیجه اشتباهات غیر صادقانه هم داشته ایم ؟ اصلا مگه کسی فرشاد رو به غیر صادق بودن متهم کرده یا به داشتن نیت قبلی و آگاهانه برای به کشتن دادن که حالا شما سعی میکنین با دادن لقب صادقانه به او براش آبرو بخرین؟

...یه جای منطق شما می لنگد که فکر میکنید چون این آقا حرفه ای و با تجربه بوده بنابراین دیگر برای هر کاری محق است... نوشته اید که بیاد داشته باشیم کوهنوردی ورزش ذاتا خطرناکی است که واقعا کلی خندیدم دوستیتان با فرشاد باعث شده که حتی شما نیز خودتان را به بیراهه بزنید و فراموش کنید که برنامه یه کلاس آموزشی بوده نه برنامه کوهنوردی. این نقد باعث شد چهره شما برایم لکه دار شود

... فرشاد خليلي در اين قضيه اشتباهات زيادي داشت و نتيجه آن هم كشته شدن 8 كوهنورد اين مملكت بود حالا چه فرقي ميكند كه بحث كنيم آيا صادقانه بوده يا غير صادقانه بوده.

به دلیل اهمیت موضوع پاسخ به این خوانندگان محترم* را در پست جداگانه ای آورده ام.

* یک خواهش از کسانی که به عنوان "ناشناس" نظر می دهند دارم. مهم نیست نام واقعی تان را ننویسید. فقط لطفا یک شناسه انتخاب کنید تا حداقل بتوانم بحث با شما را دنبال کنم.

اول اینکه اگر نگران لکه دار شدن چهره ام بودم محافظه کارانه ترین راه این بود که اصلا چیزی ننویسم، یا مانند بعضی افراد یکی به نعل بزنم یکی به میخ.

اما در مورد "اشتباه صادقانه" لازم است نظرم را بیشتر بسط بدهم.

شاید استفاده ام از این عبارت روشن و گویا نبوده است و می بایست در همان نوشته توضیح بیشتری در باره آن می دادم. معنی تحت الفضی این عبارت (ترجمه honest mistake از زبان انگلیسی) تقریبا همان است که شما نوشته اید یعنی کسی که بدون نیت قبلی مرتکب اشتباهی می شود.

مثال های فراوانی در باره آن می توان زد. از امتحان درسی گرفته تا امر طبابت. نه کسی که امتحان می دهد عمدا پاسخ اشتباه می دهد و نه پزشک عمدا تشخیص اشتباه می دهد. نتیجه یکی ممکن است رد شدن در کنکور باشد و دیگری از دست رفتن جان کسی. در هر دو مورد می توان هزار و یک سند و دلیل آورد که با توجه به فلان کتاب و مرجع شخص نمی بایست اشتباه کند. اما موضوع این است که "دیکته نانوشته غلط ندارد" (اتفاقا خود فرشاد همیشه این ضرب المثل را بکار می برد). یعنی شما به عنوان عامل یا ذینفع (پزشک یا بیمار، پدر/مادر یا کسی که امتحان کنکور می دهد) می پذیرید در کاری که انجام می شود امکان اشتباه نیز وجود دارد. موضوع به سادگی این است که در موقع عمل شخص مجبور است به تجربه، توانایی ها، حافظه و هوش خودش اتکا کند. هیچ کس در دنیا وجود ندارد که بتواند ادعا کند در کاری که انجام می دهد اشتباه نمی کند یا نخواهد کرد. اگر ادعا کرد مطمئن باشید یا دیوانه است یا دروغ گو.

نمی دانم چطور به این نتیجه رسیده اید که من معتقدم فرشاد اشتباه نکرده است. اما همانطور که قبلا هم بارها گفته ام: کوهنوردی ورزش ذاتا خطرناکی است که اشتباه شما یا همنوردتان ممکن است به قیمت جان کسی تمام شود. هیچ مربی و کوهنوردی نمی تواند به شما این اطمینان را بدهد که مطلقا اشتباه نخواهد کرد. باید به هر کسی که به کوهنوردی می پردازد یا در دوره های آموزشی آن شرکت می کند این موضوع بخوبی تفهیم شود. البته اگر این موضوع گفته نشده است یا بخوبی بر آن تاکید نشده است موضوع دیگری است. همچنین برای اشاره تان به اینکه این کوهنوردی نبوده بلکه کلاس آموزشی، پاسخی ندارم. همینقدربدانید در چهار گوشه دنیا تعداد مربیان و شاگردانی که در دوره های آموزشی کشته شده اند بسیار زیاد است.

این توضیحات برای معنی تحت الفظی "اشتباه صادقانه" بود. اما در واقع بار معنی آن در فرهنگ غربی بسیار وسیع تر از این ترجمه است و هر اشتباهی صادقانه خوانده نمی شود. مثلا برای اشتباهات پیش پا افتاده، یا ناشی از نادیده گرفتن امنیت و سلامتی دیگران، و یا مکرر و خارج از حد معمول، صفت "صادقانه"به کار برده نمی شود. و شاید از همه مهمتر نحوه برخورد مسئولانه با موضوع بعد از وقوع اشتباه در اطلاق این عبارت تاثیر می گذارد.

آیا شناخت بهمن پیش پا افتاده است؟
خیر. در واقع یکی از دشوارترین بخشهای ورزش های زمستانی شناخت بهمن است. صرف هزینه های هنگفت تحقیقاتی در واقع نشانه پیچیدگی شناخت آن است. اما اگر فرشاد مثلا دادن تنفس مصنوعی را بلد نبود و بر اثر ناآگاهی او کسی کشته می شد من در محکوم کردن او لحظه ای تعلل نمی کردم.

آیا عملکرد فرشاد ناشی از نادیده گرفتن امنیت خود یا دیگران بوده است؟
قبلا مثال کسی را زده ام که با سرعت 100 کیلومتر در ساعت در کوچه ای باریک رانندگی می کند. این فرد کسی است که به سلامتی دیگران اهمیتی نمی دهد. تا جایی که من از فرشاد شناخت داشته ام سلامتی شاگردان و اعضاء تیمش همیشه مهمترین اولویت را برای او داشت و به هیچ وجه بر سر آن مصالحه نمی کرد.

آیا او قبلا اشتباهات فراوانی داشته است؟
مثلا به جراحی که از هر 100 عمل جراحی 20 تا مرگ و میر دارد (در جایی که متوسط آن برای دیگر جراحان یک مرگ است) می توان خرده گرفت. اما فرشاد بیش از 30 سال دوره های بسیار زیاد کوهنوردی برگزار کرده و خود مسئولیت برنامه های جدی متعددی را بر عهده داشت. تا جایی که می دانم تا آن زمان هیچ حادثه جدی در برنامه هایش وجود نداشته است (من از حوادث جزئی هم اطلاع ندارم اگر چه احتمال آن را بعید نمی دانم).

آیا برخورد او بعد از وقوع حادثه مسئولانه بود؟
باید پرسید اصلا معنی برخود مسئولانه چیست؟ اولین قدم در این رابطه پذیرش اشتباه و عذر خواهی است. قدم دوم توصیف دقیق و صادقانه شرح ماوقع است. این موضوع در درجه اول حق خسارت دیدگان است (حتی در حد کنجکاوی) که بدانند دقیقا چه اتفاقی افتاده است. و در درجه دوم باعث می شود درس های لازم از حادثه گرفته شود. تلاش برای جبران خسارات وارده قدم بعدی است. جبران خسارت در این حادثه علاوه بر پرداخت غرامت (که شکی نیست جای خالی هیچ کدام از آن عزیزان را نمی گیرد)، می تواند مثلا تلاش برای پیشرفت دانش و آموزش در زمینه بهمن شناسی باشد، یا فشار به مسئولین برای ایمن سازی جاده شمشک – دیزین. متاسفانه فرشاد خود زنده نماند تا نشان دهد آیا مسئولانه برخورد خواهد نمود یا خیر (منتظر واکنش نهایی باشگاه دماوند هستیم). اما با تلاشش برای نجات جان دیگران نشان داد تا پای جان مسئولیت این خطا را پذیرفته و برای جبران آن تلاش کرده است.

با مجموعه این دلایل من به عملکرد او "اشتباه صادقانه" اطلاق کرده ام. نگفته ام او اشتباه نکرده یا چون با تجربه بوده حق داشته جان شاگردانش را به خطر اندازد. همه حرف من این است که این اشتباهات در ذات کوهنوردی است و حتی از باتجربه ترین افراد هم رخ می دهد.

پرسیده اید 8 نفر کشته شده اند حالا مگر فرقی هم می کند صادقانه بوده یا نه؟ بله برای من بسیار فرق می کند. زیرا من می توانم فرشاد را ببخشم، حتی اگر فرزند خودم در این حادثه از دست می رفت. او را می بخشم چون می دانستم فرزندم را به دست یکی از بهترین مربیان ایران داده بودم.

نگاهی به حادثه بهمن دیزین و حواشی آن

2010-05-09T07:17:00.005+04:30

در حدود 3 ماه از وقوع این حادثه می گذرد و هنوز باور آن برایم دشوار است. مهمترین سوالی که باید به آن پاسخ دهم این است که این حادثه تا چه اندازه قابل پیش بینی بود؟ آیا می توان آن را در زمره حوادث ناگوار، اما به هر حال طبیعی، در کوهنوردی قلمداد کرد؟ نقش مرحوم فرشاد خلیلی، باشگاه دماوند، راهداری و پیمانکار جاده در وقوع این حادثه چه اندازه بوده است؟ اصلا این حادثه کوهنوردی بوده است یا جاده ای؟

در پاسخ به پرسش آخر باید گفت چنانچه این تیم سوار بر مینی بوس هایشان گرفتار بهمن می شدند شکی نبود که باید آن را در زمره حوادث جاده ای قلمداد کرد. اما در شرایطی که پیش آمد این تیم اگرچه در جاده گرفتار بهمن شد اما تقسیم گروه به تیمهای چند نفره برای عبور از منطقه خطرناک مشابه با روش عبور کوهنوردان است و نشان می دهد فرشاد از خطرناک بودن آن نقطه آگاه بوده است. اما به دلایلی این خطر را برای خود و تیمش می پذیرد.

آیا قرار داشتن در جاده باعث شده بود شاخک های حساسش به خطر واکنش نشان ندهند؟ شواهد زیادی برای اثبات این گفته ندارم. فقط می توانم مثالی بزنم که تعداد زیادی از کوهنوردان با تجربه در شرایط مشابه تصمیم مشابهی گرفته اند. در سال 1376 در جریان اردوهای تیم ملی اورست رهسپار جبهه غربی دماوند شدیم. در حدود 30 نفر از باتجربه ترین کوهنوردان و مربیان آن زمان، به همراه کوهنورد مجربی فرانسوی در این تیم حضور داشتند. بعد از یک روز کوهنوردی در ارتفاع حدود 4000 متری چادر زدیم. 5 روز بعد از آن یکسره برف بارید و به ناچار راه بازگشت را در پیش گرفتیم. به یاد دارم در راه بازگشت با چه وسواسی از نقاط خطرناک عبور می کردیم. جاده هراز بسته بود و یک روز دیگر هم در پلور منتظر شدیم. از فکر بعضی گذشت که به آمل برویم و از جاده فیروزکوه برگردیم. در نهایت راهداری به کمک ما آمد و راه را "فقط برای ما" باز کرد. در حالیکه به دلیل خطرناک بودن جاده از تردد دیگر خودروها جلوگیری می شد ما خود را به تهران رساندیم. در آن موقع از ذهن هیچ کدام از آن همه کوهنورد باتجربه و زمستان و بهمن دیده نگذشت که این جاده هنوز خطرناک و مستعد ریزش بهمن است و راهداری نه تنها به ما کمک نمی کند بلکه ما و ماموران خودشان را در معرض خطر قرار می دهد. شاید بتوان گفت یک هفته انتظار، چشمان همه ما را بر احتمال وجود خطر بسته بود. بنابراین این احتمال را نادیده نمی گیرم که صرف قرار داشتن در جاده باعث شود کوهنوردان باتجربه حساسیت متناسبی به خطرات کوهستان نداشته باشند.

در حادثه دیزین هنوز نمی دانیم مسئولین راهداری با چه قطعیتی و چه استدلالی نسبت به عبور کوهنوردان هشدار داده اند. زیرا این سوال منطقی پیش می آید که که آنها اگر معتقد بوده اند جاده خطرناک است چرا در وهله اول خودشان مشغول باز کردن جاده بوده اند و خود را در معرض خطر قرار داده اند؟ اما واقعیت این است که مسئولین راهداری هم به دلیل گاه سهل انگاری، حتی خود را نیز در معرض خطر قرار می دهند. بنابراین در چنین شرایطی عدم توجه فرشاد نسبت به هشدارهای مسئولین راهداری برایم قابل قبول و طبیعی است. فرشاد با سابقه و دانشی که داشته خود را آگاه تر از مسئولین مربوطه می دانسته است. منطقی نیست به کسی گوش فرا داد که شما را از حرکت در جاده بر حذر می دارد ولی خود در حال باز کردن آن است.

سوال بعدی اینکه چرا این برنامه از ابتدا شکل گرفت و آن منطقه انتخاب شد و بعدا توجهی به شرایط جوی نشد در حالیکه ظاهرا بارش های شب قبل از آن نیز چشمگیر بوده است. به نظرم با توجه به شرایط موجود، فرشاد بسیار محافظه کارانه آن نقطه را برای برگزاری کلاسش برگزیده بود. پیدا کردن مکانی مناسب برای کلاس اتاق برفی برای 30 نفر ساده نیست. بهترین نقطه اتفاقا کنار جاده ای مرتفع است که اولا برف کافی برای کندن وجود داشته باشد و ثانیا نیاز به راهپیمایی نداشته باشد. جاده خارج از برنامه کوهنوردی است و مسئولیت امنیت آن با دیگران است. و کارآموزان می توانستند بدون کوهنوردی و صرف انرژی در طی راه تمام هم خود را معطوف به ساختن اتاق برفی کنند (اینکه برگزاری کلاس اتاق برفی چقدر برای کارآموزان که احتمالا توان کافی برای راهپیمایی ندارند مفید است موضوع بحث دیگری است که در ادامه به آن خواهم پرداخت).

متاسفانه تنها وضعیتی که احتمالا پیش بینی نشده بود رسیدن به گردنه و سپس بسته شدن جاده بوده است. نه تنها فرشاد بلکه مسئولین پیست و جاده هم که قاعدتا با این شرایط بارها مواجه شده اند هیچ پیشبینی و تدارکی برای مواجهه با آن نکرده اند. توجه کنید خودروها به آرامی پشت سر لودر در حال حرکت بوده و لودر بدون توجه به خطرناک بودن جاده در حال باز کردن آن بوده است.

به هر حال بعد از تصمیم به عبور تیم به گروه های کوچکتر تقسیم شده تا از منطقه خطرناک عبور کند تا اینکه دومین بهمن 4 نفر را به زیر می کشد. و متعاقبا بهمن بعدی باعث کشته شدن تعداد بیشتری از افراد می شود که در حال جستجوی دیگران بوده اند. از اظهارات مرحوم سعید طاهری که از خواهر خود می خواهد به دلیل احتمال ریزش بهمن های دیگر از آنجا دور شود در می یابیم در این لحظه همگی از خطری که در کمینشان بوده آگاه بوده اند و با آگاهی به وجود خطر جان خود را برای نجات دیگران به خطر انداخته اند.

سوال طبیعی که در اینجا به ذهن خطور می کند این است که آیا اقدام آنها صحیح بوده است؟ اگر خود در شرایط مشابهی قرار گیریم بهترین تصمیم چیست؟ (به یاد بیاوریم که در حادثه بهمن کول جنون 3 نفر جان خود را برای نجات دیگران از دست دادند.) در پاسخ باید گفت از اولین اصول جستجو و نجات حفظ امنیت به ترتیب برای خود شما، بعد همکار یا همنوردتان و سپس فرد یا افراد حادثه دیده است. دلیل آن ساده است. از آنجا که جستجو و نجات ذاتا پر خطر است، چنانچه شما برای حفظ سلامتی خودتان کوشش نکنید ممکن است مجددا حادثه ای بوجود آورید و شرایط را باز هم پیچیده تر کنید. بنابراین امداد گران تشویق می شوند که در درجه اول به فکر حفظ سلامتی خودشان باشند.

در مورد بهمن، اما زمان بسیار حساس است و پیدا کردن فرد در نیم ساعت اول می تواند فاصله بین مرگ و زندگی را رقم زند. بنابراین افدام جهت نجات بهمن زدگان یک تصمیم کاملا شخصی است. به کسی که این کار را نکند هیچ ایرادی نمی توان گرفت. به همین جهت کسانی که خود را در معرض خطر قرار می دهند و به جستجو می روند را شجاع و قهرمان می خوانیم.

همچنین در ایران اطلاعات دقیقی از وضعیت مناطق بهمن خیز موجود نیست و هیچ ارگانی مسئولیت شناسایی مناطق مستعد بهمن را ندارد. در این وضعیت فدراسیون کوهنوردی تنها می تواند به صدور بیانه ای کلی در مورد پرهیز از بهمن بپردازد. بنابراین تصمیم در مورد بهمن خیز بودن یک نقطه تا حدود زیادی به تجربه و دانش شخص باز می گردد. نگاهی به سابقه فرشاد خلیلی نشان می دهد او کمترین حادثه را در برنامه های آموزشی و شخصی اش داشته است.

به این ترتیب به نظرم اشتباهات او در جریان این حادثه اشتباهات صادقانه کوهنوردی باتجربه بوده است.

به یاد داشته باشیم کوهنوردی ورزش ذاتا خطرناکی است و اشتباهات ما می تواند منجر به مرگ خود یا همنوردانمان شود.

چه درس هایی می گیرم
بدانیم جاده های کوهستانی بخشی از کوهستانند و اگرچه بسیاری از آنها ایمن سازی شده اند اما چنین چیزی در مورد جاده های دور افتاده صدق نمی کند. به همان اندازه کوهستان، خطرات جاده های کوهستانی را جدی بگیریم.
به هشدارهای راهداران بیشتر اهمیت بدهیم. راهداران اگرچه بهمن شناسی نمی دانند اما به واسطه تجربه و تردد فراوانشان در یک جاده بخصوص از شرایط مستعد بهمن مطلع هستند.
در صورت بهمن زدن یک یا چند نفر، بقیه در اولین اقدام به دو گروه تقسیم شوند. در حالیکه یک گروه در حال جستجو است (طبیعتا در صورتیکه خطر آن را بپذیرند)، گروه دیگر مسائل ایمنی برای گروه جستجو گر را در نظر بگیرد. مثلا نخ بهمن آماده کند، نجات داده شدگان را به منطقه بی خطر ببرد و غیره. و افراد با تجربه بین دو گروه تقسیم شوند تا در صورت وقوع حادثه مجدد گروه بدون افراد باتجربه نماند.
در صورتیکه احتمال ریزش بهمن مجدد زیاد است، بهتر است جستجو بعد از 45 دقیقه متوقف شود. بعد از این زمان احتمال زنده ماندن افراد بسیار کم است و از طرف دیگر احتمال ریختن بهمنهای بعدی افزایش می یابد. بعد از تثبیت شرایط می توان به جستجوی متوفیان پرداخت.

همیشه این سوالات را از خود بپرسیم: اگر فلان و بهمان اتفاق بیافتد چه خواهد شد؟ آیا کاری که می کنیم ارزش پرداخت هزینه احتمالی را خواهد داشت؟ در این حادثه اگر یک بار فرشاد از خود پرسیده بود، "اگر یک نفر از کارآموزان در بهمن کشته شود چه اتفاقی خواهد افتاد؟" آن وقت بسیار بعید می دانم به عبور از جاده بهمن خیز تن در می داد. آنها با صرف هزینه بیشتر می توانستند به دیزین و احتمالا تهران بروند، یا کار کندن اتاق برفی را ادامه دهند. جان هر کدام از این 8 نفر بسیار باارزش تر از هزینه های اضافه مالی یا یک شب اقامت دشوار بود.

دیگر اینکه به نظر من برگزاری کلاس اتاق برفی برای کارآموزان اصولا لزومی ندارد. چرا که از یک طرف تکنیک زدن اتاق برفی چندان پیچیده نیست و از طرف دیگر معمولا کوهنوردان جدی و باتجربه به آن نیاز پیدا می کنند. بنابراین می توان کلاس آموزش عملی آن را در سال های بعد از کارآموزی و زمانی برگزار کرد که کوهنوردان توان صعود به ارتفاع مناسب و سپس زدن اتاق برفی را پیدا کنند. کل این حادثه از آنجا شکل گرفت که فرشاد مجبور بوده است برای 30 نفر کوهنورد که مجموعا چندان تمایل یا توانی به تحمل شرایط سخت نداشته اند جای مناسبی برای آموزش پیدا کند (در گزارش آقای شجاعی پارسا می خوانیم" ساعت 14بود كه مرحوم خليلي همه دوستان را جمع كرد و گفت بدليل نامناسب بودن شرايط جوي و برف موجود در منطقه ، جهت درست كردن غار برفي ، برنامه را بايستي كنسل كنيم و به تهران مراجعت كنيم كه با شنيدن اين خبر همنوردان با صداي بلند اظهار خوشحالي كردند كه ميتوانند شب را در يك جاي گرم بخوابند ")

حواشی
فرامرز نصیری در نقد باشگاه دماوند پرسیده است که چرا باشگاه با توجه به شرایط جوی برنامه را منحل نکرده است (که البته جوابی هم نگرفته است). به نظرم نقد نادرستی است چرا که فرشاد یکی از باتجربه ترین و آگاه ترین مربیان باشگاه بوده است. مسئولین باشگاه اگر می خواستند چنین تصمیمی بگیرند قاعدتا از اعضای باتجربه خود (چه کسی بهتر از فرشاد!) نظر خواهی می کردند.
---
باشگاه دماوند در بیانیه 7 اسفند 88 خود در یک بند باب نقد و بررسی را بازگذاشته و از طرف دیگر در دو بند مسئولین راهداری را مقصر دانسته است. چگونگی رسیدن به چنین نتیجه ای مبنی بر قصور راهداری معلوم نیست.
در قسمت دیگری از همین بیانیه می خوانیم:
- فعالیت هر چه بیشتر و موثرتر در زمینه انعکاس بعد معنوی حاصل از ایثار و فداکاری آنان که بی محابا درراه نجات همنوردشان جان به جان آفرین تسلیم نمودند . پررنگ نمودن این نگرش معنوی و طرح آن در جامعه و فرهنگ سازی آن از هر طریق ممکن
به نظرم باشگاه دماوند در این زمینه صداقت ندارد. شاهدان عینی که در محل حادثه حضور داشته اند از توصیه اکید افرادی از باشگاه خبر می دهند که با آنها در تماس تلفنی بوده و آنها را از واکنش های احساسی و در خطر قرار دادن خود برحذر داشته اند.
همچنین در جای دیگر:
باشگاه...مسئولیت هر گونه قصور احتمالی را برعهده خواهد گرفت.
باید به مسئولین باشگاه خاطر نشان کرد اولین مسئولیت آنها انعکاس سریع و صادقانه جزئیات حادثه است. جامعه کوهنوردی در شرایطی که در بهت و حیرت ناشی از عمق این فاجعه قرار داشت نیاز به دانستن جزئیات حادثه بود. باشگاه نه تنها در روزهای اول بلکه حتی تا کنون بعد از گذشت 3 ماه گزارشی از وقوع حادثه منتشر نساخته است. ضمن اینکه برای زدودن این شبهه که با ذکر این جمله "تظاهر" به باشگاهی مسئول و امروزی نمی کند بهتر است، پذیرش قصور به کنار، مسئولیت های اولیه خود در حوادث دیگر را بپذیرد. مثلا فیلم کامل و بدون تدوین برنامه نانگاپاربات را به خانواده سامان نعمتی تحویل دهد (طبیعی ترین حق یک خانواده داغ دیده) و یا متن گزارش کمیته تحقیق داخلی باشگاه در مورد حادثه غار پراو را منتشر سازد. زیرا حوادث هیچ باشگاه و گروهی داخلی و خصوصی نیستند و دامنگیر بسیاری افراد می شوند. در همین حادثه اخیر مرحوم سعید طاهری بیشترین بها را برای درگیر شدن در حادثه ای که برای اعضاء باشگاهی دیگر پیش آمده بود پرداخت.
---
با دکتر جوادی تنها یک برخورد کوتاه در پاکستان داشته ام. وی در تیمی که فرشاد خلیلی سرپرست آن بود عازم قله گاشربروم 2 بود. در همان برخورد کوتاه نشان داد تا چه اندازه بی ملاحظه است. او در اظهار نظری در باره این حادثه مرحوم فرشاد خلیلی را جاهل و لجوج خوانده است. رسم جوانمردی نیست کسی را که دستش از دنیا کوتاه است و توان دفاع از خود را ندارد با چنین الفاظ و ادبیاتی مورد حمله قرار دهیم.

یک گام به پیش، دو گام به پس

2010-03-10T06:23:00.002+03:30

سال 1385 در باب صعودهای برون مرزی تیم های ملی هیمالیا نوردی مطلبی نوشتم (قسمت اول، قسمت دوم) و مولفه های صعودهای با کیفیت در سطح جهان را برشمردم. از جمله این مولفه ها صعود از مسیرهای جدید، در فصل زمستان، با روش سبکبار، عدم استفاده از باربر و اکسیژن مصنوعی بود. در چند سال پس از انتشار این نقد، فدراسیون کوهنوردی آقای شعاعی صعودهای جوانان و بانوان را اجرا نمود و در سال جاری برنامه صعود دائولاگیری را در برنامه خود گنجانده است*.

*باید اعتراف کنم این نقد در بهترین زمان ممکن منتشر نمی شود. به دلایل شخصی انتشار آن تا این لحظه به تاخیر افتاد. همچنین نمی خواهم این نقد به نتیجه صعود دائولاگیری ارتباط داده شود بنابراین نخواستم انتشار آن را به بعد از برنامه موکول کنم. همچنین باید متذکر شوم نقدی که در اینجا شده است به اعضاء تیم های ملی ارتباطی ندارد و خواسته ام از آنها همواره این است که نهایت تلاش خود را برای صعودی موفق و ایمن به انجام رسانند. برای تیم دائولاگیری آرزوی موفقیت و سلامتی دارم.

از آنجا که فدراسیون کوهنوردی برنامه درازمدت خود برای ارتقاء کیفی هیمالیانوردی در کشورمان را بطور رسمی اعلام نکرده است ناچارم به حدس و گمان در این باره بپردازم. البته اخیرا آقای شعاعی، رئیس فدراسیون، اعلام کرده است صعود قلل 8000 متری که توسط ایرانیان صعود نشده است هدف چند سال آینده فدراسیون خواهد بود. اما ایشان سیاست بلند مدت بعد از این دوران را اعلام نکرده است.

در حالی که در چند سال اخیر گروه های مستقل کوهنوردی با صرف هزینه هایی بسیار کمتر و غالبا بدون استفاده از امکانات فدراسیون همین مسیر را طی می کنند باید پرسید به چه دلیل فدراسیون کوهنوردی این هدف را برای خود بر گزیده است؟ باید پرسید صعود چند قله 8000 متری دیگر، یحتمل به سیاق صعودهایی که تا کنون انجام شده، چه کمکی بر افزایش سطح کیفی کوهنوردانمان می کند؟ آیا کمک جستن از باربران ارتفاع و شرپاها برای به دوش کشیدن قسمت اعظم دشواری های صعود، از طریق مسیرهای عادی، در فصول غیر زمستان، و با استفاده از اکسیژن مصنوعی جز آنکه کوهنوردانمان را از این بیشتر ساده پسند کند چه سودی به حال کوهنوردی در ایران خواهد داشت؟ آیا افزودن چند نفر دیگر به باشگاه 8000 متری ها، و یا چند 8000 متری به کلکسیون چند نفر دیگر، تغییری کیفی در هیمالیا نوردی کشورمان ایجاد خواهد نمود؟

البته بی انصافی است اگر بر روند حاکم بر فدراسیون بپردازم اما به حمایتهای آن نهاد به برنامه برودپیک باشگاه آرش اشاره ای نکنم. برنامه ای که به عقیده من تلاشی در جهت رشد هیمالیا نوردی کشورمان بوده است. اگر چه قسمت اعظم مخارج این برنامه توسط اعضاء و حامیان مالی تامین شد، اما فدراسیون کوهنوردی کمکهای خود را از این برنامه دریغ نداشت و بخصوص بعید است که آقای همایون بختیاری، مسئول کمیته روابط بین الملل فدراسیون و دبیر باشگاه آرش، بدون موافقت فدراسیون کوهنوردی دست به حمایت از این برنامه زده باشد. اما آیا کافی است که سیاست های درازمدت فدراسیون را مشروط به وجود ارتباطات فردی کنیم؟

علی رغم این حمایت به نظر می رسد رویه غالب در فدراسیون تداوم همان صعودهای چند سال قبل است. معتقدم بیش از هر چیز دلایل ساختاری و تشکیلاتی باعث ادامه این روند شده است بطوریکه هر فدراسیون جدیدی تا زمانی که نتواند در این ساختار تغییری اساسی ایجاد کند ناچار است در همین راه قدم گذارد. از میان دلایل زیادی که می توان برای تداوم این روند بر شمرد به نظر من چگونگی درجه بندی صعودهای هیمالیا نوردی و تشکیل تیم های ملی از مهمترین آنها هستند.

بر اساس طرح درجه بندی کنونی، صعود قلل هیمالیا بر حسب ارتفاع با کسب مقامهای آسیایی یا جهانی معادل سازی می شوند. مثلا اورست معادل طلای جهان، قلل بین 8000 تا 8500 متر معادل نقره و برنز جهان، قلل بین 7000 تا 7500 متر معادل برنز آسیا و غیره. این طرح اگر چه در سالهای اولیه توسعه هیمالیانوردی، اواسط دهه 1370، در کشور می توانست مشوقی برای ورزشکاران باشد اما به تدریج نقاط ضعف اساسی آن آشکار شده است. در درجه اول این معادل سازی ناعادلانه است و کسب مدال با زحمتی که برای کسب آن کشیده شده است همخوانی ندارد. کسانی که در سطح رقابتهای آسیایی ورزش کرده اند بخوبی می دانند کسب مدال در آسیا تا چه حد دشوار است. به نظر من این توهین به تلاش و کوشش مدال آوران آسیایی است اگر کسی که به قله لنین و کمونیزم صعود می کند را نیز در همان حد ارزیابی کنیم. آیا این واقعا به امثال هادی ساعی، حسین رضازاده و علیرضا دبیر توهین نیست که مدالهای المپیک و جهانی آنها را با صعودی همسنگ سازیم که سالیانه صدها نفر آن را انجام می دهند، و مردان و زنان بالای 50 و 60 سال سن نیز قادر به انجام آن هستند؟ (به هیچ وجه قصد ندارم تلاش ها و صعودهای کوهنوردان کشورمان در صعود به قللی مانند لنین یا اورست را بی ارزش جلوه دهم. مثلا خود کاملا در جریان تمرینهای بسیار سنگین و فشرده آقای یزدی پور جهت آماده سازی برای صعود به قله اورست بوده ام. بلکه قصدم مقایسه این صعودها با مدالهای معادل آنها در ورزشهای دیگر است که فکر نمی کنم کسی در مورد تفاوت فاحش بین آنها شک داشته باشد.)

البته 15 سال پیش به واسطه عدم آشنایی و هزینه های بالا، این صعودها نادر و برای کوهنوردی کشورمان باارزش محسوب می شد اما در سالهای گذشته صدها نفر از کوهنوردان کشورمان در سنین مختلف به این قلل صعود کرده اند. از همین روست که فدراسیون مجبور شده است ارزیابی صعودها با توجه به ارتفاع را محدود به بلندترین قلل هیمالیا کند.

به عقیده من بهترین راه نه ارزیابی صعود های برتر بر حسب ارتفاع بلکه بر اساس شاخص های پذیرفته شده در دیگر نقاط جهان است. می دانیم هر ساله ارگانهای مختلفی در دنیا به معرفی برترین صعودهای کوهنوردان می پردازند که معروف ترین آنها مراسم اهدای کلنگ طلایی است که چند سالی است برگزار می شود. می توانیم در سطح کشورمان نیز چنین تشکیلاتی با مدیریت فدراسیون کوهنوردی به راه اندازیم و به صعودهایی که در سطح ایران باارزش هستند معادل مدالهای کشوری و آنها که در سطح آسیا یا جهان می درخشند را معادل مدالهای آسیایی و جهانی قلمداد کنیم؛ صعودهایی که می توانند در ایران یا هر جای دیگری از دنیا انجام شده باشند.

ممکن است گفته شود با حق کشی، پارتی بازی، گروه و باشگاه بازی در انتخاب برترین ها چه کنیم. اینها مسائل اجرایی و تا حدی اجتناب ناپذیرند که می توان با انتخاب داوران متعدد با عقاید متنوع و از گروه های مختلف دینفع تاثیر افراد یا باشگاه های خاص را در انتخاب بهترین ها کم نمود. این روش در بسیاری از رشته های دیگر کاملا پذیرفته شده است چنانچه برندگان جوایز کن توسط تعدادی از سینماگران در جایگاه داور تعیین می شوند و علی رغم اختلاف نظر در مورد برندگان، این جوایز اعتبار خود را در میان عامه مردم و نخبگان سینما حفظ کرده اند.

مسئله دیگر نحوه نادرست تشکیل تیم های ملی است. در سالهای اخیر دست اندرکاران و سیاست گزاران هیمالیا نوردی کشورمان اغلب خود اعضاء و مربیان تیم های ملی نیز بوده اند. یکی از بزرگترین نقاط ضعف تشکیلات هیمالیانوردی کشورمان در واقع همین امر است؛ پدیده ای که در هیچ کدام از فدراسیون های ورزشی دیگر دیده نمی شود. کسی که در امر انتخاب اعضاء تیم دخیل است و به واسطه مسئولیتش وظیفه دارد که بهترین افراد را برای تیم ملی انتخاب نماید خود عضو تیم ملی و در رقابت با دیگر کسانی است که هر یک تلاش می کنند عضو تیم شوند. همین اشکال در سیاستگزاری نیز دیده می شود. نمی توان از کسانی که عضویتشان در تیم های ملی ثابت و قطعی است توقع داشت به فکر گسترش رقابت سالم بین هیمالیا نوردان و وضع سیاست های مشوق این رقابت باشند زیرا آنها خود در یک سوی این رقابت قرار دارند. این تعارض بنیادی در مسئولیت ها و نقش های مختلف به قدری مهم است که برای آن اصطلاح حقوقی در سطح جهانی وجود دارد و به آن تعارض منافع* گفته می شود.

* تعارض منافع یا تعارض علائق (Conflict of interest) به حالت و وضعیتی اطلاق می‌شود، که شخص یا اشخاصی وجود داشته باشند که از یک طرف در مقام و موقعیت محتاج به اعتماد قرار می‌گیرند، و از آن طرف خود دارای منافع شخصی یا گروهی مجزا و در تقابل و تعارض با مسؤولیت مورد نظر قرار دارند. (http://en.wikipedia.org/wiki/Conflict_of_interest)

اما در عین حال با توجه به جوانی این رشته در کشورمان نمی توان علاقه طبیعی این مسئولین به هیمالیا نوردی را نیز نادیده گرفت. راه حلی که در اینجا به نظر می رسد بار دیگر رویکرد به روش انتخابی است به طوریکه کمیته ای متشکل از افرادی با عقاید و علائق متنوع تشکیل شود که هر ساله طرح برنامه های مختلف را دریافت کنند و با توجه به شاخص هایی که تعیین خواهند کرد به یک یا چند تا از آن برنامه ها بودجه اختصاص دهند. به این ترتیب مسئولین و مربیان فدراسیون نیز در یک رقابت سالم می توانند طرح برنامه هایشان را به این کمیته ارائه دهند.

البته شرط اساسی موفقیت چنین گروه هایی پایبندی فدراسیون به رای و نظر این کمیته هاست. نه اینکه با بروز اولین اختلاف با انحلال این گروه ها صورت مسئله را پاک کنند - اتفاقی که چند سال پیش در مورد جشنواره صعودهای برتر در فدراسیون رخ داد. با شناختی که از آقای شعاعی پیدا کرده ام گمان می کنم ایشان ظرفیت این تغییرات اساسی را دارد. اما نمی دانم تا چه اندازه انگیزه و قدرت پیشبرد آنها را خواهد شد.
--------
سال 1376 (1997 میلادی) و در کوران آماده سازی برنامه اورست، آقای آقاجانی، رئیس وقت فدراسیون کوهنوردی، وعده صعود مسیر جدید بر روی اورست در سال 2010 را می داد. آن موقع سال 2010 آینده ای بسیار دور می نمود. نمی دانم ایشان به مانند سیاستمداران وعده های واهی می داد یا واقعا در سرش سودای این چنین صعودهایی را داشت اما برنامه های سالهای بعد نشانی در جهت قدم برداشتن به سوی این هدف را در خود نداشتند. در سال 2010 قرار داریم و صعود دائولاگیری با توجه به تجربه انباشته شده هیمالیا نوردی در کشورمان حتی از صعود اورست هم یک گام عقب تر قرار دارد. با چشم بر هم زدنی سال 2020 و 2030 هم فرا خواهند رسید. اگر امروز برای پیشرفت کیفی کوهنوردی قدمی برنداریم آن موقع باز به عقب نگاه می کنیم و خود را همان جایی خواهیم دید که الان هستیم.

پوزش به جهت وقفه در انتشار نظرات

2010-03-06T18:14:00.007+03:30

متاسفانه به دلیل یک اشتباه تایپی انتشار نظرات 3 پست اخیر با تاخیر بیش از یک ماه صورت گرفت. امیدوارم دوستان و خوانندگان گرامی پوزش فراوان بنده رو بپذیرند. به همین دلیل استثنائا پاسخ دوستان را در این پست به طور جداگانه می دهم.

خانم فرمانی،

باعث افتخار بنده است. حتما به وبلاگ زیباتون سر می زنم.

خانمها نامی، کوهسار، و آقایان عباس نژاد، ثابتیان، امیر نعمتی، حمید، کاکاوند، پناهی نیکو، و بشیر گنجی (برج سینا) از همدردی همه شما سپاسگزارم. متاسفانه انسان بزرگی رو از دست دادیم.

آقای نفاقی (تازه کار)،

امیدوارم در آینده بتونم نظر خودم رو در باره این حادثه عنوان کنم.

خانم مهسا و آقای سعیدی

ممنون از لطفتون.

گزارش فنی صعود مسیر جدید بر روی برودپیک (8047متر) - بخش 3 و پایانی

2010-03-01T04:20:00.002+03:30

بخش 3

یال بسیار باریک بود؛ در سمت شرق دیواره هایی پرشیب که حداقل 1000 متر از کف یخچال ارتفاع می گرفتند و در سمت غرب نقابهای کوچک و بزرگی که اگر می شکستند تا بارگاه اصلی با هیچ مانعی مواجه نبودند. بعد از رسیدن افشین با احتیاط بر روی یال شروع به صعود کردم. یال گاه بسیار باریک می شد و در نقاطی کمی پهن تر. در چند نقطه کلنگ دست چپم نقاب را سوراخ می کرد و شیب زیر آن نمایان می شد. تا جایی که امکان داشت در لبه دیواره ها قدم بر می داشتم چرا که حداقل می توانستم ببینم پایم را کجا می گذارم. اما چون هیچ میانی نمی شد کار گذاشت در صورت سقوط از طرف دیواره ها به اندازه طول طنابی که صعود کرده بودم آونگ می شدم و به صخره ها برخورد می کردم. آرام آرام به پیش می رفتم. 50 متر. هنوز ادامه یال به خوبی قابل مشاهده نبود. طول دوم را 10 متر دیگر ادامه دادم. منقار بزرگی که به نظر می رسید بالاترین نقطه یال باشد را دور زدم و به محوطه مسطح کوچکی رسیدم. جایی به عرض 3 و طول 6 متر. تنها جای مسطحی بود که تا آن نقطه با آن برخورده بودیم. آنجا بهترین نقطه برای بارگاه 2 بود. ادامه یال با یک فرود پر شیب شروع می شد و بعد از چند 10 متری تراورس، در ادامه به نظر می رسید دو مانع بزرگ در سر راهمان باشد. اولی یک برج سنگی عمودی که شیاری برفی در کناره آن قرار داشت و بعد از آن برجی برفی که به نظر می رسید شیب بسیار تندی داشته باشد. ادامه... (نسخه کامل مایکروسافت ورد)

یاد فرشاد خلیلی، مربی و کوهنوردی بزرگ، گرامی باد

2010-02-08T03:49:00.005+03:30

خبر بهت آور و تکان دهنده ای بود. مرگ 8 تن از کوهنوردان کشورمان در حادثه بهمن جاده شمشک-دیزین یکی از پرتلفات ترین حوادث کوهنوردی کشورمان است.

"فرشاد خلیلی خوشه مهر" سرپرست برنامه و یکی از جانباختگان این حادثه دلخراش، بدون تردید یکی از بهترین مربیان و کوهنوردان کشورمان بوده است؛ کوهنوردی هوشیار، منظم، بامطالعه، قدرتمند، مسئول، و با پشتکار فراوان. اما شاید قابل توجه ترین ویژگی او علاقه اش به یادگیری بود؛ چه زمانی که در دهه 60 در یک دوره یخنوردی در کشور فرانسه شرکت نمود و چه زمانی که اسکی کوهستان را فرا می گرفت هیچ گاه اجازه نداد سوابق درخشان کوهنوردی اش چنان او را مغرور سازد که خود را از یادگیری بی نیاز ببیند.

و از آنجا که علاقه به یادگیری و علاقه به تدریس دو روی یک سکه اند همین عشق به یادگیری در توانایی او در امر تدریس نیز تجلی می یافت. کمتر کسی را دیده ام که با چنان علاقه و دقتی به انتقال دانسته هایش به دیگران بپردازد. در عین حال این علاقه با احساس مسئولیتی کم نظیر همراه بود. یکی از خاطرات مورد توجه اش از دوره یخنوردی در فرانسه چگونگی نجات دو کوهنورد از مرگ توسط مربی بود که بر حسب اتفاق در آن منطقه حضور داشت. او واقعا اعتقاد داشت که مربی باید از جان خود برای نجات نوآموزانش بگذرد. و سرنوشت چنین رقم زد که جان خود را در عمل به این اعتقاد از دست دهد.

درگذشت این کوهنوردان را به خانواده ایشان و جامعه کوهنوردی تسلیت می گویم.

روحشان شاد.

عکسهایی از "فرشاد" در صعود گرده آلمانها در زمستان 73 به اتفاق بنده.

گزارش فنی صعود مسیر جدید بر روی برودپیک (8047متر) - بخش 2

2010-01-30T11:19:00.006+03:30

بخش 2
می بایست جایی را برای برپایی چادرهای بارگاه 1 در ارتفاع 5370 متر آماده کنیم. من واقعا نمی دانستم چگونه می توان بر روی تیغه های پر شیب و باریک آن محل سکویی ساخت، اما رضا و آیدین همه را مطمئن ساختند که این کار امکان پذیر است و خود داوطلب انجام این کار شدند. برپایی بارگاه 1 در آن حوالی برای ما بسیار حیاتی بود چرا که به نظر نمی رسید در شیبهای بالاتر، حداقل تا رسیدن به یال، بتوان جای مناسب تری پیدا کرد. محل دپو هم برای بارگاه 1 پیشنهاد شد (بارها و بارها)، ولی من به شدت با آن مخالف بودم. چون دپو بر روی تیغه ای باریک و در سینه کش بزرگ زیر دیواره هایی به ارتفاع 700 تا 800 متر قرار داشت. به نظر من آن نقطه در صورت ریزشی بزرگ به هیچ وجه در امان نبود و صلاح نبود ساعت های متمادی و بخصوص شب را در آنجا سپری کرد. چرا که حتی اگر بتوانید در طی روز از ریزش هایی که به طرف شما می ریزند جا خالی بدهید این کار در تاریکی شب و درون چادر غیر ممکن است. ادامه... (بخش 1 و 2 نسخه مایکروسافت ورد 2007)

بودن یا نبودن...مسئله این است

2009-12-29T08:52:00.004+03:30

در این روزهای پرالتهاب در کشورمان که کاری از دست من ساخته نیست مگر جستجوی چندین و چند باره سایت های اینترنتی دستم به سختی به قلم می رود. اما چاره ای نیست. دوستمان آقای رضا زارعی به تازگی و بعد از 4 ماه از بازگشت اعضاء تیم آرش از برنامه برودپیک (و شاید بعد از مصاحبه آقای بابازاده با خبرگزاری تابناک) و درست قبل از گزارش برنامه عمومی مطلبی منتشر کرده با عنوان مسیر ایران یا فرانسه و به زعم آقای حسین رضایی صعود تیم آرش را به چالش کشیده است.

در ابتدا باید خاطر نشان کنم که ایشان اطلاعات نادرستی در این زمینه ارائه می کند. مثلا در این صعود 2 فرانسوی شرکت داشته اند نه 3 نفر؛ آقای لودویک گیامبیاسی و خانم الیزابت رول (http://www.mounteverest.net/news.php?id=18618 )؛ و هیچ کجا از گذر از فلات برفی یا بازگشت به دلیل هوای نامساعد سخنی به میان نمی آید (http://himalaya-light.over-blog.com/article-33203384.html ). (البته تا جایی که من توانسته ام تحقیق کنم).

گزارشهای فرانسوی ها و نویسندگان مطالب مورد اشاره در باره صعود ما نیز حاوی اطلاعاتی نادرست است. مثلا لودویک می نویسد ما از باربر ارتفاع استفاده کرده ایم (http://himalaya-light.over-blog.com/article-35333244.html ) که چنین چیزی صحت ندارد. و یا عکس تیم آرش در کنار باربرها و خدمه پاکستانی بارگاه اصلی را منتشر می کنند و در کنار آن می نویسند "گروه بزرگ" ایرانی (http://www.mounteverest.net/news.php?id=18618).

آقای زارعی همچنین در مورد مدت زمان صعود سبکبار فرانسوی ها و محاصره ای ایرانی ها مقایسه نادرستی را انجام داده است. فرانسوی ها مدتی بر روی مسیر عادی صعود کردند تا هم هوا شوند (ضمن آنکه در فصل بهار نیز برنامه دیگری در آناپورنا داشته اند). درحالیکه هم هوایی و صعود ایرانی ها در حین گشایش و آماده سازی مسیر انجام گرفت. همچنین تیم آرش در بهترین حالت نمی توانست این مسیر را سریعتر از 25 روز به اتمام رساند. (در این برنامه در روز 35ام مسیر جدید به مسیر عادی متصل شد.) این امر ناشی از ویژگی صعود محاصره ای است که به تجهیزات و کار فراوان برای آماده سازی مسیر نیاز دارد. حتی اگر همه اعضاء تیم قبلا تجربه هیمالیانوردی داشتند با روش محاصره ای نمی شد از میزان معینی این زمان را کمتر کرد. در حالیکه اساس صعود سبکبار صعود سریع و در حداقل زمان ممکن است. ضربالمثلی انگلیسی می گوید: "نمی توان سیب را با پرتقال مقایسه کرد".

اما در نهایت فرانسوی ها تا چه ارتفاعی صعود کرده اند؟ روشن است که آنها تا وسط یال پیش رفته اند. و قبل از شیب 85 درجه برفی (جایی که مشکلات فنی بعد از آن به میزان قابل ملاحظه ای کاهش می یابد) راه بازگشت را پیش گرفته اند. کروکی و توضیحات آنها همین موضوع را نشان می دهد. هر سه جی پی اس ما ارتفاع این نقطه را 70-6250 متر نشان می داد. همچنین مقایسه آن نقطه با بارگاه 2 مسیر عادی نیز این موضوع را تایید می کند. به هر حال ارتفاع یک نقطه چیزی نیست که پی بردن به درستی یا نادرستی آن دشوار باشد. اگر کسی در این مورد شک داشته باشد می تواند بار دیگر تا آن نقطه صعود کند و ارتفاع آن را با جی پی اس اندازه بگیرد و یا از نقشه بردارها بخواهد ارتفاع آن نقطه را حساب کنند.

و دیگر اینکه بالاخره این مسیر متعلق به ایرانی هاست یا فرانسوی ها؟ در کوهنوردی این یک اصل پذیرفته شده است که صعود به نام کسی نوشته می شود که آن را تمام کند صرف نظر از اینکه دیگران قبلا چقدر بر روی آن مسیر بالا رفته اند؛ درست مشابه این اصل که قله بالاترین نقطه یک کوه است نه 20 متر یا 50 متر پایین تر از آن.بهترین مثال در این مورد مربوط می شود به اولین صعود اورست. سویسی ها در سال 1952 تا ارتفاع 8600 متر "بدون اکسیژن" صعود کرده بودند. (http://www.k2news.com/e2002swiss.htm) اطلاعاتی که آنها از مسیر گردآوردند بسیار به موفقیت تیم انگلیسی در سال بعد کمک نمود. اما صعود اورست به نام انگلیسی ها نوشته شد هرچند سویسی ها قسمت اعظم مسیر را قبلا و بدون استفاده از اکسیژن صعود کرده بودند.

تلاش "زیبای" فرانسوی ها تا ارتفاع 6270 متر و درست قبل از مشکلترین قسمت مسیر ناکام ماند. تیم آرش فقط در این حد از اطلاعات فرانسوی ها استفاده نمود که می دانست مسیر تا وسط یال قابل صعود است. نه کروکی یا نشانه ای و نه هیچ راهنمایی خاصی در کار نبود. و به استثناء آخرین اسلینگ آنها روی برج سنگی از هیچ طناب و کارگاهی هم که فرانسوی ها کار گذاشته باشند استفاده نکرد. در نهایت تیم آرش با صعود مشکلترین قسمت مسیر و صعود تا مسیر عادی در ارتفاع 6700 متر این مسیر را کامل کرد. (بارگاه 3 در ارتفاع 7015 متر و کمی بالاتر در مسیر عادی قرار دارد). بنابراین و به سادگی ادعای تیم فرانسوی مبنی بر صعود مجدد تیم ایران از مسیری که فرانسوی ها قبلا صعود کرده بودند غلط است.* البته کوهنوردان فرانسوی به تکرار این موضوع می پردازند که صعود آنها سبکبار و تمیز و صعود ایرانی ها محاصره ای بوده است در حالیکه این موضوع ارتباطی با این واقعیت که چه گروهی در نهایت مسیر را صعود کرده است ندارد. از آقای زارعی و دیگر منتقدین می پرسم فرض کنید آن مشکلترین قسمت مسیر، یعنی شیب برفی، آنقدر دشوار یا خطرناک بود که ما نیز نمی توانستیم آن را صعود کنیم و چند تیم دیگر هم در همین نقطه متوقف می شدند. تا اینکه تیمی مثلا ژاپنی در نهایت موفق می شد آن را صعود کند. آیا در آن صورت نیز در اینکه این مسیر باید به نام ژاپنی ها ثبت شود شکی داشتید؟

* فرانسوی ها در این مورد که این صعود را به پای چه کسی باید نوشت نمی توانند بی طرف باشند بنابراین ذکر نقل قول ساده ای از آنها صحیح نیست. همانطور که ما به عنوان تیم آرش نمی توانیم بی طرف باشیم و مجبوریم برای ادعایمان دلیل بیاوریم. آقای زارعی و دیگر تحلیلگران بهتر است به جای نقل قولی ساده از آنها در تایید سخنان خود یا به تحلیل افراد بی طرف اشاره کنند یا خود به قضاوت بپردازند.

اما همانطور که آقای زارعی خاطرنشان کرده است تلاش فرانسوی ها بسیار قابل تامل و تحسین برانگیز است. و در تحلیل تفاوت نحوه صعود ما با فرانسوی ها از جمله به تفاوت در سطح کوهنوردی دو کشور اشاره می کند. در اینجا اتفاقا این ما هستیم که باید از وی سوال کنیم چرا فاصله ما تا کوهنوردان درجه 2 و 3 در سطح جهان (مانند همین دوستان کوهنورد فرانسوی) تا این حد زیاد است؟ مگر نه اینکه آقای زارعی و دوستانشان در فدراسیون کوهنوردی سالهاست که با عناوین مربی و عضو تیم های ملی، و سیاست گذار در زمینه هیمالیانوردی و کوهنوردی سکاندار این رشته هستند؟

برای آنکه بدانیم چرا و چطور فاصله ما با کوهنوردان طراز اول جهان تا بدین حد زیاد است پیشینه همین صعود را به یاد او می آورم. وی به خوبی اطلاع دارد که برنامه صعود مسیر جدید بر روی برودپیک 11 سال پیش از طرف گروه آرش به فدراسیون پیشنهاد گردید که بعد از 1 سال از طرف فدراسیون رد شد. در آن زمان 5 نفر از اعضاء آرش تازه از صعود راکاپوشی (7788متر) بازگشته و در اوج آمادگی و سرشار از انرژی بودند. بعد از آن بارها تلاش شد تا این برنامه اجرایی شود که بدون ذره ای حمایت از طرف فدراسیون کوهنوردی، و در همان سالهایی که افزودن بر کلکسیون 8000متری ها هدف اصلی فدراسیون بود، این تلاش ها حاصلی در بر نداشت. اگر نبود از خودگذشتگی و تلاش بی وقفه آقای بابازاده، و حضور آقای شعاعی در فدراسیون، و البته حمایت آقای بختیاری و رابطه نزدیک او با آقای بابازاده، بسیار بعید می دانم امسال هم این صعود به سرانجام می رسید.

بله، این تیم تجربه زیادی در زمینه هیمالیا نوردی نداشت. اما از آقای زارعی می پرسم اگر 11 سال پیش آن برنامه شکل می گرفت و روند صعودهای باارزش پی گرفته می شد آیا احتمال نمی رفت که امروز 1 دوجین کوهنورد حداقل در سطح این دوستان فرانسوی در ایران داشتیم؟ باید گفت با این سطح تجربه در باشگاه آرش این صعود در نهایت توان ما قرار داشت. ما تا جایی که از دستمان بر می آمد تمام تلاش خود را نمودیم. و معتقدم خوشبختانه با این تلاش توانستیم به جای درجا زدن یک قدم به پیش برویم. (و آرزویم این است که این صعودها تداوم پیدا کند.)

برای برطرف شدن فاصله کوهنوردان ایرانی با کوهنوردان طراز اول جهان اما باید همین قدمها را یک به یک و با حوصله برداشت. ما تلاش خود را برای طی نمودن این مسیر نمودیم. آیا شما در فدراسیون کوهنوردی در همین مسیر قدم می گذارید؟ در نوشته ای دیگر به تبیین نظر خود در اینباره خواهم پرداخت.

توجه: با پوزش از آقای زارعی، این نوشته آخرین بار در 30 دسامبر اصلاح شده است. لطفا کسانی که احتمالا از کل مطلب استفاده کرده اند این اصلاح را مد نظر قرار دهند. متشکرم.

گزارش فنی صعود مسیر جدید بر روی برودپیک (8047متر) - بخش 1

2009-11-29T00:38:00.005+03:30

بخش 1
در این نوشتار سعی می کنم گزارش فنی برنامه صعود مسیر جدید در برودپیک (8047 متر) توسط تیمی از باشگاه آرش در تابستان 1388 را در اختیار خوانندگان محترم قرار دهم. امیدوارم چگونگی سازماندهی و شکل گیری این برنامه در گزارش سرپرست برنامه، آقای بابازاده، ذکر شود.

پاییز سال 86 زمزمه این برنامه به گوش من رسید. و آقای بابازاده از من خواست که در این برنامه شرکت کنم و مسئولیت سرپرستی فنی این برنامه را بپذیرم. به نظرم بزرگترین نقطه ضعف من در قبول این مسئولیت اقامت من در کشوری دیگر و عدم امکان تمرین در کنار کسانی بود که قصد شرکت در این برنامه را داشتند. آقای بابازاده با این استدلال که خود او و دوستان باتجربه دیگر نظیر آقای خوش چشم بر این موضوع نظارت خواهند داشت، به این امر اصرار داشت که در نهایت به پذیرش این مسئولیت از طرف من انجامید. ادامه...

...و رفت تا لب هیچ

2009-11-11T06:05:00.004+03:30

بزرگي بود

و از اهالي امروز بود

و با تمام افقهاي باز نسبت داشت

و لحن آب و زمين را چه خوب مي فهميد.

***

صداش

به شكل حزن پريشان واقعيت بود

و پلك هاش

مسير نبض عناصر را

به ما نشان داد

و دست هاش

هواي صاف سخاوت را

ورق زد

و مهرباني را

به سمت ما كوچاند

***

به شكل خلوت خود بود

و عاشقانه ترين انحناي وقت خودش را

براي آينه تفسير كرد.

و او به شيوه باران پر از طراوت تكرار بود

و او به سبك درخت

ميان عافيت نور منتشر ميشد.

هميشه رشته صحبت را

به چفت آب گره مي زد.

براي ما، يك شب

سجود سبز محبت را

چنان صريح ادا كرد

كه ما به عاطفه سطح خاك دست كشيديم

و مثل لهجه يك سطل آب تازه شديم.

***

و بارها ديديم

كه با چقدر سبد

براي چيدن يك خوشه بشارت رفت.

***

ولي نشد

كه روبروي وضوح كبوتران بنشيند

و رفت تا لب هيچ

و پشت حوصله نورها دراز كشيد

و هيچ فكر نكرد

كه ما ميان پريشاني تلفظ درها

براي خوردن يك سيب

چقدر تنها مانديم

سهراب سپهری

خداوندا به روح عباث! آرامش عطا فرما

تقدیم به عباث!

2009-09-22T07:10:00.005+03:30

در زندگی آرزوهایی هست که برآوردن آنها تقریبا برایتان محال است. نه اینکه غیر ممکن باشد، اما فاصله آنها با زندگی شما بسیار بعید است.

از سالها پیش زمانی که رمان "داستان جاوید" نوشته اسماعیل فصیح را خواندم آرزو داشتم ای کاش می شد فیلمی از این اثر زیبا ساخته شود؛ داستانی واقعی از مصائبی که بر یک زرتشتی در اواخر دوران قاجار رفته است. کسی که به واسطه اقلیت دینی بودن مصائب مضاعفی را از سر گذرانده است.

آرزوی دیگرم این بود و هست که از این سه قطعه موسیقی رقص یا باله ای ساخته شود. سه قطعه از آلبوم "دریا"، سنتور نوازی فوق العاده اردوان کامکار. نه موسیقی می دانم و نه رقص اما حس می کنم این قطعات ظرفیت زیادی برای اینکار دارند.
گوش کنید.

خاطره

اضطراب

دریا

زمانی که این عکس را گرفتم گمان نمی کردم عناصری از این قطعات زیبای سنتور را بتوانم در آن بیابم.

تورنتو، خرداد 1387

به نظرم عباث! از آن دسته آدم هایی است که به آرزوهایشان رسیده اند. خوشبختانه تعداد آنها کم نیست. اما کسانی که با گشاده دستی بهترین لحظات زندگی شان را با شما به اشتراک گذارند نادرند.

صعود اولین مسیر جدید ایرانی در هیمالیا و تلاش فرانسوی ها برای صعود همین مسیر

2009-09-05T06:50:00.006+04:30

با تلاش گروهی از کوهنوردان باشگاه آرش به سرپرستی آقای کیومرث بابازاده و پشتیبانی جمع کثیری از افراد بخصوص آقای همایون بختیاری، چندین شرکت تجاری و چند تشکل کوهنوردی از جمله فدراسیون کوهنوردی و انجمن کوهنوردان، تابستان امسال مسیری جدید در برودپیک به نام کشورمان صعود شد. این مسیر از بارگاه اصلی در ارتفاع 4800 متر شروع شده و تا ارتفاع 6700 متر که به مسیر عادی متصل می شود ادامه می یابد. برای صعود این مسیر در مدت 45 روز در حدود 2050 متر طناب ثابت نصب شد و سه بارگاه ثابت و دو بارگاه موقت بر پا گردید. (با احتساب 4 روزی که در انتهای برنامه برای رسیدن باربران به انتظار نشستیم مجموعا 49 روز در بارگاه اصلی اقامت داشتیم.)

صعود این مسیر چندین سال مد نظر قرار داشت و کروکی مسیر احتمالی صعود چندین ماه قبل از برنامه مورد مداقه تعدادی از کوهنوردان کشورمان قرار گرفته بود. در سومین روز راهپیمایی به سمت بارگاه اصلی به طور کاملا اتفاقی با یک کوهنورد فرانسوی برخورد کردیم که می گفت از دو تلاش برای صعود مسیری جدید در برود پیک بازگشته است. گروه دو نفره آنها یک تلاش بر روی یال جنوبی و تلاشی دیگر بر روی تیغه جنوب غربی (همان جبهه مورد نظر ما) داشته اند. با نگرانی به کمک کامپیوتر یکی از دوستان عکسها و کروکی مسیر مورد نظرمان را به او نشان دادیم. متاسفانه! تقریبا همان مسیری را صعود کرده بودند که مورد نظر ما بود اما خوشبختانه! یال افقی در ارتفاع 6200 متر(بعد از بارگاه 2 ما) را تمام نکرده و از اواسط آن بازگشته بودند. آنها کلا سه روز را برای صعود و فرود مسیر به روش آلپی صرف کرده بودند وطبق اظهارات او شرایط نامساعد برف مانع از ادامه مسیر شده بود و دیگر اینکه صعود آنها پاک بوده و هیچ چیز به جز یک میخ به جا نگذاشته بودند. بعد از کمتر از نیم ساعت با او خداحافظی کردیم در حالی که از ما می خواست بعد از بازگشت او را از چگونگی پیشرفتمان مطلع سازیم.

در ضمن صعود مسیر آن یک میخ را پیدا نکردیم در عوض یک طنابچه 5 میلیمتری پیدا کردیم که به عنوان یادگاری آن را همراه آورده ایم. همچنین در جایی که حدس می زنیم آخرین نقطه صعود آنها بوده باشد یک تسمه که به دور برجی سنگی زده شده بود یافتیم. اینها تنها نشانه های صعود آنها در مسیر بود.

اما مشکلترین قسمت مسیر که عبارت بود از یک برج برفی پر شیب درست بعد از آن برج سنگی قرار دارد که فرانسوی ها تسمه خود را در آنجا قرار داده بودند؛ برج برفی که 10-12 متر آخر آن شیبی تقریبا 85 درجه داشت. درست بعد از این برج مشکلات فنی مسیر به طور قابل ملاحظه ای کاهش می یابد به طوریکه بعد از عبور از دو گنبد برفی ساده به یک فلات برفی مسطح و بدون خطر می رسیم و بعد از آن به یالچه ای برفی با شیبی به طور متوسط 45-55 درجه که معضلات صعود آن با شیبهای تندی که در ابتدای مسیر جدید صعود کرده بودیم قابل مقایسه نبود.

بعد از بازگشت از برنامه و با مشاهده عکسها و کروکی خود آنها (با فرض صحت و دقت کروکی نشان داده شده) متوجه شدیم 200 متر اول مسیر (که البته از نظر فنی دشوار نیست) با مسیر آنها متفاوت است و در قسمتهای فنی، مسیر انتخابی ما جای جای تفاوتهایی با مسیر آنها دارد. اما صعود تحسین برانگیز و پاک فرانسوی ها باعث شد از مسیریابی و صعود مسیر نو به طور کامل لذت ببریم اگرچه هیچ بعید نیست در مقاطعی مسیر ما با مسیر آنها مشترک بوده باشد.

اما صرف نظر از اینکه چه مقدار از مسیر ما با مسیر فرانسوی ها مشترک بوده است مهمترین نکته در اینجا اتمام مسیر توسط گروه ما است. در حالیکه تیم دو نفره فرانسوی از صعود مشکلترین قسمت مسیر بنا به هر دلیلی منصرف شدند تیم ما موفق گردید مسیر را به اتمام برساند و با اتصال آن به مسیر عادی و صعود تا بارگاه سوم در ارتفاع 7015 متر اولین مسیر ایرانیان بر روی قلل بلند را به ثبت برساند.

این موفقیت بزرگ را به جامعه کوهنوردی تبریک می گویم. بسیار امیدوارم این صعود سرآغازی باشد بر صعودهای نو دیگر در کوه های بلند توسط کوهنوردان توانمند کشورمان.

سعی خواهم نمود گزارش فنی برنامه را در اسرع وقت آماده کنم و در اختیار خوانندگان گرامی قرار دهم.

اصل این کروکی توسط تیم فرانسوی تهیه شده است. برای مقایسه بهتر مسیر ایرانیها را با رنگ سبز در همین کروکی نشان داده ام. چنانچه مشاهده می کنید مسیر آنها که با رنگ قرمز مشخص شده در وسط خط الراس به پایان رسیده است.

راکاپوشی...آرزوهای بزرگ

2009-06-13T08:14:00.005+04:30

"خودتون اقدام کنید. نباید منتظر بمونید تا انتخاب بشین."

کیومرث بابازاده وقتی این جملات را به زبان آورد که اردوهای تیم ملی کوهنوردی جهت صعود به قله خانتنگری برگزار می شد و ما حسرت به دل شاهد آنها بودیم. بله، می بایست خودمان دست به کار شویم. این جمله سرآغاز فعالیتی شد که بیش از یک سال 99% وقت آزاد مرا مصروف به خود کرد. فعالیتی که در طی آن تجربیات بسیاری اندوختم. اوقات خوب و بدی که در طی این مدت داشتم در زمره به یاد ماندنی ترین لحظات زندگی ام شدند. دوستانی پیدا کردم که اگرچه به دلیل تفاوت در شیوه زندگی کمتر با یکدیگر مراوده داریم، و علی رغم تکدر خاطری که گاه پیش آمد، برای همیشه در قلب من جای خواهند داشت.

متن کامل

تقدیم به روح پر فتوح محمد اوراز.

گاوریشانکار

2009-05-12T07:09:00.005+04:30

گاوریشانکار 7134 متر *
رخ غربی
اولین کاوشگران بر این باور بودند که این کوه بلندترین ارتفاع را در دنیا دارد اما هنگامی که در فرودگاه کاتماندو پیاده می شوید و قلل دوگانه ای را که بر بالای دهکده سایه افکنده اند می بینید، به راحتی متوجه می شوید که این عقیده اشتباه است. گاوریشانکار (Gaurishankar) کوهی مقدس و شگفت انگیز است. شرپاهای بودایی که تنها قله جنوبی را از سولا خومبو (Sola Khumbu) می بینند مانند جومو تسرینگما (Jomo Tseringma) به آن احترام می گذارند. این دو قله برای هندوهای دهکده های پایین قابل رویت است. آنها قله بلندتر را شانکار (Shankar) می نامند که مظهری از شیوا ( خدای آفرینش و مرگ) است و قله جنوبی را گاوری (Gauri) (الهه طلایی) نام گذاری کرده اند که یکی از چند مظهر همسر شیوا است. ادامه...

* این فصل توسط خانم مهسا امامی ( mahsa.em_one@yahoo.com , http://gahnevesht65.blogfa.com) ترجمه شده است. از ایشان کمال تشکر را دارم.

حادثه آناپورنا

2009-04-08T07:36:00.009+04:30

بخشی از کتاب
Extreme Alpinism: Climbing Light, High, and Fast. (The Mountaineers, 1999)
نوشته مارک توایت (Mark Twight) و جیمز مارتین (James Martin)

اکتبر 1992 ژان کریستف لافای (Jean-Christophe Lafaille) و پیر بگین (Pierre Beghin ) تلاشی برای صعود مسیری جدید بر روی رخ عظیم جنوبی آناپورنا (8091 متر) انجام دادند. بعد از سه روز صعود طاقت فرسا بر روی طاقچه ای که از فاصله دور نیز دیده می شود، در ارتفاع 7300 متری به دنبال جایی برای شبمانی می گشتند. اما به جای طاقچه با یخی سخت و شیبی 70 درجه مواجه شدند. نمی توانستند برای چادرشان سکویی بتراشند و مجبور شدند شب را آویزان از طناب سینه هایشان به صبح برسانند. به دلیل وزش باد نمی توانستند چراغ خوراکپزیشان را روشن کنند و لاجرم آن شب سخت، طولانی، و تمام نشدنی را بدون غذا گذراندند.

روز بعد موفق شدند تا فاصله 150 متری قسمتهای ساده بالا دست صعود کنند تا اینکه طوفان شروع شد و ریزش پودر برف ادامه صعود را غیر ممکن ساخت. راه بازگشت را در پیش گرفتند. در حین بازگشت به دلیل فرسودگی و تحلیل قوایشان تا حدودی سر رشته کارها از دستشان خارج شده بود بطوریکه در فرودهایشان بسیار خطر می کردند. در یک نقطه پیر پیشنهاد کرد از یک پیچ یخ منفرد که طنابچه به دور مفتول آن محکم شده بود فرود بروند، اما ژان کریستف اصرار کرد که یکی از وسیله هایشان را برای پشتیبانی کار بگذارند.

دو فرود پایین تر پیر مشغول زدن کارگاهی شد که با فرود از آن به قسمتهای کم شیب تر می رسیدند. در حال مرتب کردن وسایل بر روی بدنش بود و آویزان بودن یک چکش و یک تبر یخ از بدنش مزاحم کارهایش می شدند. با بی حوصلگی تبرش را به طرف ژان کریستف دراز کرد که بر روی طاقچه کوچکی دور از کارگاه ایستاده بود. در آشفتگی و سردرگمی ناشی از خستگی، طوفان، و لزوم به فرود هرچه سریعتر، پیر وزن خود را بر روی یک میانی منفرد و بدون هیچ پشتیبانی دیگری قرار داد تا تبر را به ژان کریستف برساند. میانی کنده شد و پیر 1500 متر سقوط کرد و کشته شد. همراه خود 2 حلقه طناب و تمام وسایل فنی را نیز به پایین برد.

ژان کریستف با بهت سقوط او را می دید و مطمئن بود که پیر می تواند خود را نگه دارد: "با وجود اینکه شیب بسیار تند بود مطمئن بودم می تواند خود را نگه دارد". ژان کریستف می گوید: " هرگز این تصورم را فراموش نمی کنم." ناگهان ژان کریستف بر روی یکی از بلندترین دیواره های دنیا تنها مانده بود، در حالیکه هیچ چیز به همراه نداشت جز کوله ای تقریبا خالی، لباسهایش، یک جفت وسیله یخ، دو کارابین و یک اسلینگ.

به این نتیجه رسید که صعود غیر ممکن است. دست به سنگ و بطور طبیعی بر روی شیبهای ترکیبی نسبتا دشوار پایین آمد تا به آخرین محل شبمانیشان در ارتفاع 7000 متر رسید؛ جایی که یک رشته طناب 20 متری در آنجا داشتند. 48 ساعت در آنجا کز کرد تا از شدت طوفان کاسته شود. سپس در فواصلی که طوفان قطع می شد بصورت طبیعی یا فرودهای کوتاه شروع به پایین رفتن کرد. برای فرود با 20 متر طناب از هرچه به دستش می رسید به عنوان کارگاه استفاده می کرد. دیرکهای چادر را ابتدا استفاده کرد، دو تا دوتا آنها را تا جایی که می شد در شکافها می کوبید.

بند کرامپونهایش مرتب باز می شدند اما خسته تر از آن بود که بتواند آنها را رو به راه کند. یکی از کرامپونهایش باز شد و در سراشیبی ناپدید شد. یک لنگه پا فرودش را ادامه داد. 150 متر پایین تر به طرز معجزه آسایی کرامپونش را پیدا کرد که در برفهای نرم گیر کرده بود. در ارتفاع 6600 متری به ابتدای 150 متر طناب ثابت رسید. فقط 100 متر پایین تر مقداری غذا و سوخت انبار کرده بودند. قبل از آنکه به آنجا برسد ریزش یک تکه سنگ باعث شکستن دست راستش شد.

در حالیکه در ارتفاع 6500 متری درون کیسه خوابش خوابیده بود به این اندیشید که غلتی بزند و با سقوطش خود را از آن عذاب تمام ناشدنی برهاند. اما راز بقا بر این اندیشه غلبه کرد:"هنوز کمی از توانم باقی مانده بود و به خودم گفتم بگذار تا جایی که می توانم تلاش کنم."

از ارتفاع 6500 متری 200 متر از طنابها فرود آمد اما نه بیشتر چون به کمک یک دست و دندان بیرون کشیدن آن طنابهای یخزده برایش بسیار دشوار بود. از شیب 55 درجه یخی با تنها یک تبر فرود طبیعی خود را ادامه داد. طنابی که برای گذر از برفگسل جا گذاشته بودند یخ زده بود و هر چه کرد نتوانست آن را آزاد کند.

در پنجمین روز بعد از حادثه و 8 روز بعد از شروع صعودشان از برفگسل پایین آمد. در زیر کلاهک برفگسل و در حالیکه فاصله کمی تا بارگاه اصلی داشت کلاه کاسکتش را آزاد کرد، کوله اش را درآورد و به مدت نیم ساعت دراز کشید در حالیکه دائما با خود تکرار می کرد:" دیگر هرگز، هرگز در زندگی ام پا به کوه نمی گذارم."

بعد از دو سال استراحت و مداوا لافای کوهنوردی را دوباره و با حرارت آغاز کرد. شیشاپانگما را در سال 1994 صعود کرد و تراورس گاشربروم I به II را به صورت انفرادی در مدت 3 روز در سال 1996 به انجام رساند. او همچنان در آلپ فعال است و صعود های یخی و ترکیبی دشواری را به انجام رسانده است. او همچنان در مدرسه راهنمایان فرانسه مشغول به تدریس است.

[ژان کریستف لافای در ژانویه 2005 در حین تلاش برای صعود انفرادی ماکالو در زمستان کشته شد. م.]

آناپورنا

2009-03-30T02:23:00.003+04:30

آناپورنا 8091 متر
رخ جنوبی
در میان عوارض طبیعی بزرگ کره زمین، رخ جنوبی 3000 متری آناپورنا، الهه درو، یکی از تاثیرگذارترین، و برای کوهنوردان یکی از جذاب ترین آنهاست.

در سال 1964 آخرین 8000 متری، شیشاپانگما، نیز صعود شد؛ از میان بقیه تنها اورست و نانگاپاربات از مسیر دومی صعود شده بودند. صعود شیشاپانگما پایانی بود بر دوران طلایی هیمالیا نوردی که بر حسب اتفاق مقارن شد با بسته شدن بیشتر مناطق هیمالیا به روی کوهنوردان به دلیل تنشهای سیاسی در کشورهای منطقه. در سال 1969 محدودیت ها برچیده شد و کوهنوردان بازگشتند. همچنان تعداد بیشماری قله صعود نشده باقی مانده بود اما بهترین کوهنوردان آن زمان تلاش خود را بر صعود غول های هیمالیا از طریق مسیر های دشوارتر آنها معطوف نمودند. جبهه جنوبی اورست هدف مشخصی بود که در نهایت در سال 1975 تسلیم شد. اما اولین توفقات بزرگ در سال 1970 بدست آمدند؛ ژاپنی ها یال جنوبی طولانی ماکالو، گروهی اتریشی-آلمانی رخ عظیم روپال نانگاپاربات، و تیمی از بریتانیا جبهه جنوبی آناپورنا را صعود نمودند. ادامه...

سینگو چولی

2009-03-16T06:40:00.005+03:30

با سلام خدمت خوانندگان گرامی،

علی رغم وعده ام برای انتشار خاطرات راکاپوشی در این مرحله، به علت آماده نبودن آن مجبورم همچنان ترجمه کتاب هیمالیا به روش سبکبار را ادامه دهم. امیدوارم دوستانی که منتظر آن بوده اند بخصوص جناب منتقد ادبی پوزش مرا بپذیرند.

***

سینگو چولی 6501 متر
یال جنوبی / رخ غربی

بیش از هر ناحیه دیگری در نپال، کوهپیمایان از آناپورنا هیمال (Annapurna Himal) بازدید می کنند. شهر تجاری پخارا (Pokhara) با دریاچه معروف خود به نام پیوا تال (Phewa Tal) به صنعت گردشگری وابسته است؛ گردشگرانی که تعداد آنها بیش از تعداد کسانی است که به سواحل مالی (Mali) یا گوآ (Goa) سفر می کنند. اما نکته جالب توجه این است که تا قبل از سال 1949 که دولت نپال مرزهای خود را به روی گردشگران گشود هیچ کسی از غرب پا به این بهشت کوهستانی نگذاشته بود. هیئت فرانسوی موریس هرتزوگ (Mourice Herzog) در سال 1950 مسیری در شمال آناپورنا I پیدا نمود و صعود اولین 8000 متری را به نام خود به ثبت رساند. 5 سال بعد یک افسر سپاه گورخا (Gurkha) به نام جیمی رابرتز (Jimmy Roberts) به پخارا وارد شد تا راهی به دامنه های جنوبی کوه پیدا کند. ادامه...

گوناگون

2009-02-26T07:32:00.004+03:30

یکی از دشواری های کار ترجمه نگارش تلفظ صحیح اسامی است. واقعیت این است که بسیاری از اصوات در زبانهای مختلف معادل یکدیگر را ندارند. اما این موضوع نباید باعث شود هر چه به ذهنمان رسید را به عنوان معادل بنویسیم. حداقل واژه انتخابی باید کمی به تلفظ اصلی شباهت داشته باشد. مثلا Jerzy Kukuczka در زبان لهستانی چگونه خوانده می شود؟ یرزی کوکوچکا؟ ژرزی کوکوژکا؟ جرزی کوکوجکا؟ زمانی که کتاب دنیای عمودی من را ترجمه می کردم فهرست بلند بالایی از اسامی داشتم که نمی دانستم دقیقا چگونه ترجمه می شوند. سال 1379 یکی از مربیان فرانسوی کلاس صعود دیواره های بلند، که اصلیت مجارستانی داشت، خوشبختانه با زبان لهستانی آشنا بود. آن فهرست را با او مرور کردم. تلفظهایی که در آن ترجمه آمده اند شبیه ترین نوع نگارش فارسی آن چیزی بود که او تلفظ می کرد.

تا اینکه چندی پیش در اینترنت سایت زیر را پیدا کردم:
http://www.research.att.com/~ttsweb/tts/demo.php

می توانید کلمه یا اسم مربوطه را وارد کنید و تلفظ آن را بشنوید. موضوع برای 4 زبان مهم حل شده است. حالا خوشبختانه می دانم Vignes در زبان فرانسوی "وینیه" تلفظ می شود نه ویگنه یا ویژنس!

البته متاسفانه هنوز برای تلفظ اسامی لهستانی منبع مفیدی پیدا نکرده ام.(معادل فونتیک کلمات هم اگر با قواعد خواندن آنها آشنایی نداشته باشید زیاد به شما کمک نمی کنند.)

***

مدتها پیش در این وبلاگ بحث تمرینات مناسب برای کوهنوردی و از جمله برنامه های تمرینی دو میدانی را مطرح کردم. (رجوع کنید به اینجا و اینجا)

چندین برنامه دوهای نیمه استقامت و استقامت که برای سطوح مختلف آمادگی طراحی شده اند معرفی شدند. اما در سایت زیر:
http://www.runnersworld.com/channel/0,7119,s6-238-0-0-0,00.html

می توانید برنامه خاص خودتان را دریافت کنید. کافی است با وارد کردن چند داده از جمله آخرین رکورد، شدت تمرینات، و البته مسافت مورد نظر برنامه تمرینی را دریافت کنید که فقط برای شما طراحی شده است.

***

خطر سرما زدگی انگشتان دست و پا یکی از مخاطرات ورزش های زمستانی و بخصوص کوهنوردی است. علاوه بر کفشها و دستکش های مخصوص هوای بسیار سرد، دستگاه ها و مواد گرمازای مختلفی نیز برای گرم نگاه داشتن انگشتان دست و پا اختراع شده اند. اما از اظهار نظر مصرف کنندگان وسیله زیر به نظر می رسد کارایی آن مناسب باشد:

المانهای الکتریکی که در دستکش و داخل کفش قرار می گیرند و با باطری کار می کنند. برای اطلاعات بیشتر رجوع کنید به سایت تولید کننده آن:

http://www.humanedgetech.com/news.php?id=16641

پنچ چولی

2009-02-08T21:51:00.004+03:30

پنچ چولی 6904 متر *
یال جنوب غربی

در شرق ناندادوي، هيمالياي كومائون (Kumaon) سر به فلك كشیده است؛ رشته کوهی كه بوسیله ترانشه بزرگ رودخانه گوريگانگا (Goriganga) از ناندادوی جدا شده است. اين منطقه هنوز بخشي از گاروال است ولي كوههاي آن در مقايسه با همسايه هاي غربي توجه كمتري را به خود جلب نموده اند. اينجا منطقه اي است با روستاهاي دور دست، دره هايي با درختان انبوه، بوته هاي گل، چمنزارهاي آلپي و تعدادي قله زيبا. در اين مكان كوههاي بالاي 7000 متر وجود نداشته و بلندترين قله تنها 6904 متر ارتفاع دارد؛ قله زیبای هرمی شکلی به نام پنچ چولي II (Panch Chuli II). چولي به معناي اجاق خوراك پزي است و در افسانه ماهاب هاراتا (Mahabharata) در آئين بزرگ هندو، پنج (پنچ) برادر پانداوا (Pandava) قبل از عروج به بهشت در اين اجاقها براي استراحت و صرف آخرين غذاي دنیوی خود توقف كردند. ادامه...

برای مشاهده فایل فوق به نرم افزار Adobe Acrobat Reader احتیاج دارید. از طريق لينک زير می توانيد این برنامه را روی کامپیوترتاان نصب کنید. Adobe Acrobat Reader

* این فصل توسط آقای آرش نفاقی ( arash_no1@yahoo.com , http://newbie.blogfa.com/) ترجمه شده است. از ایشان کمال تشکر را دارم.

چانگابانگ

2009-01-14T19:41:00.008+03:30

چانگابانگ 6864 متر *
تیغه جنوبی

در این که ناندادوی پرابهتترين کوه گاروال است بحث زیادی نیست؛ اين کوه همچنين بلندترين کوه خارج از منطقه سيکیم (Sikkim) است. اما کوههايي به همين اندازه زيبا ولی کوتاهتر هم خارج از منطقه حفاظت شده ناندادوی وجود دارند. يکی از اين کوههای خاص چانگابانگ است که صعود تماشايي و پرچالشی را رقم میزند. ادامه...

برای مشاهده فایل فوق به نرم افزار Adobe Acrobat Reader احتیاج دارید. از طريق لينک زير می توانيد این برنامه را روی کامپیوترتاان نصب کنید. Adobe Acrobat Reader

* این فصل توسط آقای رضا فتحی (grfathi@gmail.com, http://mountain.blogfa.com/) ترجمه شده است. از ایشان کمال تشکر را دارم.

ناندادوی

2008-12-27T17:33:00.003+03:30

ناندادوی 7816 متر
یال جنوبی

ناندادوی(Nanda Devi)، بلند ترین قله ای که به طور کامل در هندوستان قرار دارد، شاید شاهانه ترین قله در تمامی هیمالیا باشد. اما نمی توان آن را توصیف کرد و به محیط پهناور آن اشاره ای ننمود. ارتفاعات اطراف آن تا شعاع 100 کیلومتری به ندرت به کمتر از 6000 متر می رسند و البته هیچ نقطه ای کمتر از 5000 متر نیست. به استثناء غرب که تمامی حوزه آبگیر کوهستان، دره عمیق و حیرت انگیز ریشی (Rishi) را بوجود آورده است. قله ناندادوی در این منطقه مجزا نیست و از طریق یک یال باریک پرنقاب 3 کیلومتری به قله ناندادوی شرقی (7434متر) متصل است. در سال 1905 تام لانگ استف (Tom Longstaff) از روی گردنه ای درست در جنوب قله شرقی این منطقه را از نظر گذراند؛ و هم او بود که جانشین خود اریک شیپتون را تشویق نمود تا راهی را برای ورود به منطقه در سال 1934 پیدا کند. ادامه...

تالای ساگار

2008-12-12T08:24:00.002+03:30

تالای ساگار 6904 متر
تیغه شمال شرقی

آخرین قله از قلل سه گانه کلاسیک و بسیار دشوار منطقه گانگوتری که در این کتاب به آنها اشاره می شود قله تالای ساگار (Thalay Sagar) نام دارد. تالای ساگار که احتمالا مشکلترین و پنجمین قله بلند این منطقه است، از هر طرف صعب الصعود می باشد؛ تا سال 1979 هیچ کس به صورت جدی به صعود آن فکر نمی کرد. در ژوئن آن سال یک گروه انگلیسی/آمریکایی از ساده ترین مسیر ممکن یعنی یال و دهلیز شمال غربی پای بر قله گذاشتند. این اولین مسیر صعود به قله قطعا ساده نبود اما معلوم بود که دیر یا زود توجه اصلی به سمت تیغه شمال شرقی معطوف می گردد. ادامه...

توضیح ضروری در مورد یک کامنت

2008-12-04T21:03:00.001+03:30

با سلام به خوانندگان محترم،
امروز متوجه شدم یک کامنت در بسیاری از وبلاگ های کوهنوردی با امضای من منتشر شده است با این مضمون:"برخی شباهت های احمدی نژاد و فریدیان..."

هیچکدام از این کامنتها متعلق به بنده نیست.

نقل قول البته اشکالی ندارد ولی به شرط آنکه با امضای نادرست نباشد و همچنین منبع آن ذکر گردد.
این نقل قول بخش کوچکی از یک مباحثه طولانی بین بنده و احسان بوده است.

برای مطالعه کامل بحث به اینجا مراجعه کنید.

بهاگیراتی III

2008-11-30T20:13:00.005+03:30

بهاگیراتی III

6454 متر
تیغه جنوب غربی
بهاگیراتی III قله مرکزی و کوتاه ترین قله از 3 قله بهاگیراتی است که از یخچال گانگُوتری دیده می شوند. در واقع بهاگیراتی III تماشایی ترین آن هاست. در سمت غربی، دیواره ای مقعر تا شیب های برفی قله بالا می رود؛ دیواره ای که قسمت های انتهایی آن شیبی کاملا منفی دارد. در دو طرف آن گرده های گرانیتی قرار گرفته اند که هر کدام به تنهایی می توانند یکی از دشوار ترین مسیرهای سنگنوردی دنیا باشند. ادامه...

(می توانید از اینجا نیز فایل فوق را دانلود کنید)

* این فصل به کمک آقای بهنام کاکاوند (behnamkakavand@gmail.com) ترجمه شده است. بار دیگر از ایشان کمال تشکر را دارم.

با کسی که سرپیچی می کند چه رفتاری داشته باشیم؟

2008-11-09T13:49:00.003+03:30

خانم گلریز فرمانی در بخش نظرات نوشته کوهنوردان غربی پرسشی را مطرح کرده اند که به دلیل اهمیت موضوع ترجیح دادم سوال ایشان و پاسخ خود را به عنوان یک نوشته جداگانه منتشر کنم. چون به نظرم موضوع با اهمیتی است و بهتر است با به بحث گذاشتن و شنیدن نظرات دیگران از این حادثه درس های لازم گرفته شود.

سلام آقای شجاعی و خسته نباشید

با تشکر از این مطلب..حقیقتش یک سوال بود که جوابش رو در متن اصلی و نظرات دوستان پیدا نکردم..تنها جوابی که به این سوال تا بحال دادیم این بوده که قطعا و بدون شک همنورد را تنها برنمی گردانیم و .. و همه بر این نکته تأکید داریم. اما سوال: اگر در شرایط مشابه گفته شده همنورد پس از بحث و شاید هم کمی بیشتر از بحث بازگشت با دیگری را از جانب شمای سرپرست نپذیرد و خب طبیعتاً امکان توسل به زور که وجود ندارد ..!! 1. تصمیم درست چیست؟ 2.اگر در عین حال فقط بپذیرد که حاضر است تنها بازگردد و در غیر این صورت بازنخواهد گشت چطور؟؟ توجیه بودن اعضای تیم مبنی بر تبعیت از تصمیم سرپرست را می پذیرم و می پذیرم در حادثه مورد بحث شاید این عدم تبعیت هم بهانه ای باشد برای سلب مسئولیت.. و یا .. اما واقعا تصمیم درست سرپرست (سرپرستی که به سرپرستی خود و وظیفه اش اعتقاد دارد..) در این شرایط چیست؟؟؟با تشکر

سلام خانم فرمانی،
سوال بسیار خوبی پرسیده اید. اگر چه برایم بسیار دشوار است اما طبق خواسته شما سعی می کنم چشمان خود را بر این همه نامردمی ببندم و موضوع را به صورت مجرد بررسی کنم.

بله، "سرپرستی که واقعا به وظیفه خود اعتقاد دارد" اولین وظیفه اش حفظ سلامت اعضاء گروه است. و باید از هر وسیله ای برای اجتناب از حادثه استفاده کند. اما توجه کنید این یک گزاره کلی است و نحوه عملکرد مدبرانه سرپرست در زمان وقوع مواردی از این دست کاملا به شرایط محیطی، ارتباط اعضاء با یکدیگر و هزاران نکته ریز و درشت دیگر بستگی دارد و نمی توان یک دستورالعمل کلی برای آن در نظر گرفت. شخصا معتقدم اگر کسی واقعا به این وظیفه اعتقاد داشته باشد راه و کار صحیح را در زمان وقوع حادثه پیدا می کند.

اما قبل از آنکه به این موضوع بپردازم که در این حادثه خاص چه راه کارهایی می شد پیدا کرد یک مرحله عقب تر می روم و به این نکته اشاره می کنم که اساسا این وظیفه سرپرست است که میزان توانایی ها و نحوه رفتار نفرات تیم را در شرایط مختلف تشخیص دهد. و یکی از این نکات میزان اطاعت پذیری افراد است. همانطور که یک مربی تیم فوتبال بازیکنی را که حرف شنوی ندارد در یک بازی حساس به خدمت نمی گیرد سرپرست یک برنامه کوهنوردی نیز کسانی را که احتمال می دهد در برنامه ای مشکل و طولانی راه خود را بروند نباید در برنامه بگنجاند. توجه کنید یکی از بدترین اتفاقاتی که در یک برنامه بزرگ کوهنوردی ممکن است رخ دهد این است که افراد هر کدام بنا به تشخیص و میل خود کوهنوردی کنند. چنین افرادی نه تنها جان خود بلکه جان دیگر اعضا تیم را به خطر می اندازند. بنابراین اولین قدم، پیشگیری از وقوع این حادثه در بدو شکل گیری است.

حال فرض کنیم به هر شکل این اتفاق افتاده است و فردی از دستور سرپرست سرپیچی می کند. حال چه باید کرد؟ حکم کلی این است که تا جایی که سلامتی دیگر اعضاء تیم به خطر نیفتد باید از هر وسیله ممکن، دقت کنید، هر وسیله ممکن استفاده کرد تا اتفاق ناگواری رخ ندهد. بخصوص اگر این نافرمانی خطرات بالقوه جانی داشته باشد. به عنوان مثال فرض کنید هوا رو به خرابی است و سرپرست دستور بازگشت می دهد و یک یا چند تن از اعضاء از دستور او سرپیچی می کنند و به صعود اصرار دارند(اتفاقی که خود من بارها شاهد آن بوده ام. و متاسفانه خودم یک بار در سن 15 سالگی دقیقا به همین شکل رفتار کردم.) در این وضعیت سرپرست باید تا آنجا که توان دارد سعی کند افراد را از ادامه منصرف کند اما اگر تشخیص دهد باقی ماندن در آن شرایط ممکن است جان دیگران را به خطر بیندازد مجبور است فرد را تنها بگذارد. به طور کلی و صرف نظر از نکته ای که قبلا گفتم یعنی قرار ندادن افراد متمرد در تیم، در این وضعیت نمی توان به سرپرست خرده ای گرفت. بازهم تاکید کنم این گزاره ها کلی است و شرایط وقوع هر حادثه ای با دیگری متفاوت است و باید هر کدام را در شرایط خاص آن حادثه بررسی نمود.

نکته تاسف آور در حادثه نانگاپاربات این است که بقیه تیم در حال بازگشت نبودند بلکه در حال صعود بودند و باقی ماندن همه یا تعدادی از آنها در کنار سامان به هیچ وجه خطری برای خود آنها ایجاد نمی کرد. سامان طبیعتا نمی توانست از عدم صعود کسی جلوگیری کند. چه کاری از دست او بر می آمد اگر یک نفر حتی بر خلاف میل او درکنارش باقی می ماند؟ در ساده ترین شکل یکی از آنها می توانست وانمود کند او هم خسته است و ترجیح می دهد بازگردد. یا همه تیم به بهانه ای بازگردند و صعود را به موقع دیگری موکول کنند.

شیولینگ

2008-11-02T09:13:00.002+03:30

شیولینگ 6543 متر
تیغه شرقی
از بین صدها قله جادویی در گاروال هیمالیا (Garhwal Himalaya)، شیولینگ واقع در مدخل غربی یخچال گانگوتری (Gangotri) می بایست مهیج ترینشان باشد. پوزه یخچال گاموک (Gaumukh) نامیده می شود، به معنای دهان گاو. این نقطه سرچشمه رود گنگ مقدس ترین شاخه رود بهاگیراتی است. هزاران زائر هندو هر ساله به این جا می آیند و جمع کثیری از آن ها که خود را وقف عبادت کرده اند برای زیارت ستون های گرانیتی که به سوی آسمان سر برافراشته اند به سمت مناطق مرتفع تر و علفزار های تاپُوان (Tapovan) به راه می افتند. شیولینگ برای هندوها مظهر قدرت آفرینندگی شیوا (Shiva) و برای کوهنوردان، کوهی است که جوهر اصیل کوهنوردی را به نمایش در می آورد. زمانی که کالین کرکاس و چارلز وارن در سال 1933 برای اولین صعود بهاگیراتی 3 به این منطقه آمدند، آن را قله ماترهورن (Matterhorn) نامیدند که در واقع نام قله ای در آلپ است؛ این کوه از تاپُوان دقیقاً همان هرم یکپارچه ماترهورن را تداعی می کرد. با این حال با ادامه صعود به سمت بالای یخچال گانگوتری خواهید دید که این کوه دارای دو قله است که به طرز جالب توجهی شبیه یکدیگرند. با حرکت به سمت دیگر کوه و به سمت یخچال مرو (Meru) هم باز همان تصویر قرینه را خواهید یافت. این تقارن جذبه این قله را دوچندان می کند و به آن منظره زیبایی می بخشد. ادامه...

(می توانید از اینجا نیز فایل فوق را دانلود کنید)

برای مشاهده فایل فوق به نرم افزار Adobe Acrobat Reader احتیاج دارید. از طريق لينک زير می توانيد این برنامه را روی کامپیوترتاان نصب کنید. Adobe Acrobat Reader

* این فصل توسط آقای بهنام کاکاوند (behnamkakavand@gmail.com) ترجمه شده است. از ایشان کمال تشکر را دارم.

ویکی پاکوب، دائره المعارف فارسی کوهنوردی

2008-10-20T05:59:00.003+03:30

ویکی پاکوب می تواند به غنی ترین منبع اطلاعاتی در زمینه کوهنوردی کشور تبدیل شود. نوشته آقای علی پارسایی "ویکی پاکوب، چالشی پیش رو" توجه ما را بار دیگر به این نکته جلب می نماید.

اتفاقا یکی از بهترین کسانی که می تواند در این زمینه فعالیت کند آقای پارسایی است. او نه تنها دست به قلم است بلکه دغدغه و علاقه وافر وی به اطلاعات مرجع و امر آموزش، دسترسی به اطلاعات روز کوهنوردی، آشنایی با زبان انگلیسی و سابقه و تجربه عملی در کوهنوردی فنی سطح بالا، ایشان را تبدیل به یکی از معدود کسانی نموده است که می تواند کمک فراوانی به توسعه ویکی پاکوب نماید.

اما تنها با تشویق و تحسین نمی توان به غنای این سایت کمکی نمود. بلکه باید آستین ها را بالا زد و در حد توان به توسعه آن کمک نمود. و در حالیکه ماهیت متعامل بودن این محیط باعث می شود مدتی طول بکشد تا صفحات و اطلاعات آن به بلوغ رسیده و قابل اعتماد شوند، اما شرط کوتاه تر شدن این زمان مشارکت هر چه فعالتر همه ما در این امر است.

بنده به سهم خود و در حد توان سعی خواهم نمود در این فعالیت که به معنی واقعی عام المنفعه است شرکت کنم.

دارامسورا/پاپسورا

2008-10-13T20:32:00.000+03:30

دارامسورا 6446 متر / پاپسورا 6451 متر *
یال های جنوب غربی
دارامسورا (Dharamsura)، که پیشتر با نام وایت سیل (White Sale) به معنی بادبان سپید شناخته می شد، برای اولین بار در سال 1941 توسط یک گروه بریتانیایی به سرپرستی جیمی رابرتز (Jimmy Roberts) صعود شد. 3 کیلومتر به سمت غرب و کمی بلندتر توده پاپسورا (Papsura) اولین بار در سال 1967 صعود شد. کولو (Kulu) منطقه ایست که در آن به خاطر وجود جاده های صعب العبور اما ماشین رو فرصت های بسیاری برای صعود قله های بالای 6600 متری مناسب هیئت های کوچک یافت می شود. ادامه...

برای مشاهده فایل فوق به نرم افزار Adobe Acrobat Reader احتیاج دارید. از طريق لينک زير می توانيد این برنامه را روی کامپیوترتاان نصب کنید. Adobe Acrobat Reader

* این فصل توسط آقای بهنام کاکاوند (behnamkakavand@gmail.com) ترجمه شده است. از ایشان کمال تشکر را دارم.

کوهنوردان غربی

2008-09-27T20:25:00.004+03:30

کمتر از یک هفته قبل آقای علی پارسایی مرا متوجه پرسشی کرد که در اینجا مطرح کرده بود و پاسخ هایی که گرفته بود. پاسخ های کوهنوردان غربی (که به احتمال زیاد اغلب آنها انگلیسی هستند) بسیار گویا هستند و نکات جالب و آموزنده فراوانی دارند.

parsa
28 مرداد 1387:
سلام بر همگی،
بهترین تصمیم چیست؟
تصور کنید شما و تیمتان در آخرین بارگاه یک قله هیمالیایی هستید (و آخرین فرصت صعود قله را دارید).
در روز حمله یکی از بهترین نفرات تیم شما خوب به نظر نمی رسد، و شما به وضوح علائم ارتفاع زدگی را در او می بینید.
او اصرار دارد صعود کند. بهترین تصمیم چیست؟
آیا به او اجازه می دهید ادامه دهد؟هنوز 7-8 ساعت تا قله راه هست.
آیا به او اجازه می دهید به تنهایی باز گردد؟

---------

imkevinmc
28 مرداد 1387:
مسئولیت اولیه هر تیمی سلامتی همه اعضاء است. از میان فهرست علائم ارتفاع زدگی اگر کسی سه تا از آنها را داشته باشد کافی است تا صعود متوقف شود.
قله بار بعد سر جای خودش خواهد بود، اما بی توجهی به موقعیت ممکن است جان بهترین همنورد شما را بگیرد.
شک نباید کرد

---------

Alex Roddie
28 مرداد 1387:
مسلم است که فورا به همراه همنوردتان به ارتفاع پایین تر بر می گردید. اصلا ارزش آن را ندارد.

--------

taz_116
28 مرداد 1387:
به همراه او پایین می روید. لحظه ای نباید تردید کرد چرا که من هم امید دارم او برای من همین کار را انجام دهد.

-------

petellis
28 مرداد 1387:
او را با سورتمه به پایین بفرستید. ظرف چند دقیقه به ارتفاع مناسب می رسد.

------

Caralynr
28 مرداد 1387:
معلوم است که شما همراه با او باز می گردید. واقعا هیچ گزینه دیگری نیست. من در موقعیت مشابهی قرار گرفته ام. تقریبا 2-3 ساعت تا قله راه بود. همنوردم شروع کرد به لرزیدن، بی حال و گیج بود و تعادل نداشت. شب قبل و آن روز صبح عالی بود، یخ، هوا، و غیره. و تنها دوره هوای خوبی بود که در برنامه مان داشتیم. بنابراین بله، می توانستم به تنهایی صعود کنم و احتمالا موفق هم می شدم (اگر چه مطمئن نیستم از صعود انفرادی یک قسمت لذت میبردم!) اما با چه هزینه ای؟ هر کس در کوه چنان وضعیتی داشته باشد با این خطر مواجه است که تصمیم معقولی نگیرد (شخصی که همراه من بود در واقع در هنگام بازگشت، در این مورد شروع به صحبت کرد که می شود براحتی به پایین پرید تا سریعتر برسیم) و باید همراه با کسی پایین بیاید، نه اینکه تنها گذاشته شود.

------

Trangia
28 مرداد 1387:
چنانچه بقیه گفته اند پاسخ روشن است. هیچ قله ای ارزش جان انسانی را ندارد.
چرا می پرسی؟

------

Nigel Modern
28 مرداد 1387:
شکی نیست.. همنورد خود را تنها می گذاری و قله ات را صعود میکنی...همیشه می توانی وقتی برگشتی یک همنورد دیگر پیدا کنی...راستی نام واقعی شما چیست، چون ممکن است یک روز بر حسب اتفاق بخواهیم با هم صعود کنیم؟ همین که حتی به فکر کمک به همنوردت هستی معنی اش این است که به من به اندازه کافی توجه نمی کنی:O)

------

almost sane
28 مرداد 1387:
آیا این آخرین بخت شما برای صعود قله است؟ چه کسی از آینده خبر دارد؟

اگر همنورد شما علائم ارتفاع زدگی دارد به او اجازه ندهید ادامه دهد. اگر غذا و سوخت دارید و هوا به شما اجازه می دهد، می توانید یک روز دیگر در کمپ بمانید و ببینید حال او بهتر می شود یا نه.

گزینه های دیگر: یک نفر با شخص بیمار می ماند و دیگران به سمت قله می روند.
همگی با هم باز می گردند و به مسائلی مثل زمان پایان مرخصی توجهی نمی کنند و بیشتر باقی می مانند و وقتی همه استراحت کردند یک تلاش دیگر می کنند.

---------

4712topo
29 مرداد 1387:
همچنان که دیگران گفته اند- شما باید او را از ادامه باز دارید (به هر وسیله ای که شده) و او را همراه با یک نفر به پایین و به ارتفاع مناسب می فرستید. اگر شما جای آن فرد بودید چه انتظاری از دوستانتان داشتید؟ افراد معمولا رفتار منطقی ندارند، بخصوص در ارتفاعات، و این اغلب دوستان ما هستند که می توانند تصمیم مناسب را برای ما بگیرند وقتی خود ما قادر به تصمیم گیری منطقی نیستیم. این هم یکی دیگر از مزایای کوهنوردی با دوستان است و یکی از دلایلی که تعداد زیادی از کسانی که به صورت انفرادی صعود می کنند دیگر باز نمی گردند- آنها فقط می توانند به صدای درونی خودشان گوش بسپارند و احتمالا این تفکرات توآم با توهم است. راستی Nigel شوخی کرده است.

--------

parsa
29 مرداد 1387:
تشکر از همه شما
یکی از شما پرسیده است که چرا این سوال را مطرح کرده ام. بسیار خوب بگذارید قضیه را روشن کنم. متاسفانه این سوالات بر مبنای یک حادثه واقعی بوده است.
تیم همنورد خود را رها کرد!
به او گفتند باز گردد. (آنها دو جی پی اس و تلفن ماهواره ای داشتند ولی به او چیزی ندادند.)
بعد از مدتی او را دیدند که از فاصله دور به دنبال آنها می آمد. بعد از مدتی دیگر ادامه نداد.
بقیه حوالی 5 بعدازظهر به قله رسیدند، عکس گرفتند و بازگشتند. معلوم نیست چرا سعی نکردند به او برسند. هوا خراب شد و آنها بعد از شب مانی اجباری در حوالی 5 صبح به کمپ آخر رسیدند. اما خبری از همنوردشان نبود!!
آنها بدون هیچ تلاشی برای جستجو و نجات به کمپهای پایین بازگشتند. شب بعد نور چراغ پیشانی او در حوالی هرم قله دیده شد، اما بقیه تیم فقط سعی می کردند فرود بیایند (هوا نه خوب و نه بد بود) گاهی باز می شد گاهی طوفانی. اما حالا او مرده است و اعضا تیم می گویند تصمیم درستی گرفته اند! آنها می گویند وقتی متوجه شدیم او نمی تواند ادامه دهد به او پیشنهاد کردیم با یکی از ما بازگردد. او قبول نکرد و بعد قبول کرد به تنهایی بازگردد.
و هیچ تقصیری متوجه ما نیست.
-------------------
من شخصا معتقدم عملکرد آنها، حال هر توجیهی بیاورند، غیر قابل قبول بوده است، من معتقدم یک تیم به منزله یک نفر است(همه باید به هم کمک کنند)
من فکر می کنم خطوط قرمزی در کوهنوردی وجود دارد و اولین آنها سلامتی همه اعضا تیم است.
فقط می خواستم نظرات شما را بدانم.
باز هم ممنون

----------

Kenton Cool - Dream Guides http://www.dream-guides.com/
29 مرداد 1387:

کجا اتفاق افتاده است؟؟؟

----------

Al Evans
29 مرداد 1387:
به Kenton جواب بده، طبیعی است نمی توان تصور کرد شما دوست خود را رها کنید تا بمیرد، چطور حتی می توانی چنین سوالی بپرسی؟

---------

Damo
29 مرداد 1387:

شبیه حادثه مرگ سامان نعمتی، امسال، در نانگاپاربات است.
http://www.sharedsummits.com/content/view/196/65/

---------

Nigel Modern
29 مرداد 1387:
من معتقدم یک تیم به منزله یک نفر است(همه باید به هم کمک کنند)،
حرف درستی است، امیدوارم نظر قبلی من را اشتباه برداشت نکرده باشی.

--------

Kenton Cool - Dream Guides http://www.dream-guides.com/
29 مرداد 1387:
گند زدند. من کریس وارنر رو که در لینک بالا بلاگ می نویسه میشناسم. در این مورد چیزی نشنیده بودم اما روی بعضی از این کوه ها از این اتفاقات زیاد می افته. سر هر چی بخوای با شما شرط می بندم که اینها یک گروه کوهنورد بودند که همدیگه رو خوب نمی شناختند، هر کس برای خودش کوهنوردی می کرده. اون نوشته که اون کوهنورد تجربه 8000 متری نداشته می خوام بدونم کل تیم چه تجربه ای داشته، انگار یه جورایی عقلشون رو از دست داده بودند. خیلی ناراحت کننده است!!

--------

35yroldheid
30 مرداد 1387:
آیا به این بستگی ندارد که او چقدر اصرار کند؟ اگر با صحبت نتوانید او را متقاعد کنید چه؟ آن وقت مشکل خواهد بود. آیا مجبورید او را بکشانید پایین؟
هوووم

Mr Lopez
30 مرداد 1387:
قطعا. یک نفر ارتفاع زده نمی داند چه اتفاقی دارد می افتد، طیف آن از توهم شروع می شود تا جایی که حتی نمی داند کیست یا کجاست. می توان او را مانند پیرمردی دید که مشاعر خود را از دست داده یا بیماری آلزایمر دارد (یا کسی که کوکائین مصرف کرده است)، متوجه منظورم شدید که؟

*****************

می بینید اروپایی ها چه نظری داشته اند. اینها در حد حرف نیست. اگرچه به قول Kenton Cool در میان کسانی که یکدیگر را خوب نمی شناسند این موارد پیش می آید اما گذشته از Caralynr که تجربه مستقیم خودش را مطرح کرده است، موارد متعددی دیگری می توان پیدا کرد که کوهنوردان اروپایی صعود قله را فدای نجات همنورد خود یا حتی غریبه ها کرده اند؛ اندرو برش (Andrew Brash) کانادایی و همراهانش در 200 متری قله اورست در سال 2006 از صعود منصرف شده و یک استرالیایی غریبه را که توسط همراهانش از یک تیم بین المللی رها شده بود، و یک شب را به تنهایی گذرانده بود، نجات دادند ( برای مطالعه بیشتر رجوع کنید به: http://www.cbc.ca/news/viewpoint/yourspace/brash_everest.html).

اما صعود سال 1953 آمریکایی ها در کی 2 یک نمونه بسیار عالی از کمک اعضا یک تیم به یکدیگر است. قسمت هایی از ماجرای آن را بخوانیم:
تا اول آگوست مسیر تا کمپ 8، در ارتفاع 7800 متری، و ابتدای شانه صعود شده بود. و اعضا تیم روز بعد آنجا جمع شدند تا برای صعود نهایی آماده شوند. اما چند روز بود که به تدریج هوا داشت خراب می شد. و بزودی طوفان شدیدی از راه رسید...اما با تداوم طوفان وضعیت آنها جدی تر می شد... در 6 آگوست امیدی به باز شدن هوا نبود و تیم برای اولین بار راجع به بازگشت صحبت کرد.
روز بعد هوا باز شد ولی بسرعت از صعود منصرف شدند چرا که آرت گیلکی (Art Gillkey) بیرون چادر از حال رفت. هوستون تشخیص thrombophlebitis (ایجاد لخته خون در سیاهرگها) را داد که می تواند در سطح دریا خطرناک باشد ولی در ارتفاع 7800 قطعا مهلک است. آنها چاره ای نداشتند جز آنکه همنوردشان را به هر صورت ممکن نجات دهند. در حالیکه آنها معتقد بودند بخت نجات او اگر محال نباشد، بسیار کم است اما هرگز فکر رها کردن او برای لحظه ای از مغزشان خطور نکرد. اما خطر زیاد بهمن و خراب شدن مجدد هوا آنها را برای چند روز دیگر در کمپ 8 نگه داشت.

10 آگوست وضعیت آنها بحرانی شده بود. گیلکی نشانه های pulmonary embolism (التهاب ریوی) داشت و حالش هر لحظه بدتر می شد، و کل تیم هنوز در ارتفاعی بودند که در نهایت همه آنها را از بین می برد. با وجود تداوم طوفان و خطر بهمن آنها به این نتیجه رسیدند که راهی جز فرود ندارند... در نهایت به ارتفاعی رسیدند که مجبور بودند از یک تراورس یخی خطرناک عبور کنند تا به کمپ 7 در ارتفاع 7500 برسند. .. جرج بل (George Bell) در یک قسمت بر روی یخ بلور لغزید و و همراهش تونی استرتر (Tony Streather) را با خود به پایین کشید. طناب آنها به طناب بقیه گیر کرد و همه، بجز کریگ (Craig) که در طناب نبود، لغزیدند. در نهایت شوئنینگ (Schoening) که در حال حمایت گیلکی و مولنار (Molenaar) بود موفق شد 6 نفر را از سقوط و مرگ حتمی نجات دهد.
...گیلکی را در کارگاه قرار دادند و بقیه آن تیم فرسوده چادرهای کمپ 7 را آماده می کردند که صدای فریاد گیلکی را شنیدند. وقتی بیتس (Bates) و مولنار رفتند که او را برگردانند اثری از او نیافتند؛ فقط شیاری بر روی برف در جایی که او قرار داشت. به نظر می رسید بهمن او را با خود برده است.
...
بازگشت تا کمپ اصلی 5 روز دیگر طول کشید.
... علی رغم بسیاری دیگر از صعود های کی 2 که با تلخی و کدورت خاتمه یافته اند، مانند هیئت 1939 ویسنر (Wiessner) یا صعود موفق ایتالیایی ها در سال 1954، برنامه 1953 رشته دوستی را بین اعضا آن گروه برای همیشه مستحکم کرد. هوستون می گوید: "ما مثل غریبه ها به آن کوه رفتیم و مثل برادر بازگشتیم." ... جیم کوران در این باره گفته است: "نشانه ای از بهترین ها در کوهنوردی." ...مسنر گفته است که او اگر چه برای تیم ایتالیایی 1954 احترام قائل است اما برای تیم آمریکایی حتی احترام بیشتری قائل است و اضافه کرده است که اگرچه در صعود به قله شکست خوردند:" ولی به زیباترین شکل قابل تصور شکست خوردند"...

*****

خب، نمی توان از هر کسی انتظار داشت جان خود را برای نجات همنوردش به خطراندازد. چه موافق باشیم چه مخالف این هم بخشی از کوهنوردی است. اما دروغ گویی در این مورد پا گذاشتن بر بدیهی ترین اصول انسانی است. تیم نانگاپاربات، و مشخصا سهند عقدایی و کاظم فریدیان، خود متوجه شده اند که نمی بایست سامان ارتفاع زده را به حال خود رها کنند، و به همین دلیل کلا منکر ارتفاع زدگی او شده اند، و حتی در نظر نمی گیرند خود آنها بوده اند که علائم ارتفاع زدگی را در او دیده اند، اولین خبر آن را داده اند و آمپول دگزامتازون به او تزریق کرده اند.
نشان دادن دروغ گویی آنها، اما، کار سختی نیست. به زودی به آن می پردازم.

کیشتوار-شیولینگ

2008-09-21T05:39:00.000+03:30

کیشتوار-شیولینگ 6040 متر
رخ شمالی

کیشتوار شیولینگ (Kishtwar-Shivling) قله چندان بلندی نیست. حتی بر روی بعضی از نقشه ها جای ندارد و در مورد اصالت نام آن نیز شبهاتی وجود دارد. شیولینگ نماد ذکور و خدای خلقت و نابودی در آیین سیوای هندوان است. در هیمالیا چندین زیارتگاه به این نام خوانده می شوند – ستون هایی از یخ در غارها که زاریان آنها را می چرخانند-. همچنین چندین قله نیز به این نام خوانده می شوند که معروف ترین آنها در گاروال قرار دارد. کیشتوار شیولینگ را تالانگانا (Talangana) نیز می خوانند و در برخی نقشه ها آن را سیبسپاهار (Sibspahar) نامیده اند. نام صحیح آن هر چه باشد، قله ای بسیار مدهوش کننده است و مسیر رخ شمالی آن نمونه ای عالی از کوهنوردی های فوق العاده ای است که در کیشتوار یافت می شوند؛ کیشتوار یکی از مسحور کننده ترین مناطق هیمالیا است.ادامه...

نان

2008-09-14T21:08:00.003+04:30

نان 7135 متر *
یال شرقی

نان (Nun) و قله دوقلویش، کان(Kun)، تنها توده 7000 متری مابین نانگاپاربات و گاروال (Garhwal) در هیمالیا هستند. این دو قله و قلل اقماری آنها یعنی بارمال (Barmal)، وایت نیدل (White Needle) و پیناکل پیک (Pinnacle Peak) مانند یک نعل دور تا دور رودخانه سورو (Suru) در مرز کشمیر و زانسکار (Zanskar) سر برافراشته اند. این منطقه برای راهپیمایی فوق العاده است و غنی از قله های مختلف برای صعود. امروزه به لطف وجود جاده تابستانه ای که از کارگیل شروع شده و در امتداد رود سورو به سوی جنوب ادامه می یابد دسترسی به این منطقه آسان تر شده است. این جاده از صومعه معروف رینگدوم گومپا (Ringdom Gompa) و پنسی لا (Pensi La) گذشته و به سوی دره دودا (Doda) و پادوم (Padum) امتداد پیدا می کند؛ و مدخل کوه های کیشتوار (Kishtwar) است. ادامه...

برای مشاهده فایل فوق به نرم افزار Adobe Acrobat Reader احتیاج دارید. از طريق لينک زير می توانيد این برنامه را روی کامپیوترتاان نصب کنید. Adobe Acrobat Reader

* این فصل توسط آقای بهنام کاکاوند (behnamkakavand@gmail.com) ترجمه شده است. از ایشان بسیار سپاسگزارم.

ریمو I

2008-09-07T09:10:00.003+04:30

ادامه ترجمه هیمالیا به روش سبکبار؛ بخش دوم - هند

ریمو I

7385 متر
جبهه جنوبی/یال جنوب غربی

ریمو (Rimo) سالهای متمادی قله ای اسرار آمیز بود که در قلب سرزمینی دور دست قرار داشت. مسافران اولیه آسیای مرکزی در گذر از گردنه قراقروم می بایست قله آن را دیده باشند، اما این فیلیپو دی فیلیپی (Philipo de Philipi) ایتالیایی بود که برای اولین بار در سال 1914 از جبهه شمالی آن نقشه برداری نمود و عکس گرفت. در سال 1929 زوج مشهور هلندی یعنی دکتر فیلیپ و جنی ویسر (Dr Philip and Jenny Visser) اولین گروه به دره ترانگ (Terong) را رهبری نمودند و از جبهه جنوبی آن بازدید نمودند اما هیچ عکسی را منتشر نکردند. ادامه...

نقش مدیریت در نظم و فرمانبری

2008-08-30T10:22:00.000+04:30

یکی از جمعه های اردیبهشت ماه یکی از سالهای دهه 1360 (شاید هم 70)-تهران؛
جلسه مجمع عمومی سالانه سازمان ما در منزل عباس برگزار شده بود و عباس هم رئیس جلسه بود. یک ساعت اول آن جلسه یکی از آشفته ترین جلساتی بود که من در عمرم دیده بودم. عباس تنها کاری که نمی کرد مدیریت جلسه بود و برای خودش از این اتاق به آن اتاق می رفت. هر کس برای خودش حرف می زد و جلسه ملتهب و غیر قابل تحمل شده بود. من از این اداره توهین آمیز جلسه حسابی شاکی شدم و ناگهان کنترل جلسه را به عهده گرفتم. یکی دو نفر تا مدتی همچنان به شیوه یک ساعت اول وضعیت را ادامه دادند. اما بالاخره موفق شدم با تذکر جدی به آنها کنترل جلسه را بر عهده بگیرم که تا آخر شب جلسه به صورت عادی ادامه یافت.

تابستان و پاییز 1376-ایران/استرالیا؛
محمد سرمربی تیم ملی فوتبال ایران در رقابتهای مقدماتی جام جهانی بود. تحت مدیریت و مربی گری او تیم ایران مملو از حاشیه و درگیری شده بود. تا جایی که اعضای تیم حتی به طور علنی به تعویض خود اعتراض می کردند. و تیم ایران تا مرز حذف از رقابت ها پیش رفت. تا اینکه تحت فشار افکار عمومی محمد در حالیکه همچنان حمایت مسئولین را به همراه داشت از کار برکنار شد. والدیر سر مربی تیم ملی فوتبال شد و تنها با آرام کردن جو اردوها تیم ایران توانست در آخرین لحظات به جام جهانی صعود کند.

نوروز 1370-دریاچه بختگان؛
یک تیم بزرگ گلگشت که تعداد زیادی از اعضای سازمان ما از جمله چند فرد باتجربه هم در تیم حضور داشتند در اطراف دریاچه بختگان به راهپیمایی می پرداختند. نظم درست و حسابی در این گروه بزرگ وجود نداشت. بعد از یک روز راهپیمایی و برگشت افراد به استراحت گاه معلوم می شود یک نفر بازنگشته و گم شده است. او که تجربه ای در کوه پیمایی نداشت در اواخر شب توسط دو نفر دیگر پیدا شد.
*************
آنچه در بالا گفته شد نمونه هایی از تاثیر مدیریت ضعیف در آشفتگی گروه و نافرمانی اعضا است. همیشه هم این گونه سوء مدیریت ها به خیر نمی گذرد. در حادثه سال 1349 بهمن ایگل که منجر به کشته شدن 5 نفر از جمله 3 نفر از اعضا سازمان ما شد تیم در شرایط طوفانی پراکنده شده بود و تیم کم تجربه تر دوم مسیر گروه پیشرو را احتمالا گم کرده بود و بهمن را بریده بود. در سال 1363 من و مسعود از گرده آلمانها صعود کرده بودیم و به استقبال تیم صعود کننده مسیر جدید سازمان ما روی علم کوه رفته بودیم. صبح روز بعد عباس و یک نفر دیگر چند صد متر پایینتر از بقیه از یخچال سمت هفتخوان پایین می رفتند. صبح زود بود و برفها یخ زده و سنگهایی که از زیر پای ما در می رفت بسیار سرعت می گرفت. یکی از سنگ ها به دست عباس خورد و دست او شکست. عباس شانس آورد که سنگ به سر یا بدنش اصابت نکرده بود.

مدیریت ضعیف در ورزش های عادی مانند فوتبال ممکن است نتایج تلخی داشته باشند. یا مثلا در اداره یک سازمان یا انجمن حداکثر به از هم پاشیدن آن سازمان بینجامند. اما در ورزشی مانند کوهنوردی مدیریت ضعیف می تواند نتایج مصیبت باری داشته و باعث از دست رفتن جان افراد شود. مسئولین مربوطه (باشگاه یا هیئت...) باید سوابق سرپرستان برنامه های کوهنوردی را به دقت در نظر بگیرند و اگر سوابق متعددی از سوء مدیریت داشته باشند باید، حتی اگر برخورد انضباطی (یا انتظامی) نمی کنند، حداقل از ادامه سرپرستی آنها و به خطر انداختن جان افراد جلوگیری به عمل آورند.

نتیجه گیری غیر اخلاقی غیر مرتبط:
مهم نیست چه کسی در کوه کشته شده است. روزانه هزاران نفر امثال آنها بر اثر بی کفایتی مدیران! این کشور عقب مانده از بین می روند. (مقایسه کنید با مثلا تخریب خیابان آزادی که غیر قابل جبران است. حتی با جدول کشی دوباره و کاشتن مجدد درختان هم نمی توان آن را به حالت اول بازگرداند!) مهم این است که برخورد ما باید همواره در جهت منافع دوستانمان یا بر علیه منافع دشمنانمان باشد. (برداشت آزاد از افکار ماکیاولی)

حادثه نانگاپاربات

2008-08-16T09:36:00.004+04:30

سلام،
خاطرات راکاپوشی و ترجمه هیمالیا به روش سبکبار (به کمک دو تن از دوستان) خوشبختانه به جایی رسیده اند که می توانم انتشار داستان کوه را دوباره شروع کنم. اگر حادثه تاسف بار نانگاپاربات پیش نیامده بود مدتی پیش شروع کرده بودم. اما این حادثه باعث شد مدتی را صرف نوشتن این مقاله کنم.

سعی می کنم حداقل تا پایان دو پروژه ای که نام بردم داستان کوه را بروز کنم. تا چه پیش آید.

همچون هر حادثه ای این حادثه ناگوار را نیز باید از جهات مختلفی بررسی نمود و باید به سوالاتی از این قبیل پاسخ داد؛ آیا حادثه غیر قابل اجتناب یا قابل پیش گیری بوده است؟ آیا کسی مقصر بوده یا مرتکب اشتباه شده است؟ آیا تنبیهی متوجه خاطیان احتمالی قائل خواهیم بود؟ اما قبل از آن باید به این سوال پاسخ دهیم که آیا اصلا قائل به تاثیر خطای انسانی در حوادث کوهنوردی هستیم یا نه؟

واقعیت این است که کوهنوردی ورزشی بالقوه خطرناک است. حتی در ساده ترین کوهنوردی ها نیز خطرات مختلفی وجود دارد. بیاد بیاوریم مرحوم حضرتی را که در مسیر شیرپلا، مسیری که هر هفته شاهد حضور هزاران کوهنورد مبتدی و باتجربه است، بر اثر ریزش سنگ توسط کوهنوردی دیگر کشته شد. در حادثه پرتلفات اخیر کی 2، کوهنوردان در ساده ترین مسیر به قله گرفتار ریزش بهمن شدند. بهمن درمنطقه ای که همواره کوهنوردان را تهدید می کرده است و افراد بیشماری پیش از این به خطرناک بودن آن نقطه اشاره کرده بودند. اما برای صعود کی 2 مسیر ساده تری وجود ندارد. پس کوهنوردی که بخواهد این قله را از این مسیر صعود کند با پذیرش این خطر و بسیاری خطرات مشابه است که اقدام به صعود می نماید. ریزش بهمن یا سنگ، گم شدن در هوای خراب، سرمازدگی در اثر شب مانی اجباری، تخلیه انرژی و ناتوانی در بازگشت همگی از اینگونه خطراتند. نمی خواهم به این سوالات فلسفی که "برای چه به کوه می رویم؟" یا "آیا کوهنوردان طالب مرگند؟" و سوالاتی از این قبیل پاسخی بدهم. بلکه نکته ای که به آن اشاره می کنم این موضوع است که کوهنوردی در ذات خود ورزشی خطرناک است و کوچکترین اشتباه از طرف شما یا همنوردتان ممکن است به قیمت جان شما تمام شود. لذا هر کس که به این ورزش می پردازد باید از وجود این خطرات آگاه باشد.

اما توسل به این واقعیت برای توجیه هر حادثه ای (و احتمالا فرار از پاسخگویی) نیز کاملا نادرست است. به عکس باید با تحلیل همه جانبه حادثه حتی الامکان از تکرار حوادثی مشابه جلوگیری کنیم. این در حالیست که یکی از مهمترین عوامل بروز حوادث کوهنوردی خطای انسانی است. ضمن اینکه گاه مرز بین خطای انسانی و حوادث طبیعی نیز کاملا در هم می آمیزد. به عنوان مثال ممکن است خطر ریزش سنگ برای مسیری خاص پذیرفته شود. اما چنانچه ریزش سنگ الگوی تقریبا معینی داشته باشد، مثلا در بعدازظهرها چند برابر شود، دیگر نمی توان به حادثه ای که بر اثر ریزش سنگ در صعود عصرهنگام رخ داده نامی جز خطای انسانی نهاد. نقش خطای انسانی در بروز حوادث مختص کوهنوردی نیست. در کوهنوردی نیز همانند هر فعالیت اجتماعی و گروهی دیگری امکان اشتباه انسانی که منجر به بروز حادثه شود وجود دارد. برای همه افراد و مشاغل مانند ناظر اجرای ساختمان، جراح مغز و اعصاب، کارگر خط تولید، معلم مدرسه و خلاصه برای همه افراد در فعالیت ها یا مشاغل گوناگون امکان اشتباه وجود دارد. تنها تفاوت کوهنوردی با مشاغل دیگر داوطلبانه بودن آن است که این امر تفاوتی در اصل بحث ایجاد نمی کند.

اما خطاهای انسانی در فعالیت های مختلف نتایج گوناگی به بار می آورند. عواقب خطای یک جراح مغز در حین عمل جراحی با خطای یک معلم مثلا در حل نادرست یک مسئله قابل قیاس نیست. در واقع در فعالیت هایی که مستقیما با سلامت انسان سر و کار دارند خطاهای انسانی گاه عواقب جبران ناپذیری به بار می آورند. و به همین دلیل تدقیق و موشکافی در هرحادثه ای در این گونه فعالیت ها از اهمیت مضاعفی برخوردار می گردد. به این ترتیب به نظر من یکی از بی پایه ترین استدلال ها برای توجیه حوادث کوهنوردی، طبیعی قلمداد نمودن همه آنهاست.

چنان که اشاره کردم در هر فعالیتی ممکن است خطراتی وجود داشت. اما این امر نافی مسئولیت افراد نیست؛ پرونده سقوط هواپیمای مسافربری آسمان در ارتفاعات اصفهان بعد از قریب به 14 سال همچنان باز است؛ بیماران هموفیلی که به جهت تزریق خون آلوده گرفتار بیماری ایدز شدند هنوز پیگیر موضوع هستند؛ خانواده هزاران کودکی که در زلزله اخیر چین در زیر آوار مدرسه های غیر استاندارد جان باختند اگر امکان شکایت داشتند قطعا خاطیان را به دادگاه می کشاندند؛ قریب به اتفاق هزارن نفری که در حوادث جاده ای ایران هر ساله جان خود را از دست می دهند قربانی خطای انسانی در رانندگی، و مهندسی نادرست ترافیک و جاده ها می شوند. آیا به همین سادگی می توان مثلا سفر داوطلبانه به خارج از شهر را توجیه کننده مرگ هزاران نفر قلمداد نمود؟ و عنوان نمود کسی که به سفر خارج از شهر می رود با آگاهی از این خطرات است که اقدام به سفر می کند؟ در آن صورت چه جایی را باید برای اصلاح قوانین، روش ها، جاده ها، آموزش رانندگان، و مواخذه مقصرین در نظر گرفت؟ فقط اشاره کنم که در کشورهای غربی در تصادفات منجر به مرگ در درجه اول وضعیت تعادل جسمی و روحی راننده مقصر و شرایط فنی اتومبیل او را در نظر می گیرند. چنانچه وی در حالت عادی قرار داشته باشد و از نقص فنی احتمالی اتومبیل خود بی خبر بوده باشد بیمه پرداخت غرامت به قربانیان را بر عهده می گیرد. اما رانندگی در حال مستی، یا با وسیله ای که نقص فنی جدی داشته باشد در زمره جرائم کیفری قرار گرفته و راننده خاطی ممکن است سالها زندانی شود.

با این تفاصیل سعی دارم به این نتیجه برسم که در ورزش پرخظر و حساسی مانند کوهنوردی که کوچکترین اشتباه در محاسبه یا حتی یک لغزش ساده باعث از دست رفتن جان انسانی می شود بررسی و تحلیل حوادث نه تنها حق بازماندگان و جامعه کوهنوردان برای دانستن حقیقت و مواخذه خاطیان است بلکه راهی است جهت پرهیز از تکرار حوادث مشابه. با این توضیحات سعی می کنم به تحلیل حادثه نانگاپاربات بپردازم.

مهمترین سوال این است که حادثه نانگاپاربات درکدام دسته بندی قرار می گیرد؟ آیا حادثه ای غیر قابل اجتناب ازنوع خطرات گریزناپذیر بوده است؟ یا خطای انسانی در آن نقش داشته است؟ تا کنون دو روایت از این حادثه نقل شده است. روایتی که در روزهای اول منتشر شد و روایتی که طی روزهای بعد از آن از قول مدیر عامل باشگاه دماوند نقل گردید. به نظر من روایت اول –که با گزارش کریس وارنر نیز تا حدود زیادی مطابقت دارد- بیشتر به حقیقت نزدیک است اگر چه بعضی جزئیاتی که کریس وارنر به آنها اشاره نموده است مانند دیده شدن نور چراغ پیشانی سامان در شب اول و شب دوم با این صراحت در روایت های باشگاه دماوند و سایت تبلیغاتی گروه وجود ندارد. به هر حال به نظر می رسد مرحوم سامان نعمتی در حدود ارتفاع 7800 متری بعد از گفتگو با سرپرست و اعضای تیم قبول می کند که از صعود منصرف شود ولی به هر دلیل به بارگاه بازنمی گردد. او در دو شب بعد در زیر هرم قله دیده می شود. و طبق این روایت او قبل از بازگشت علائم ارتفاع زدگی را در خود نشان داده است.

به این ترتیب در بدترین حالت سرپرست و مسئول فنی تیم با وقوف به حال نامساعد سامان و خطری که متوجه او جهت بازگشت انفرادی بوده است ترجیح داده اند صعود خود را فدای بازگرداندن او نکنند. و در بهترین حالت سرپرست و مسئول فنی گروه فرض کرده اند که سامان به سلامت می تواند به بارگاه بازگردد و تصمیم نامعقولی نگیرد. در این صورت عدم بازگشت سامان به سادگی نشان می دهد که آنها در تشخیص خود کاملا اشتباه کرده اند.

فرض کنیم آنها فقط در تشخیص خود اشتباه کرده اند و حدس نمی زده اند که سامان ممکن است نتواند یا نخواهد به بارگاه باز گردد. سوال این است که آیا این اشتباه طبیعی بوده است؟ مگر نه اینکه برای بسیاری از ما نیز پیش آمده است که یکی از افراد تیم را نزدیک قله تنها بگذاریم تا بقیه بتوانند قله را صعود کنند؟ در اینجا باید شرایط مکانی و زمانی را در نظر گرفت. ظاهرا مرحوم سامان نعمتی در ارتفاع حدود 7800 متری تنها گذاشته شده است. حدس می زنم مسیر بازگشت چندان خطری برای فرود انفرادی یک کوهنورد در شرایط عادی نداشته است. و هوا برای چند ساعت بعد از آن تا زمان بازگشت سامان خوب باقی می مانده است. اما دو نکته مهم یکی اشاره به ارتفاع زدگی سامان و دیگری اصرار او برای صعود بوده است.

به عقیده من تنها به این دلیل که سامان علائم ارتفاع زدگی را نشان داده بود نمی بایست او را به تنهایی بازمی گرداند. زیرا چنانچه شخصی ارتفاع زده شود خطر خیز مغزی یا ریوی بسیار بالا می رود که در این صورت در شرایطی قرار می گیرد که تعادل جسمی یا روانی خود را ممکن است به مقدار خطرناکی از دست بدهد. ارتفاع زدگی باتجربه و بی تجربه نمی شناسد و تحت این شرایط نباید هیچ کسی را تنها گذاشت. اصرار بیش از حد او برای صعود نیز نشانه دیگری بوده است که ممکن است تصمیم صحیحی اتخاذ نکند. بنابراین رها کردن سامان به حال خود یک اشتباه مسلم انسانی و قابل پیشگیری بوده است.

نمی توان حادثه ای را تحلیل نمود و ریشه های بروز آن را از نظر دور داشت. راستی چرا در دو برنامه دشواری که فریدیان سرپرستی نموده یا مسئول فنی بوده است چنین حوادث غمباری رخ داده است؟ ( با این پیش فرض که مسئول فنی در محیط کوهستان تصمیم گیرنده اصلی است.) ریشه این حوادث در کجا قرا دارد؟ آیا می شد بروز چنین حوادثی را پیش بینی نمود؟

بسیار قبل از آنکه چهره واقعی فریدیان برایم آشکار شود به این نتیجه رسیده بودم که او صلاحیت سرپرستی برنامه های دشوار را ندارد. در مشاجره ای که بین ما در برنامه برودپیک رخ داد این موضوع را به او گفتم. و اضافه کردم: "این بار اگر خون از دماغ کسی بیاید تو فقط اشتباه نکرده ای بلکه کاملا مقصری. " ( "مقصر" همانند کسی که در حال مستی رانندگی می کند و باعث فوت انسانی می شود).

به نظر من او صلاحیت ندارد چون از یک طرف از عنصر تشخیص خطرات درکوهنوردی بی بهره است؛ موضوعی که برای یک سرپرست یا مسئول فنی که اولین وظیفه اش حفظ سلامتی نفرات گروه است در درجه اول اهمیت قرا دارد. حوادث کوچک و بزرگ متعددی که برای خود او و نفرات تیمش اتفاق افتاده ناشی از همین موضوع است.

از طرف دیگر یکی از مهمترین توانایی های سرپرستی قدرت تشخیص و قضاوت در مورد سطح توانایی روحی و جسمی نفرات گروه است. چنانچه اشاره کردم در بهترین حالت سرپرست و مسئول فنی تیم در تشخیص توانایی سامان اشتباه کردند. در حادثه غار پراو نیز فریدیان در مورد توانایی گروه دوم در مورد اتخاذ تصمیم صحیح در وضعیت بحرانی کاملا اشتباه کرده بود و آنها را درگروهی مجزا و بدون هیچ گونه امکان ارتباطی یا پشتیبانی فوری به تنهایی راهی کرده بود.

همچنین او و احتمالا بقیه دوستان و همنوردانش به قدری درگیر حواشی و مسائل جانبی اند که اصولا جایی برای تفکر راجع به مسائل ایمنی گروه در ذهن آنها باقی نمی ماند. فراموش نمی کنم که در حادثه غار پراو او بیش از آنکه خطرات مختلف غارنوردی را در نظر داشته باشد در فکر تهیه لوحی بود که هر کس به نام خود در انتهای غار نصب کند. در این برنامه حواشی حتی قبل از برنامه شروع شد و صعود را تحت الشعاع قرار داد (آن مصاحبه جنجالی قبل از برنامه را بیاد بیاورید). ظاهرا تبلیغات و اعلام خبر صعود از روی قله دیگر جایی برای تفکر راجع به وضعیت سامان باقی نگذاشته بود. نه تنها در کوهنوردی با آن همه خطرات بالقوه بلکه در هیچ ورزش دیگری سلامتی و موفقیت را نباید جایگزین حواشی و تبلیغات نمود. مگر می شود تمام فکر و ذکرمان تبلیغات و گزارش و فیلم و حواشی باشد و آن وقت به فکر سلامتی افراد تیم هم باشیم؟

موارد دیگری هم هست که اگر آنها را به صورت مجزا در نظر بگیریم نمی توان با اطمینان در مورد آنها نظر داد ولی وقتی تعدادی از وقایع مشابه در شرایط گوناگون را در کنار یکدیگر قرار دهیم می توانیم به یک نتیجه منطقی دست یابیم. در حادثه غار پراو گروه اول که از غار خارج شد حتی بعد از مدتی طولانی استراحت با اذعان به اینکه توان جسمانی بازگشت به غار را ندارد از کوهنوردان کرمانشاه تقاضای کمک کرد. سوال این است که آیا امکان این نبود که حداقل دو نفر از نفرات قوی تر گروه هر چه زودتر و در ساعت های حساس اولیه حادثه احتمالی، خود را به گروه دوم برسانند و نفر سوم از کوهنوردان کرمانشاه تقاضای کمک کند؟ در برنامه برودپیک فریدیان بعد از صعود قله فرعی حاضر نشد در بارگاه 3 در ارتفاع 7000 متری یک روز دیگر را سپری کند تا حداقل در حد انتقال خبر در صورت بروز حادثه ای برای من، که کاملا به تنهایی اقدام به صعود کرده بودم، فعالیتی انجام دهد. در این برنامه نیز برایم غیر قابل باور است که حداقل دو نفر از 5 نفر صعود کننده توانایی ماندن یک روز دیگر در بارگاه آخر را نداشته اند. آنها شب قبل را در هوای آزاد گذرانده بودند و ساعت چهار بعد از ظهر از بارگاه آخر سرازیر می شوند. چطور احتمال ندادند که ممکن است سامان نیز همچون آنها شب قبل را در هوای آزاد سر کرده و همچنان زنده باشد؟ چطور به این فکر نیفتادند که ممکن است سامان آن شب خود را به بارگاه برساند؟ در همان برنامه برودپیک شاهد بودم کوهنوردی که دچار توهم شده بود بعد از حدود 36 ساعت خروج از بارگاه آخر و در تلاش برای صعود قله در ارتفاعات 7000-8000 متر سرگردان شده بود که در نهایت توسط دوستانش نجات داده شد.

به دلایلی که ذکر کردم فریدیان و خانم اسنفدیاری قادر نیستند حداقل ایمنی را برای کوهنوردانی که تحت مسئولیت آنها به کوه می روند تامین کنند و بنابراین صلاحیت چنین مسئولیت هایی را ندارند. کاملا بعید است خود آنها و دوستان سینه چاکشان چنین تصوری داشته باشند اما می پرسم چند نفر دیگر باید قربانی شوند تا آنها به این نتیجه برسند که توانایی مسئولیت پذیری در برنامه های دشوار را ندارند؟ آیا بهتر نیست همچون برنامه کی 2 با تیم های بین المللی به کوه بروند؟ جایی که از اساس هر کس مسئول خود است و مسئولیتی نسبت به دیگری ندارد؟ مطمئن باشند هم آنها و هم حامیانشان به "همه اهداف" خود از این صعودها خواهند رسید.

نمی توانم به این حادثه بپردازم و انزجار خود را از دروغ پردازی ها، تحریف ها، و بزرگنمایی ها در مورد این صعود ابراز نکنم. برنامه ای که از ابتدا بر دروغ و بزرگ نمایی بنانهاده شد؛ برای برنامه ای که به طور معمول 50 روز زمان در نظر گرفته می شود، 70 روز اعلام شد، یعنی حضور حداقل 50 روز در منطقه کوهنوردی و آن وقت در روز 25ام تحت آن شرایط اقدام به صعود می شود؛ از 600 متر خرید طناب ثابت به عنوان یکی از اقلام مهم هزینه ها یاد می شود (حداکثر یک میلیون تومان در مقابل قریب به 40 میلیون تومان هزینه های برنامه، یعنی حدود 2.5 درصد)؛ و از فریدیان همچنان و با وقاحت هر چه تمامتر به عنوان صعود کننده قله برودپیک یاد می شود.( به اندازه کافی درمورد روایت های متناقض و شرم آور بعد از حادثه مطلب نوشته شده است و نیازی به تکرار آنها نیست. )

و تحت این شرایط آقای عباس محمدی به نام انجمن کوهنوردان بیانیه "سوار بودن بر زورق یقین" را منتشر می نماید. فراموش می کند که تا دیروز از حقوق "قلم به دستان" دفاع می کرده و حال از جایگاه "رئیس" به منتقدین طعنه می زند که "کارگاه نقد و بررسی" راه می اندازند بدون اینکه کوچکترین استدلال یا شاهدی را برای ادعاهای خود ارائه کند. بعید نیست اگر این برخوردها و واکنش های منتقدین وجود نداشت روایت "طوفانی از باران و بهمن و سنگ" را به خوردمان نمی دادند.

متاسفانه عملکرد آقای محمدی در مورد حوادث مشابه گذشته یک علامت سوال بزرگ در مورد صداقت و بی طرفی وی ایجاد می کند. در حادثه دوبرار "بازی عشق و مرگ" را برای توجیه حادثه به کار می برد اما در حادثه گاشربروم I با 180 درجه تغییر موضع کسانی را که کوهنوردان را بدون آموزش های کامل در محیط کوهستان قرار می دهند مسئول و مقصر معرفی می کند. و متاسفانه در این حادثه بار دیگر وظیفه فراموش شده انجمن در دفاع از حقوق کوهنوردان را همچون گذشته فدای عملگرایی و مصلحت اندیشی می کند. آقای محمدی و دیگر عملگرایانی که (حقوق کوهنوردان به کنار) بنیادی ترین حق انسانی یعنی حفاظت از جان آدمی را فدای رشد کوهنوردی مستقل می کنند باید بدانند کوهنوردی مستقل اگر بر پایه های دروغ و کژی استوار شود جز اینکه روز به روز بیشتر به قهقرا رود نتیجه ای به دست نخواهد آورد.

خداحافظ

2007-12-17T19:41:00.000+03:30

بایگانی نشان می دهد داستان کوه در این ماه سه ساله شده است. هدف اصلی ام برای ساختن وبلاگ انتشار ترجمه کتاب "دنیای عمودی من" و "نقدی بر فدراسیون کوهنوردی" بود. آن مطالب در آن زمان نوشته شده بودند و فقط به ویرایش مجدد نیاز داشتند. در این فاصله مطالب دیگری را هم به فراخور توانم منتشر کردم. اما امروز چند "پروژه" نیمه کاره باقی مانده است؛ ترجمه کتاب "هیمالیا به روش سبکبار" و خاطرات برنامه راکاپوشی. مقالات نیمه کاره بی شمار دیگری هم در کامپیوترم باقی مانده اند. اما فرصت نوشتن روز به روز کمتر می شود. در اینجا مجبورم علی رغم میل باطنی با شما خوانندگان خداحافظی کنم. البته سعی می کنم بر روی آن دو پروژه نیمه کاره کار کنم و بعد از پایان آنها را یکجا منتشر خواهم نمود.

امیدوارم توانسته باشم به اصولی که در ابتدای وبلاگ نویسی عنوان کردم یعنی اینکه "صبورانه انتقاد بشنوم و منصفانه انتقاد کنم" پایبند بوده باشم. همچنین توانسته باشم بخشی از دیون خود را به جامعه کوهنوردی ادا کرده باشم. اگر چه در این موارد نظر شما مهم است نه من.

در این مدت دوستان زیادی پیدا کردم. دوستان مجازی که اغلبشان را نتوانستم ملاقات کنم. طبیعتا دوستی ها راه خود را می روند و به انتشار داستان کوه وابسته نیستند. و چنانچه رسم روزگار است، یا ادامه پیدا می کنند یا قطع می شوند.

نکته آخر اینکه باب گفتگو یا پاسخگویی در مورد مطالب تا کنون منتشر شده همچنان باز خواهد بود.
خدانگهدار

دموکراسی، هدف و راه حل

2007-11-19T07:51:00.000+03:30

جناب منتقد ادبی سلام،

در این نوشته بدیل دموکراسی را دیکتاتوری دانسته ام بدون آنکه برای آن توضیحی بدهم چون بنده حالت سومی را نمی توانم تصور کنم. مطمئن نیستم به این تقسیم بندی اعتقاد دارید یا خیر. اگر غیر از این است لطفا بیشتر در مورد نظام مورد نظر خود توضیح بدهید.

دموکراسی
ابتدا اجازه می خواهم همانند شما که مثال های ملموسی ذکر کرده اید بنده هم به ذکر برخی تجربه های شخصی بپردازم. من سال 1360 وارد گروه آرش شدم. بعد از چند سال فعالیت به این نتیجه رسیدم که اساسنامه گروه در بسیاری نقاط ناقص و مبهم است. به عنوان مثال در یکی از مواد اساسنامه ذکر شده بود که اخراج یک عضو فقط در اختیار مجمع عمومی است و هیئت مدیره نمی تواند کسی را اخراج کند. در ماده دیگری ذکر شده بود که هیئت مدیره می تواند عضوی را به طور موقت (حداکثر 3 ماه) اخراج کند. باز در ماده ای (یا تبصره ای) دیگر نوشته شده بود که اگر شخصی سه بار به طور موقت اخراج شود در بار سوم برای همیشه از گروه اخراج می شود. در واقع کافی بود یک یا چند هیئت مدیره کسی را سه بار اخراج موقت کنند در آن صورت نیازی به مجمع عمومی نبود. (جالب است بدانید که در اواخر دهه 60 یکی از اعضای هیئت مدیره تلاش داشت با تمسک به همین ماده اساسنامه یکی از اعضا را سه بار اخراج موقت و سپس اخراج دائم کند. که البته با مقاومت بنده موفق به این کار نشد.) به نظر من برخی نواقص اساسنامه بسیار آشکار بود.

به دلیل وجود مواردی از این دست اساسنامه جدیدی تهیه کردم و به نزد آقای محمدی که در تهیه اساسنامه اولیه نقش داشت رفتم. هدفم به بحث گذاشتن این موضوع بود. اما در عین حال می خواستم با دست پر رفته باشم تا به قول معروف در حین انتقاد پیشنهاد هم داشته باشم. اما آقای محمدی مخالفت کرد و معتقد بود آن اساسنامه هیچ اشکالی ندارد. با خود فکر کردم اگر نتوانم به او که از اعضای خوش فکر گروه است لزوم بازنگری در اساسنامه را نشان دهم قطعا نخواهم توانست دیگران را متقاعد کنم. در آن مقطع دیگر پیگیر موضوع نشدم.

همچنین از یاد نمی برم چند سال بعد و چند سالی قبل از امواج دوم خرداد در گروه آرش مجبور بودم در مقابل کسانی که دموکراسی را مناسب کشورهای پیشرفته می دانستند مثال بیاورم که هند و بنگلادش نیز کشورهای دموکراتیک اند با اینکه در زمره کشورهای جهان سوم قرار دارند.

با ذکر این خاطرات قصد دارم نشان دهم دموکراسی راه حل بسیاری از مشکلات جامعه است که فارق از گسترش دموکراسی در دنیا، یا به قول شما اهداف مدعیان ترویج آن، می توان به آن پرداخت. البته امواج گسترش دموکراسی چند ساله اخیر باعث شده است حداقل فضا برای طرح این مباحث بازتر شود.

مثالهایی که در تناقض رفتار غرب در ترویج دموکراسی عنوان نموده اید نافی دموکراسی نیستند. در درجه اول باید حساب دموکراسی را از سیاست های خارجی دولت ها جدا کنیم. دموکراسی، با همه نقاط ضعف خود، در داخل مرزهای کشورهای دموکراتیک معنی واقعی خود را پیدا می کند. اما سیاست خارجی را منافع ملی آنها در دنیا به پیش می برد. چنین است که اگر در جایی به نفع شان باشد از حکومتی دیکتاتوری دفاع می کنند و در جای دیگر از حکومتی دموکراتیک. چرا که هدف اساسی آنها تامین منافع ملی شان است.

در عین حال امروز دولت های غربی به این نتیجه رسیده اند که در دراز مدت دموکراسی در بقیه کشورها بیشتر به نفع آنها است تا حکومتهای دیکتاوری. لذا چند سالی است که به ترویج دموکراسی دست می زنند. در حالیکه 50 سال پیش که مبنای سیاست خارجی غرب جلوگیری از گسترش کمونیزم بود احتمال زیادی داشت که حکومت های دموکراتیک منافع آنها را به خطر اندازد لذا پشتیبان حکومت های دیکتاوری بودند. در همان حال اما دموکراسی در داخل مرزهایشان حکمفرما بود.

خوشبختانه امروز افکار عمومی در غرب نسبت به وقایع خارج از مرزها حساس تر شده و به مزمت رفتار دوگانه غرب نسبت به دولت های مختلف می پردازد. به این ترتیب دو عنصر منافع ملی و فشار روزافزون افکار عمومی باعث شده تا گسترش دموکراسی بخشی مهمی از سیاست خارجی غرب را تشکیل دهد.

البته باید در نظر داشت که در داخل مرزهای آنها نیز آزادی و دموکراسی به سادگی به دست نیامده است و قدرت های سیاسی و اقتصادی و بخصوص فرهنگ و سنت عمومی براحتی پذیرای آن نبوده اند. مردم برای ذره ذره آزادی ها و حقوق شان جانفشانی کرده اند. اگر امروز در آمریکا کسی حق ندارد فردی را به دلیل رنگ پوست، جنسیت، سن، اعتقادات دینی، و امثالهم استخدام نکند نباید از فداکاری امثال رزا پارکس1 در احقاق حقوق سیاه پوستان و اقلیت های نژادی غافل شویم.

1- رزا پارکس در سال 1955 از دادن جای خود در اتوبوس به یک سفید پوست سر باز زد و باعث شد جنبشی ضد تبعیض نژادی راه بیافتد که در نهایت بعد از یک سال قانون مربوطه ملغی شود.

چنانچه اشاره شد در سالهای اخیر افکار عمومی در غرب نسبت به منافع کشورهای ثالث حساس تر شده است. به عنوان مثال بعد از سال ها تلاش برای تدوین قوانینی انسانی برای کارگران در داخل مرزهای آمریکا اکنون جنبشهای ضد استثماری مربوط به فعالیت شرکت های آمریکایی در کشورهای ثالث (مانند فعالیت فروشگاه های زنجیره ای وال-مارت) به راه افتاده است. و بهترین مثال حساسیت افکار عمومی به وقایع خارج از مرزها، جنگ غرب با تروریسم است. در حالیکه علت مخالفت بسیاری از مخالفین جنگ در عراق و افغانستان (بخصوص مخالفین جنگ در یکی دو سال اخیر) تنها کشته شدن سربازان غربی است بسیاری نیز از ابتدا حمله آمریکا به عراق را محکوم می نمودند زیرا آن را سرآغاز روند سلطه جویانه و قهرآمیز و احتمالا پایان ناپذیری می دانستند.

در واقع نباید دموکراسی را که حداقل سابقه ای 200 ساله در دنیا دارد با سیاستهای غرب و کشورها که بر اساس منافع ملی مقطعی شان شکل می گیرد همسنگ بدانیم.

به نکته بسیار مهمی در مورد کارایی یک تشکیلات (یا نظام) اشاره کرده اید. اینکه کارایی ارتباط مستقیمی با دموکراسی ندارد. اتفاقا یکی از نقاط قوت دموکراسی همین کارآیی بیشتر آن نسبت به نظام غیر دموکراتیک است. درکوتاه مدت ممکن است نظامی مقتدر کارآیی بیشتری از خود نشان دهد اما در دراز مدت برتری نظام مردم سالار قطعی است. نه تنها در نظام دیکتواتوری امکان "رقابت سالم" که اولین شرط رشد اقتصادی است وجود ندارد بلکه به دلیل عدم توان اصلاح خود از طریق بازخورد اندیشه ها و آراء، سیر قهقرایی آن حتمی است. در یک کشور دموکراتیک است که اندیشه های اقتصادی و دکترین سیاسی در معرض نقد قرار می گیرند و امکان حرکت عمودی نخبگان و اندیشه های جدید، خلاق و کارا بوجود می آید. و در نهایت چرخش مدیران انجام می گیرد بدون اینکه کشور در بحران فرو رود. رژیم دیکتاتوری اما امکان تطبیق با تغییرات مداوم را ندارد و در نهایت با بوجود آمدن بحران های بزرگی مانند انقلاب یا فروپاشی قافله را می بازد.

مثلا اگرچه رژیم شوروی بعد از جنگ جهانی دوم از نظر تسلیحاتی تبدیل به یک ابرقدرت شد اما از نظر اقتصادی فاصله بسیار زیادی با کشورهای دموکراتیک داشت. حتی از نظر تسلیحاتی نیز فاصله تکنولوژیکی آنها با همتای غربی خود بسیار زیاد بود. یا چین امروز اگر چه از نظر آزادی های سیاسی همچنان به شدت محدود کننده است اما رشد و پیشرفت های اقتصادی آن تنها با به رسمیت شناختن یکی از اصول اولیه دموکراسی یعنی آزادی در مالکیت خصوصی به دست آمده است.

از امکان اشتباه اکثریت در تصمیم گیری ها مثال زده اید و اینکه در صورت سیردن امور به اکثریت ناآگاه ممکن است خسارت های جبران ناپذیری وارد شود. کاملا حق با شما است. مثال مشخص آن در نظام های دموکرات انقراض نسل بسیاری از حیوانات در همین کشورها است. تا اواسط قرن بیستم که آگاهی عمومی در مورد محیط زیست در سطح پایینی قرار داشت نسل بسیاری از حیوانات و گیاهان منقرض شد. خسارتی که قطعا قابل جبران نیست. اما طبق همان اصل اصلاح تدریجی، امروز این کشورها پیشرو حفاظت از محیط زیست هستند. زیرا در فضای دموکراسی است که جنبش های حفاظت از محیط زیست می توانند آزادانه دست به تبلیغ و افزایش آگاهی های عمومی بپردازند و قادرند جامعه را از خطر استفاده بی رویه از طبیعت آگاه کنند. بی دلیل نیست که ریشه هیچ یک از این جنبش ها در نظام های غیر دموکرات قرار ندارد.

نکته بسیار اساسی دیگر کرامت و شأن انسانی است که در رژیم های غیر دموکراتیک از بین می رود. برای لحظه ای خود را به جای آن دانشجویانی بگذارید که با اتهامی جعلی، که جعلی بودن آن از روز روشن تر است، بهترین سالهای عمرشان را در زندان می گذرانند.

دموکراسی، پاسخگویی و مدیریت
به طور کلی می توان گفت دموکراسی در مدیریت به دلایل مختلف از جمله سرعت و آزادی عمل نباید به کار گرفته شود. هیچ مدیری نمی تواند برای هر نوع تصمیم گیری به آراء عمومی مراجعه کند. البته ممکن است استثنائات مختلفی نیز در نظر گرفته شوند. مثلا مدیر یک بنگاه اقتصادی بعد از آنکه توسط هیئت مدیره "انتخاب" شد اختیارات معینی برای اداره مجموعه به دست می آورد؛ از جمله در مورد استخدام پرسنل رده ای مشخص یا دستور خرید تا سقفی معین. اما اگر بخواهد مدیری رده بالا را استخدام کند یا دستور خریدی بیشتر از سقف تعیین شده را بدهد مجبور باشد از هیئت مدیره مجوز آ ن را بگیرد. مثال های مشابهی در همه رده های مدیریت از مدیریت دولت گرفته تا مدیریت یک مدرسه در این زمینه می توان یافت.

در عین حال آزادی عمل به معنی پاسخگو نبودن نیست. همان مدیر احتمالا مجبور است به طور مرتب گزارش عملکرد خود را به هیئت مدیره بدهد و پاسخگوی سوالات و انتقادات آنها باشد. و هر چه دامنه تاثیر گذاری تصمیمات تعداد بیشتری از افراد جامعه را در بر گیرد توجه افکار عمومی و در مقابل لزوم به پاسخگویی بیشتر می شود. به این ترتیب مدیرانی که در حوزه اجتماعی فعالیت می کنند باید به طور مداوم پاسخگوی تصمیمات خود باشند اگر چه حتی به طور مداوم به آراء عمومی مراجعه نمی کنند. به عنوان جمله ای معترضه بگویم در این مورد هم استثنائاتی وجود دارد و بعید نیست مدیری برای انجام کاری بحث برانگیز دست به نظر سنجی رسمی یا رفراندم بزند.

همچنین نباید از تفاوت های سلیقه ای مدیریتی غافل شد. هر مدیری با توجه به شخصیت و تربیت خود، نوع کار، و فرهنگ افراد مجموعه ممکن است روش خاصی برای اداره آن مجموعه داشته باشد. ممکن است یک مدیر هر روز به کارمندان صبح بخیر بگوید و تلاش کند رابطه دوستانه ای با آنها برقرار نماید و دیگری رفتاری کاریزماتیک داشته باشد. نهایتا کارایی مجموعه (دراز مدت و کوتاه مدت) است که یک مدیر را محک می زند.

در کوهنوردی نیز با همین قضایا مواجهیم. قبل از برنامه اعضا هستند که سرپرست برنامه را انتخاب کرده اند و مسئولیت برنامه را به او سپرده اند اما در برنامه حق ندارند از او سرپیچی کنند (به عقیده من تنها استثناء زمانی است که تصمیم سرپرست از نظر آنها با خطر جانی همراه باشد). اما اینکه سرپرست تا چه اندازه به نظر افراد گروه توجه می کند بیشتر به روش سرپرستی خود او بستگی دارد. و اگر هیچ توجهی هم نکند اشکالی بر کار او وارد نیست.

با شما در اینکه بسیاری از مسئولین انتصابی نیز باید پاسخگو باشند موافقم. اما تجربه نشان داده است تنها در کشورهایی این اتفاق می افتد که پاسخگویی در روح و فرهنگ مردم نفوذ کرده و پذیرفته شده است. به عنوان مثال وزرا توسط رئیس دولت که خود انتخابی است برگزیده می شوند اما وزیر به واسطه همان انتخاب با واسطه مجبور است پاسخگوی اعمالش باشد. مسئله این است که اگر شخص با رای مستقیم مردم انتخاب شود به طور طبیعی بیشتر به افکارعمومی حساسیت نشان می دهد صرف نظر از اینکه از نظر تربیتی از این پاسخگویی رضایت داشته باشد یا خیر. به فرض هم که نداشته باشد در شرایط عادلانه در صورتیکه رای دهندگان از عملکرد فرد انتخاب شده ناراضی باشند او را یا همفکران او را در مرحله بعدی انتخاب نخواهند کرد. تداوم این رویه به مسئولین بعدی این پیام را می دهد که باید به افکار عمومی پاسخگو باشند.

طبیعتا ممکن است در مقطعی انتخاب کنندگان اشتباه کرده و افراد نالایقی را انتخاب کنند. اما مادامی که امکان اصلاح اشتباه در انتخابات بعدی وجود داشته باشد از دست رفتن نتایج کوتاه مدت بر به دست آوردن نتایج بلند مدت ارجحیت دارد.

انجمن کوهنوردان
درمورد انتقاداتی که از انجمن کوهنوردان داشته اید و از آن طریق دموکراسی را مردود اعلام می نمایید باید بگویم نظام دموکراتیک بر عکس نظام دیکتاتوری ادعای کمال ندارد و اشکالات خود را انکار نمی کند. بلکه با اعتراف به وجود مشکلات اتخاذ روش های دموکراتیک همواره به اصلاح مداوم خود دست می زند.

ممکن است همه انتقادات شما از انجمن کوهنوردان صحیح باشد. و به طور قطع پاسخگویی تنها وظیفه رئیس فدراسیون نیست بلکه مسئولین انجمن نیز باید با شفافیت با افکار عمومی ارتباط داشته باشند و پاسخگوی اقدامات احتمالا غیر قانونی خود باشند. اگر قانون انتخابات هیئت مدیره انجمن ناقص است باید آن را اصلاح کنند اما حق ندارند قانون را به دلخواه خود و با توجه به شرایط تغییر دهند. نکته اصلی اینجاست که انجمن کوهنوردان راه را برای ورود کسانی که منتقد شرایط فعلی باشند نمی بندد. این به همت اعضا و منتقدین بستگی دارد که تا چه اندازه برای اعتقاداتشان از خود مایه بگذارند. خلاصه حرفم این است که مسئولین باید "وادار" به پاسخگویی شوند. مثلا در مورد تعداد واقعی اعضا انجمن کافی است یک نفر بررسی کند آیا حق عضویت دریافت شده با تعداد اعضاء اعلام شده همخوانی دارد؟ (چرا که اعضاء انجمن فقط شامل کسانی می شوند که حق عضویت پرداخت کرده اند.) در غیر این صورت باید جلوی انتشار آمارهای نادرست را گرفت و کسانی که این اطلاعات غلط را می دهند مواخذه شوند.

حتی فرض کنیم شرایطی در انجمن کوهنوردان بوجود بیاید که مدیریت آن در انحصار گروهی معدود و غیر پاسخگو قرار گیرد و کلا عده ای به این نتیجه برسند که امکان اصلاح انجمن وجود ندارد(که با توجه به فرهنگ انحصار طلب ایرانی چندان هم بعید نیست.) در آن صورت راه برای تشکیل انجمنی مشابه بسته نیست. (اگرچه به نظر من تا جایی که ممکن است باید برای بهبود شرایط فعلی تلاش نمود. چرا که انحصار طلبی، قانون گریزی و دیکتاتوری بخشی از فرهنگ ایرانی است لذا اگر این انجمن به این دلیل شکست بخورد هیچ بعید نیست تشکیلات بعدی نیز گرفتار همین آفت شود.)

مدیران دولتی و خصوصی

2007-11-14T07:18:00.000+03:30

چند روز پیش بار دیگر مصاحبه آقای آقاجانی را در وبلاگ تبریز کوه خواندم. به یاد نوشته "به راستی می خواهيم غيردولتی باشيم؟!" نوشته آقای محمدی افتادم. در حالیکه با اغلب نظرات آقای محمدی موافقم اما یک نتیجه گیری در انتهای مطلب برایم تعجب آور بود. ایشان در اشاره به کسانی که مدیران دولتی را بر مدیران موفق ارگان های غیر دولتی ترجیح می دهند چنین می نویسد:

"...استدلال ها به طور معمول این است که " به هرحال کسی باید رییس باشد که بتواند خوب با دولتیان رابطه برقرار کند و خوب بودجه بگیرد " یا " دولتیان چوب لای چرخ اش نگذارند " و یا " نفوذ خوبی در دولت داشته باشد " ... . این به زبان ساده یعنی : در بخش غیر دولتی ، لیاقتی و بضاعتی نیست که بتواند کاری ملی را بر عهده بگیرد ! "

به نظر من مشکلاتی که آن استدلال ها به آن اشاره دارند ارتباطی به وجود لیاقت در بخش خصوصی ندارد. مشکلات مدیریت در بخش دولتی ساختاری است. گوشه هایی از مصاحبه آقای آقاجانی فضای کار مدیران دولتی را بخوبی نشان می دهد:

...مرحوم داودي اين را به آقاي غفوري‌فرد نشان داد و او هم گرفت و نامه‌ را پرت كرد و گفت: آقاي رجايي چند سال است كه شهيد شده، الان آقاي هاشمي رئيس‌جمهوره و من نيز رئيس سازمان تربيت بدني هستم! به اين ترتيب، برخورد ما با وي كمي سرد شد تا اين كه آقاي داودي فوت كردند. اين ماجرا ادامه پيدا كرد تا اين كه من را عزل كردند؛ يعني 29 آذر ماه سال 1369.

... . آقاي هاشمي‌طبا صريحاً گفت: من ارز نمي‌دهم، پول هم نداريم. من هم گفتم: اينجوري كه نمي‌شود،"شما پول خواهيد داد."

...فكر مي‌كنيد از آنچه قول داده بودند يعني 4/3، 300 ميليون تومان، چقدر به من دادند؟ 30 ميليون تومان

... . پس از ديدار با رهبر انقلاب، ايشان [آقای علی آبادی] به دست آقاي مهندس قدمي، بخشنامه كردند؛ هر كسي بخواهد با رئيس سه قوه و رهبر انقلاب ديدار كند، بايد از ما اجازه بگيرد! نامه‌ آن هم هست

...من آقاي x و y را فرستادم انگليس؟ حالا آقاي علي‌آبادي ناراحت باشد. دويست ميليون هزينه داشت؟، ايشان دادند؟ من ضربه‌اش را خوردم، مسابقه‌هاي سال گذشته سنگ‌نوردي آسيا، 38 هزار دلار ارز داشت. ده روز مانده به مسابقه، نامه نوشتند كه ارز به شما نمي‌دهيم، خوب آخه من اين مبلغ را يك دفعه از كجا بياورم؟ تقويم و تصويب كرديد همه چيز را تأييد كرديد دو هفته مانده من نامه نوشتم، بعد مي‌گويند: ارز نمي‌دهيم به مسابقه، خوب شما كه نمي‌دهيد من بايد پشتيباني فراهم كنم، مسابقه‌ها هزينه دارد.

از یک طرف باید توجه داشت فدراسیون های ورزشی در مجموعه دولت قرار دارند حتی اگر مسئولین آنها به طور کامل توسط کوهنوردان انتخاب گردند. (از رئیس جمهور و نمایندگان مجلس که مستقیما توسط مردم انتخاب می شوند دولتی تر داریم؟ )

اما دستگاه عریض و طویل دولت حداقل بودجه و هزینه های مشخصی دارد و کسی از آنها انتظار ندارد بیش از مقدار بودجه تخصیصی هزینه کنند. اما فدراسیون های ورزشی هیچ وقت به اندازه هزینه هایشان بودجه دریافت نمی کنند. در حالیکه بخش خصوصی فقط بعضی رشته های خاص مانند فوتبال و کشتی را حمایت می کند، فدراسیون های دیگر برای تامین هزینه ها چاره ای ندارند مگر اینکه رو به سمت بخش دولتی آورند. و فعالیت در بخش دولتی هم مترادف است با آشنایی به جناح بندی های مختلف سیاسی و غیر سیاسی و به پیش بردن کارها با استفاده از نفوذ و ارتباطات.

خلاصه تا زمانی که بودجه فدراسیون ها کسر ناچیزی از مخارج را پوشش می دهد، تا زمانی که در بین دولتیان منافع جناحی بر منافع ملی چیرگی دارد، و تا زمانی که مدیران دولتی برای مصوبات خودشان هم احترام قائل نیستند فقط کسانی می توانند کاری از پیش ببرند که با قواعد کار کردن در این محیط آشنا باشند. نه مدیران بخش خصوصی که علی القاعده با کار کردن تحت این شرایط بیگانه اند. باید ابتدا فکری به حال این اشکالات ساختاری نمود. حتی در کشورهایی که عزم راسخی برای خصوصی سازی دارند نیز واگذاری به بخش خصوصی به یک باره صورت نمی گیرد.

انتخابات فدراسیون نزدیک است

2007-11-10T18:10:00.001+03:30

موعد مقرر برگزاری انتخابات نزدیک است. اما همچنان شناختی از اغلب کاندیداها نداریم. تنها استثناء آقای شعاعی است که علاوه بر حضور چندین ساله در ارکان اجرایی فدراسیون هم اکنون به عنوان سرپرست می تواند در عمل روش های مدیریتی خود را نشان دهد. از بقیه کاندیداها تنها آقای کامبیز بابایی است که از طریق وبلاگ ایشان می توانیم تا حدودی به این شناخت دست یابیم.

در عین حال همچنان جای خالی دیدگاه ها و برنامه ها و سابقه ای مفصل تر از آنچه در وبلاگ کوهنوشت ذکر شده است حس می شود.

خبرنگاران ورزشی اما می توانند این خلاء را با انجام مصاحبه با کاندیداها تا حدودی پر کنند. انجمن کوهنوردان، مجله کوه یا دیگر تشکل های کوهنوردی نیز می توانند با تشکیل جلسه ای فوق العاده میز گردی با حضور کاندیداها تشکیل دهند تا حداقل امکان پرسش و پاسخ شفاهی فراهم گردد.

فراموش نکنیم آقای هوایی از سرپرستی موقت برای شناساندن خود به جامعه کوهنوردی استفاده نمود و نتیجه آن شد که بدون هیچ تحول یا پیشرفتی و با بر جا گذاشتن مقدار زیادی تعهد مالی بعد از چند ماه فدراسیون را ترک نمود. فکر نمی کنم ایشان می توانست این مسئولیت را فقط با اتکا به تجربه مدیریتی و یا ارائه برنامه هایش به دست آورد.
بیایید در حد توان خود سعی کنیم این گونه اتفاقات تکرار نشود.